تغذیه و سبک زندگی سالم پیش از بارداری برای مبتلایان به HIV

غذیه و سبک زندگی پیش از بارداری در زنان مبتلا به HIV تأثیر مستقیم بر سلامت مادر، موفقیت بارداری و جلوگیری از انتقال ویروس دارد. با رعایت رژیم غذایی متعادل، مصرف داروهای ضدویروس و اصلاح عادات روزمره، می‌توان بارداری ایمن و سالمی داشت. اما اینکه دقیقاً چه مواد غذایی مفیدترند، چه مراقبت‌هایی باید در ماه‌های پیش از بارداری انجام شود و نقش پزشک در این فرایند چیست، در ادامه مقاله به‌صورت علمی و گام‌به‌گام توضیح داده شده است تا راهنمایی جامع برای بانوان HIV مثبت در مسیر آمادگی برای بارداری باشد.

مشاوره پزشکی اولین اقدام پیش از بارداری

قبل از اقدام به بارداری اولین و مهم‎ترین اقدام مشاوره پزشکی است. در مشاوره پیش از بارداری عوامل مختلفی مانند بار ویروسی در بدن مادر، وضعیت دارویی زن، هم زمانی با بیماری‏های دیگر مانند هپاتیت یا سل، وضعیت تغذیه‏ای و وزن مادر مورد بررسی قرار می‏گیرد.

در بسیاری از کشورهای جهان، زنان مبتلا به ایدز قبل از بارداری باید با یک تیم تخصصی شامل متخصص عفونی، ماما یا متخصص زنان و کارشناس تغذیه مشور کنند تا شرایط مادر از تمامی جنبه ها مورد بررسی قرار بگیرد.

تاثیر تغذیه بر سلامت مادر و جنین

رژیم غذایی در دوران بارداری یکی از مهم‏ترین مواردی است که زنان باید در نظر داشته باشند. این شرایط در زنان مبتلا به HIV اهمیت بیشتری نیز پیدا می‎کند.

رژیم غذایی در زنان باید متنوع و کامل باشد. زنان باردار باید تمامی موارد مورد نیاز مانند غلات کامل، میوه و سبزی، منابع پروتئین شامل گوشت کم چرب، مرغ یا ماهی کم جیوه و حبوبات، منابع کلسیم مانند لبنیات، چربی‏های سالم مانند روغن زیتون، آووکادو و مغزها را به مقدار مناسب و کافی مصرف کنند.

مصرف به اندازه و مناسب تمامی مواد مورد نیاز از طرفی باعث افزایش سطح آنتی اکسیدان در بدن شده و ایمنی مادر را افزایش می‏دهد. از طرف دیگر یک تغذیه سالم خطر تولد نوزاد با ناهنجاری ذهنی و جسمی یا تولد زودهنگام و تولد نوزاد نارس را کاهش می‏دهد. توصیه‏ها تغذیه‏ای لازم در دوران پیش از بارداری توسط پزشک متخصص یا متخصص تغذیه به زنان داده خواهد شد.

مکمل‎ های مورد نیاز در دوران بارداری برای زنان مبتلا به HIV

زنان باردار علاوه بر داشتن یک تغذیه مناسب و کافی باید مکمل‏هایی نیز مصرف کنند.

• براساس توصیه پزشکان همه زنان در سن باروری باید حداقل از یک ماه قبل از بارداری تا هفته 12 بارداری روزانه 400 میکروگرم اسید فولیک مصرف کنند. در برخی موارد پرخطر مانند سابقه ناهنجاری لوله عصبی دوز بالاتر ممکن است تجویز شود.
• زنان باردار مبتلا به ایدز در مقایسه با زنان دیگر بیشتر در معرض کمبود میکرومغذی ها شامل ویتامین‎ها و مواد معدنی هستند. در آزمایشات قبل از بارداری و در حین آن سطح آهن، ویتامین‎های مختلف مانند D یا B در بدن سنجیده می‏شود. در صورت کمبود این ویتامین‏ها در بدن، مکمل‎های مورد نیاز تجویز خواهد شد.

درمان ضد ویروسی قبل از اقدام به بارداری

یکی از مهم‏ترین کارها قبل از اقدام به بارداری در زنان مبتلا به ایدز درمان ضد ویروسی است. در این درمان زنان داروهایی مصرف می‎کنند که سطح بار ویروسی بسیار کاهش پیدا می‎کند. به طوری که سطح بیماری در بدن قابل تشخیص نخواهد بود. این درمان مهم‎ترین و اصلی‏ترین گام برای جلوگیری از انتقال بیماری به جنین به شمار می‏رود. هرگونه تصمیم در مورد قطع یا تغییر داروها حتما باید با نظر پزشک متخصص انجام شود.

وزن، فعالیت بدنی و سبک زندگی

داشتن وزن مناسب عوارض بارداری را تا حد زیادی کاهش می‎دهد. نکته مهم آن که اگر وزن شما زیاد یا کم است، کاهش یا افزایش وزن حتما باید با برنامه غذایی و ورزشی تخصصی و زیر نظر متخصص انجام شود.

فعالیت بدنی منظم به داشتن یک بارداری سالم و موفق بسیار کمک خواهد کرد. متخصصان توصیه می‎کنند زنان باردار حداقل 150 دقیقه ورزش هوازی متوسط در طول هفته داشته باشند. پیاده روی یکی از بهترین فعالیت‏های بدنی است که می‎توانید در دوران بارداری داشته باشید.

در صورتی که الکل یا دخانیات مصرف می‏کنید، حتما از قبل از بارداری آن را کنار بگذارید. مصرف الکل و دخانیات بر سیستم ایمنی بدن تاثیر منفی گذاشته و می‎تواند باعث ناهنجاری در جنین شود.

آزمایشات و واکسیناسیون قبل از بارداری

قبل از بارداری انجام آزمایشات پایه مانند هموگلوبین، آهن، HCV، توکسوپلاسموز و موارد دیگر الزامی است. همچنین برخی واکسن‏ها مانند آنفولانزا، سرخجه، یا کرک در صورت نیاز برای ایمنی بیشتر تجویز می‏شود. پروتکل‎های مراکز تخصصی و دستورالعمل های ملی ایران نیز بر انجام این آزمایشات تاکید ویژه دارد.

جمع بندی

زنان مبتلا به ایدز نیز مانند زنان دیگر می‎توانند مادر شوند. نکته بسیار مهم مشاوره قبل از بارداری، انجام آزمایشات مختلف، بررسی سطح بیماری، داشتن رژیم غذایی مناسب، کنترل وزن و داشتن سبک زندگی سالم است. با رعایت تمامی توصیه‏های پزشکی این زنان نیز می‎توانند بارداری موفقی تجربه کرده و کودکانی سالم به دنیا آورند.

سوالات متداول

تغذیه مناسب برای زنان مبتلا به ایدز پیش از بارداری چیست؟

زنان قبل از بارداری و در طول آن باید پروتئین، میوه و سبزیجات تازه، غلات سبوس دار، لبنیات کم چرب و چربی‏های مفید مصرف کنند.

آیا زنان باردار مبتلا به ایدز باید مکمل خاصی مصرف کنند؟

بله همه زنان باید از حدود یک ماه قبل از بارداری تا سه ماه اول بارداری 400 میکروگرم اسید فولیک به صورت روزانه مصرف کنند. همچنین ممکن است مکمل‎هایی مانند ویتامین D یا ویتامین B12 و روی نیز تجویز شود.

زنان مبتلا به ایدز قبل از بارداری چه سبک زندگی باید داشته باشند؟

این زنان باید وزن خود را به محدوده نرمال برسانند. همچنین مصرف دخانیات و الکل نیز باید کنار گذاشته شود.