نمونه برداری از بیضه یا همان بیوپسی بیضه شامل برداشتن تکه ای کوچک از بیضه به منظور بررسی فرآیند تولید اسپرم می باشد. فرآیند تولید اسپرم در لوله های منی ساز در بیضه مردان انجام می گیرد. در داخل لوله های منی ساز سلول های زایایی وجود دارند که این سلول های زایا در طی ۶۴ روز و پس از ۱۶ مرحله به اسپرم بالغ تبدیل می شوند. پزشک با بررسی نمونه های حاصل از بیوپسی بیضه می تواند وجود یا عدم وجود سلول های زایا و اسپرم و میزان تکامل سلول های زایا را مورد بررسی قرار دهد.

تکنیک بیوپسی (نمونه برداری بافتی) سوزنی بیضه به عنوان یک راهکار بسیار مناسب جهت تشخیص ناباروری، اغلب در مبتلایان به آزواسپرمی (فقدان اسپرم) با سطح نرمال FSH استفاده می شود چراکه در آنها، امکان تشخیص مشکلات انسدادی از مشکلات و نقص های «اسپرماتوژنز» وجود ندارد و در واقع، بیوپسی بیضه سوزنی با تشخیص ضایعات انسدادی، باعث انتخاب راهکار جراحی جهت درمان ناباروری می شود.

لازم به ذکر است که تکنیک بیوپسی بیضه، تنها راهکار تشخیص قطعی وجود یا فقدان اسپرم در مردان مبتلا به آزواسپرمی می باشد که توسط جراحی (روش TESE) یا با سوزن مخصوص (روش PESA) انجام می شود و در هر دوی این روش ها با قرارگیری در شرایط استریل اتاق عمل، روش نمونه برداری ضمن بی حسی موضعی _در اغلب موارد_ صورت می گیرد.

آزواسپرمی چیست؟

فقدان اسپرم، در حداقل ۲ نمونه از آزمایش منی را «آزواسپرمی» می نامند. این مشکل، به علت انسداد مجاری انتقال اسپرم یا عدم تولید آن که ناشی از اختلالات ژنتیکی یا آسیب های پزشکی و عفونی می باشد، ایجاد می شود. اگرچه تنها روش قطعی تشخیص این عارضه، تکه برداری یا بیوپسی است؛ اما گاهی آزمایش خون هم برای بررسی هورمون ها، معاینات بالینی و تست های ژنتیکی به کار می رود.

در همین راستا باید گفت که بیوپسی بیضه به دو علت، اهمیت زیادی یافته است؛ یکی استفاده از روش «میکرواینجکشن» که با تعداد کم اسپرم هم باروری را رقم می زند و دیگری، امکان تشخیص سرطان در مراحل ابتدایی که با سونوگرافی قابل مشاهده نمی باشد.

کمبود اسپرم

شرایط انجام نمونه برداری از بیضه

در اغلب موارد نمونه برداری از بیضه به منظور بررسی قدرت باروری مرد صورت می پذیرد. شرایط انجام بیوپسی عبارتست از:

  • عدم وجود اسپرم در آزمایش اسپرم مرد
  • طبیعی بودن هورمون های بیمار

نکات و مراقبت های قبل از نمونه برداری از بیضه

قبل از انجام نمونه برداری از بیضه، رعایت یک سری موارد لازم و ضروری است. فرد می بایست که برخی از نکات را قبل از انجام نمونه برداری به پزشک اطلاع دهد و مراقبت های لازم را در نظر بگیرد. نکات و مراقبت های قبل از بیوپسی بیضه عبارتند از:

  • وجود هر نوع خونریزی
  • آلرژی به داروهای مختلف نظیر داروهای بی حسی
  • داروهای مورد استفاده
  • اصلاح موهای زاید کیسه بیضه، دور آلت تناسلی و کشاله ران (شب قبل از عمل)

اغلب این عمل با انجام بی حسی موضعی انجام می شود اما در صورتی که به تشخیص پزشک این عمل تحت بیهوشی انجام شود، توصیه می شود قبل از عمل از خوردن و آشامیدن پرهیز شود.

نحوه نمونه گیری اسپرم از بیضه

  • روش PESA یا دریافت اسپرم با سوزن مخصوص

پیش از انجام روش PESA، معمولاً پزشک به فرد توصیه می کند که با تراشیدن موهای ناحیه تناسلی و به صورت ناشتا، در صبح روز آزمایش وارد مرکز جراحی شود. پس از مهیا نمودن شرایط استریل و بی حسی موضعی، اسپرم ها به کمک سرنگ و سوزن انسولین آغشته به ماده ای مخصوص، از اپیدیدیم (لوله داخلی بیضه) کشیده می شود و تحویل آزمایشگاه می گردد. مثبت بودن نمونه سوزنی، فرد را کاندید میکرواینجکشن می کند؛ اما در صورت منفی بودن آزمایش، نیاز به عمل جراحی وجود دارد. باید ذکر کرد که این روش، اغلب برای افراد وازکتومی شده و با هدف کاهش هزینه و اجتناب از نمونه برداری به کار می رود.

  • روش TESE یا عمل جراحی بیوپسی بیضه

در روش بیوپسی بیضه یا TESE که به صورت سرپایی انجام می شود، علاوه بر تراشیدن موهای زائد ناحیه تناسلی و ناشتا بودن در صبح روز نمونه برداری، معمولاً نیاز به یک همراه نیز وجود دارد. این روش هم تحت شرایط استریل اتاق عمل و با بی حسی موضعی انجام می شود؛ اما در صورت تمایل بیمار به علت دفعات زیاد عمل و همچنین صلاحدید پزشک، امکان تزریق آرامبخش های وریدی نیز فراهم است.

برای بی حس کردن فرد، باید داروی مناسب به طناب منوی (محل بند بیضه در خارج از شکم) و نیز به محل برش تزریق شود. نهایتاً با شکافتن پوست و بافت بیضه، تکه بسیار کوچکی از آن برداشته می شود و درون ظرفی حاوی محیط کشت قرار می گیرد. با بررسی بافت مورد نظر در زیر ذره بین های آزمایشگاهی، در صورت مشاهده اسپرم می توان از روش میکرواینجکشن برای باروری مرد استفاده نمود. اما عدم مشاهده اسپرم، پزشک را مجبور به تکرار نمونه برداری می نماید تا از ابتلا به آزواسپرمی مطمئن گردد. در چنین شرایطی، تکرار روش میکروتسه (Micro TESE) یا نمونه برداری بیضه با میکروسکوپ، امکان بزرگنمایی بافت مورد نظر و تشخیص بهتر وجود یا فقدان اسپرم، فراهم می باشد.

کاندیدای مناسب جراحی بیضه

مناسب ترین افراد برای انواع روش های اشاره شده، کسانی هستند که تعداد بسیار کمی اسپرم در مایع منی خود دارند و مشکل آنها ناشی از عوامل زیر می شود: فقدان مادرزادی کانال اسپرم یا انسداد آن، مشکلات هورمونی، تابش تشعشعات به ویژه در مبتلایان به سرطان، عوامل ژنتیکی و تشکیل ژن های تولیدگر اسپرم بر روی کروموزوم Y، بیماری های عفونی مانند اوریون، برخی داروها به ویژه درمانگرهای سرطان و…

نمونه برداری اسپرم

هدف از انجام بیوپسی بیضه

نمونه برداری از بیضه به منظور انجام آزمایش های تشخیصی و بدست آوردن اسپرم برای استفاده از روش های کمک باروری نظیر IVF و IUI انجام می شود. البته لازم به ذکر است که تمامی بیماران آزواسپرمی نیاز به انجام بیوپسی ندارند. اگر آزواسپرمی به علت فقدان لوله های منی بر در دو طرف باشد، بیوپسی انجام نمی شود. از آنجایی که فرآیند تولید اسپرم در نقاط مختلف بیضه متفاوت است، نمونه برداری از قسمت های مختلف بیضه انجام می شود. امروزه جهت نمونه برداری، برای بیضه چهار قسمت در نظر می گیرند و سپس از هر قسمت نمونه برداری را انجام می دهند. بعد از نمونه برداری از بیضه در صورت حصول اسپرم بالغ، نمونه ها منجمد می شوند تا در فرآیندهای کمک باروری از آن ها استفاده شود؛ چرا که در برخی از موارد این نمونه ها تنها اسپرم های باقی مانده برای بیمار می باشند که ممکن است در بیوپسی های بعدی پزشک نتواند اسپرم بالغی را پیدا کند.

تفسیر نتیجه بیوپسی بیضه

نمونه برداری از بیضه جزو عمل های جراحی ساده می باشد که تنها از طریق یک شکاف کوچک روی پوست کیسه بیضه انجام می شود؛ اما تفسیر نتایج آن کار مهم و مشکلی است. در مراکز ناباروری، متخصص جنین شناس نمونه ها را بررسی می کند. در برخی از موارد افراد فاقد سلول های زایا می باشند یا به اصطلاح عقیم هستند که در این موارد پزشک استفاده از جنین اهدایی را به بیمار پیشنهاد می دهد. در برخی از موارد سلول های زایا تا چند مرحله تکامل یافته اند اما در یک مرحله خاص این تکامل متوقف شده است. این دسته از افراد نیز فاقد اسپرم در مایع منی خود هستند ولی وضعیت این دسته با گروهی که فاقد سلول های زایا هستند، متفاوت است؛ چرا که این افراد گاهی با تجویز دارو بهبود یافته و مراحل تکامل سلول های زایا در آن ها کامل می شود و یا در برخی از موارد می توان اسپرم نابالغ را در آزمایشگاه به اسپرم بالغ تبدیل کرد.

فقدان اسپرم

بطور کلی تفسیر نتایج از حاصل از بیوپسی بیضه به ۴ دسته تقسیم می شود:

  1. طبیعی : در این موراد علت فقدان اسپرم، مشکلات بیضه نمی باشد.
  2. توقف در تکامل اسپرم : اسپرم ها برای تکامل باید ۱۶ مرحله را سپری کنند. گاهی این تکامل در یک مرحله متوقف می شود.
  3. کمبود تولید اسپرم : در این مورد، در بخش هایی از بیضه تکامل کامل اسپرم انجام می شود ولی این بخش ها به حدی محدود هستند که اسپرمی در مایع منی ظاهر نمی شود.
  4. فقدان سلول های زایا : این بیماران فاقد هرگونه سلول زایا در بیضه می باشند.

گاهی نمونه برداری از بیضه نشان می دهد که بیضه عملکرد طبیعی خود را دارد و نبود اسپرم در بیضه به علت وجود انسداد در مسیر خروج اسپرم می باشد که این دسته از افراد دچار آزواسپرمی انسدادی می باشند. برای اطلاعات بیشتر درمورد علل ایجاد اسپرم صفر، اینجا کلیک کنید.

مراقبت های بعد از نمونه برداری از بیضه

  • عدم استفاده از لباس زیر تنگ
  • استفاده از داروهای مسکن و آنتی بیوتیک
  • استراحت مطلق به مدت ۲۴ ساعت
کمبود اسپرم

خطرات بیوپسی بیضه

بیوپسی بیضه عمل جراحی ساده ای است و فرد دچار خونریزی مداوم یا عفونت نخواهد شد؛ البته درد و تورم خفیف کاملاً طبیعی است. در برخی از موارد افراد نگران تشدید مشکلات ناباروری پس از انجام این عمل هستند که لازم به ذکر است این نگرانی بی مورد است؛ چراکه این عمل تأثیری بر نعوظ یا تشدید ناباروری فرد نخواهد داشت.

توصیه می شود در صورت مشاهده موارد زیر حتماً به پزشک اطلاع دهید:

  • درد شدید
  • تورم شدید
  • تب بالای ۳۸ درجه
  • خونریزی شدید

سخن پایانی

با توجه به موارد اشاره شده، به نظر می رسد که امروزه بهترین راه تشخیص انواع مشکلات اسپرم _اعم از کمبود تعداد، کیفیت پایین، تحرک کم، شکل نامناسب و…_، عمل بیوپسی و تکه برداری از بیضه است چراکه علاوه بر کاربرد تشخیصی، زمینه استفاده از مناسب ترین راه های درمان ناباروری مردان را نیز فراهم می سازد. لذا افزایش آگاهی زوج های نابارور در خصوص این عمل، طی مراجعه به مراکز ناباروری و مشورت با پزشک متخصص ضروری به نظر می رسد.

مطالب پیشنهادی

افزودن دیدگاه