برای درمان نازایی چه بخوریم؟ راهنمای تغذیه برای افزایش شانس بارداری

نازایی در زنان و مردان ممکن است به دلایل مختلفی ایجاد شود که برای درمان آن باید از روش های رایج پزشکی استفاده کرد. با این حال امروزه پزشکان معتقدند که در کنار بررسی علت ناباروری و درمان های پزشکی اصلاح رژیم غذایی و تغییر سبک زندگی نیز می تواند به روند درمان کمک کند. تغذیه بر سلامت دستگاه تولید مثل مردان و زنان تاثیر مستقیم گذاشته و با دریافت رژیم غذایی مناسب می تواند باعث عملکرد طبیعی تخمدان ها، تخمک و اسپرم شود. در این مقاله بررسی می کنیم که چه مواد غذایی برای باروری زنان و مردان مفید و چه موادی مضر است. بنابراین تا انتهای مطلب با ما همراه شوید.

آیا غذا واقعا می تواند نازایی را درمان کند یا فقط کمک کننده است؟

تغذیه مناسب و داشتن رژیم غذایی مقوی می تواند به روند درمان کمک کرده و در سلامت باروری موثر باشد، اما نمی تواند به تنهایی درمان قطعی ناباروری باشد. برای مثال اگر علت نازایی سندروم تخمدان پلی کیستیک یا اضافه وزن شدید باشد، اصلاح تغذیه و بهبود وضعیت متابولیک می تواند به منظم تر شدن تخمک گذاری و بهبود کیفیت تخمک و اسپرم کمک کند. اما اگر نازایی دلایل دیگری مانند انسداد لوله های رحمی یا مشکلات شدید اسپرم داشته باشد، درمان نازایی خانگی به تنهایی موثر نبوده و حتما باید از درمان های پزشکی نیز استفاده کرد.

اصلاح رژیم غذایی چقدر طول می کشد تا اثر کند؟

تاثیر اصلاح تغذیه در بدن هر شخص به موارد مختلفی مانند وضعیت اولیه بدن، علت ناباروری، سن یا شرایط هورمونی بستگی دارد، با این حال حداقل باید یک تا چند ماه برای بررسی تاثیر رژیم صبر کنید.

در مردان فرآیند تولید و بلوغ اسپرم تقریبا چند ماه زمان نیاز دارد. در واقع اگر شما از امروز رژیم غذایی خود را اصلاح کنید، تاثیر آن حدودا دو تا سه ماه بعد مشخص خواهد شد. در زنان نیز رژیم غذایی مناسب، کاهش وزن و بهبود وضعیت متابولیک طی چند ماه بر نظم چرخه قاعدگی و تخمک گذاری تاثیر می گذارد.

برنامه غذایی (رژیم) برای باردار شدن

رژیم غذایی برای هر شخص باید متعادل، متنوع و متناسب با نیازهای او باشد. محدود کردن شدید کالری، حذف کامل برخی گروه های غذایی یا مصرف خودسرانه مکمل ها لزوما نتیجه بهتری را به دنبال نخواهد داشت.

الگو غذایی مدیترانه ای یکی از الگوهای قابل بررسی برای افزایش شانس بارداری است. در این رژیم غذایی سبزیجات، میوه ها، غلات کامل، حبوبات، مغزها و منابع پروتئینی جایگاه اصلی را دارند. برای مثال یک نمونه از رژیم غذایی مدیترانه ای برای بارداری در ادامه آورده شده است:

·       صبحانه: تخم مرغ پخته به همراه نان سبوس دار، خیار و گوجه یا جو دوسر به همراه شیر و گردو

·       میان وعده: یک واحد میوه تازه به همراه چند عدد بادام یا گردو

·       ناهار: برنج یا نان سبوس دار در کنار مرغ، ماهی یا حبوبات و یک بشقاب سبزیجات

·       عصرانه: ماست ساده، میوه یا مقدار متعادلی از مغزها و دانه ها

·       شام: خوراک عدس یا لوبیا یا تخم مرغ به همراه سبزیجات و مقدار غلات کامل

البته این یک رژیم عمومی است و رژیم اختصاصی هر کس باید با توجه به بیماری های زمینه ای، نیازهای تغذیه ای و شرایط او به طور جداگانه تنظیم شود. همچنین مصرف روزانه 400 میکرو گرم اسید فولیک برای کسانی که قصد بارداری دارند، توصیه می شود.

رژیم ضد التهابی برای درمان نازایی جواب می دهد؟

رژیم ضد التهابی بر مصرف مواد غذایی طبیعی و کم فرآوری شده مانند سبزیجات، میوه ها، حبوبات، مغزها، ماهی و روغن زیتون تاکید دارد. این مواد می توانند آنتی اکسیدان ها، فیبر و چربی های غیر اشباع مورد نیاز بدن را تامین کنند. در صورتی که علت ناباروری التهاب مزمن و استرس اکسیداتیو باشد، این رژیم غذایی می‎تواند تاثیر قابل توجهی داشته باشد. البته توجه داشته باشید در این حالت نیز رژیم غذایی به تنهایی درمان نیست و باید در کنار درمان پزشکی مورد استفاده قرار بگیرد.

رژیم لاغری برای باردار شدن

رژیم غذایی برای باردار شدن یک شمشیر دو لبه است. از یک طرف اضافه وزن و چاقی با اختلال در تخمک گذاری، مقاومت به انسولین و برخی مشکلات هورمونی می توانند قدرت باروری را کاهش دهند. از طرف دیگر کمبود وزن شدید، دریافت ناکافی انرژی و رژیم غذایی سخت می تواند تخمک گذاری را مختل کند. بنابراین هدف رژیم غذایی نباید فقط پایین اوردن عدد ترازو باشد. برای مثال بهتر است از رژیم های غذایی بسیار کم کالری، روزه داری های طولانی و حذف کامل کربوهیدرات ها خودداری شود. در عوض یک رژیم لاغری متعادل به همراه مواد مغذی کافی و فعالیت بدنی منظم می تواند به روند درمان کمک کند.

مواد غذایی مفید برای درمان نازایی

سوال بسیاری از افراد این است، برای بارداری سریع چی بخوریم؟ باید بدانید که هیچ مواد خوراکی به تنهایی درمان کننده ناباروری در مردان و زنان نیست اما برخی از این مواد با تامین ریز مغذی های ضروری به حفظ عملکرد طبیعی دستگاه تولید مثل کمک می کنند. برای مثال دنبلان حاوی پروتئین، مقداری روی و ویتامین B12 است که می تواند به بهبود عملکرد دستگاه تولید مثل و درمان خانگی ناباروری مردان کمک کند.

توجه داشته باشید که به جای تمرکز بر یک غذای خاص بهتر است مجموعه ای متنوع از منابع پروتئین، چربی های مفید، ویتامین ها و مواد معدنی را مصرف کنید. بهتر است مواد غذایی زیر برای درمان نازایی در رژیم غذایی شما باشد.

·       تخم مرغ

·       ماهی های کم جیوه

·       گردو و بادام

·       حبوبات

·       سبزیجات برگ سبز

·       غلات کامل

·       لبنیات

·       دنبلان

·       گوشت و مرغ کم چرب

·       میوه های تازه

مواد غذایی و عادت های مضر در نازایی

کاهش مواد غذایی ناسالم سلامت عمومی بدن و دستگاه تولید مثل را تحت تاثیر قرار داده و به روند درمان کمک می کنند. البته توجه داشته باشید منظور از پرهیز غذایی حذف بی دلیل تمام غذاهای مورد علاقه نیست، بلکه هدف کاهش مصرف مواد غذایی کم ارزش است. بنابراین بهتر است مواد غذایی زیر را تا حد امکان کاهش دهید:

·       چربی های ترانس و مصرف روغن های نامناسب و غذاهای سرخ شده

·       فست فود و غذاهای فرآوری شده

·       نوشیدنی های شیرین مانند نوشابه و نوشیدنی های قندی

·       مصرف زیاد کافئین

·       سیگار و دخانیات

·       الکل و مواد مخدر

·       رژیم های لاغری افراطی

·       مصرف خودسرانه مکمل ها و داروهای گیاهی

آیا باید همزمان درمان پزشکی را ادامه دهیم؟

بدون شک بله. برای درمان ناباروری، رژیم غذایی تنها یک روش کمکی است و نمی تواند جایگزین درمان پزشکی شود. در حال حاضر از روش های مختلفی برای درمان ناباروری استفاده می شود برای مثال می توان از درمان های دارویی،روش هایی مانند تلقیح داخل رحمی IUI، لقاح آزمایشگاهی یا IVF و روش های دیگر استفاده کرد. در ایران نیز مانند بسیاری از کشورهای جهان از پیشرفته ترین روش درمان ناباروری متناسب با علت ناباروری، سن، نتایج آزمایش ها استفاده می شود تا درمان به طور اختصاصی انجام شده و بهترین نتیجه ممکن حاصل شود.

جمعبندی

تغذیه سالم یکی از موارد مهمی است که می تواند شانس بارداری در زنان و مردان را افزایش دهد. یک رژیم غذایی متعادل و مناسب باعث بهبود سلامت عمومی بدن و بهبود عملکرد دستگاه تولید مثل خواهد شد. مصرف سبزیجات، میوه ها، غلات کامل، چربی های مفید و پروتئین های باکیفیت به تامین نیازهای بدن کمک خواهد کرد. البته هیچ ماده غذایی درمان قطعی نازایی نیست و باید در کنار درمان پزشکی مورد استفاده قرار گیرد.

سوالات متداول

آیا فقط با تغییر رژیم غذایی می شود باردار شد؟

در برخی موارد به خصوص اگر علت ناباروری اختلالات تخمک ناشی از اضافه وزن باشد، اصلاح تغذیه می تواند موثر باشد. با این حال اگر علت ناباروری به مشکلات ساختاری، اختلالات اسپرم یا عوامل دیگر مربوط شود، فقط رژیم غذایی موثر نبوده و باید درمان پزشکی نیز پیگیری شود.

چند ماه قبل از اقدام برای بارداری باید تغذیه را اصلاح کرد؟

بهتر است اصلاح تغذیه از حدود یک تا سه ماه ماه قبل از اقدام به بارداری آغاز شود تا تاثیر بگذارد. البته در این بازه زمانی اقدام یا بررسی پزشکی را عقب ننداخته و زمان را از دست ندهید.

آیا مصرف لبنیات پرچرب در درمان نازایی موثر است؟

برخی مطالعات ارتباط هایی میان مصرف انواع خاصی از لبنیات و نازایی گزارش کرده اند اما هنوز به طور کامل این موضوع تایید نشده است. مصرف لبنیات باید براساس وضعیت سلامت، نیازهای تغذیه ای فرد انجام شود.در صورت ابتلا به بیماری های زمینه ای مانند اختلال چربی خون بهتر است انتخاب نوع لبنیات با نظر پزشک یا متخصص تغذیه انجام شود.