۷ روش درمان تنبلی تخمدان برای بارداری


از مهم‌ترین بیماری‌های تخمدان زنان که در سنین مختلفی رخ می‌دهد، باید به سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS) اشاره کرد. این عارضه که در اصطلاح عامیانه با نام تنبلی تخمدان شناخته می‌شود، هم در زنان بالغ و هم در دختران نوجوان به وقوع می‌پیوندد؛ درمان تنبلی تخمدان نیازمند معاینات دقیق و تعیین شدت بیماری است.

بیماری تخمدان پلی‌کیستیک بیش از آن که ناشی از سبک زندگی و عوامل محیطی باشد، زمینه ارثی و ژنتیکی دارد. این عارضه به علت اختلال در فرایند رشد و بلوغ فولیکول‌های حاوی تخمک رخ می‌دهد و گاهی علائم آن تا مدت‌ها ظاهر نمی‌شود. در این مطلب به نحوه شکل‌گیری تنبلی تخمدان، راه‌های تشخیص و چگونگی درمان آن می‌پردازیم.

بهترین روش های درمان تنبلی تخمدان

تنبلی تخمدان چیست؟

بیماری زنانه تنبلی تخمدان یا سندرم تخمدان پلی کیستیک به وضعیتی اشاره دارد که طی آن، امکان بلوغ کامل فولیکول‌های موجود در تخمدان فراهم نیست و این موضوع موجب اختلال در قدرت باروری خانم‌ها نیز می‌شود. باید گفت در هر سیکل قاعدگی، حدود ۵ یا ۶ فولیکول شروع به رشد می‌کنند که یکی از آن‌ها به بلوغ کامل می‌رسد و پس از آن با ارسال فاکتورهای مهارکننده، مانع از ادامه رشد دیگر فولیکول‌ها می‌شود.

بدین ترتیب، فولیکول‌های ریزتر از بین می‌روند و منابع و امکانات لازم برای بارور شدن، تنها به فولیکول بالغ تعلق پیدا می‌کند. اما در بانوان مبتلا به تنبلی تخمدان، بزرگ‌ترین فولیکول دچار اختلال عملکرد می‌شود و ممکن است علاوه بر عدم امکان آزادسازی تخمک درون خود، نتواند فاکتورهای مهارکننده را برای جلوگیری از رشد دیگر فولیکول‌ها آزاد نماید.

لذا هر ماه تعدادی فولیکول نیمه‌رشدکرده شکل می‌گیرد که نه از بین می‌روند و نه امکان باروری دارند و تجمع آن‌ها بر روی سطح تخمدان (کورتکس تخمدان) در گذر زمان، مشکلاتی را در عملکرد این عضو از بدن ایجاد می‌کند.

تنبلی تخمدان
بیشتر بخوانید: تنبلی تخمدان چیست و چگونه تشخیص داده می شود؟

راه های تشخیص تخمدان پلی کیستیک

اگرچه روش‌های مختلفی برای تشخیص تنبلی تخمدان یا PCOS وجود دارد؛ اما بهترین راه آن استفاده از سونوگرافی است. پزشک برای اطمینان از ابتلای فرد به تخمدان پلی کیستیک، با سونوگرافی به بررسی تخمدان‌های او می‌پردازد و می‌تواند وجود تخمک‌هایی با ابعاد غیرعادی و در تعداد بیش از حد طبیعی را شناسایی کند. لازم به ذکر است که علائم این بیماری در همه افراد یکسان نیست و بسته به شدت عارضه، نشانه‌های بسیار متفاوتی‌خواهد داشت.

بهترین راه تشخیص تخمدان پلی کیستیک استفاده از سونوگرافی

نقش تنبلی تخمدان در بارداری

حتماً شما هم شنیده‌اید که زنان مبتلا به تنبلی تخمدان دچار مشکلاتی در بارداری و فرزندآوری می‌شوند. علت نازایی ناشی از PCOS این است که تنبلی تخمدان باعث اختلالت هورمونی در بدن خانم‌ها می‌شود. در واقع، فولیکول‌ها یا کیست‌های نیمه‌رشدکرده با آزادسازی مداوم هورمون‌های عمدتاً مردانه در خون فرد، تعادل هورمونی بدن را به هم می‌زنند و هرچه تعداد آن‌ها در گذر زمان بیشتر شود این اختلال هورمونی شدیدتر خواهد شد.

ظهور علائم هورمون‌های مردانه و اختلال در چرخه تخمک‌گذاری، عوارضی همچون قاعدگی نامنظم، توقف عادت ماهانه، دیرزایی و حتی نازایی را به دنبال می‌آورد. باید دانست در زنانی که قصد بارداری هم ندارند این وضعیت خطرناک است؛ چراکه ریسک ابتلا به سرطان رحم را در سنین ۴۰ تا ۵۰ سال افزایش می‌دهد.

آیا تنبلی تخمدان باعث ناباروری می شود؟
بیشتر بخوانید: آیا تنبلی تخمدان باعث ناباروری می شود؟

بهترین زمان درمان تنبلی تخمدان

با توجه به خطر بروز تنبلی تخمدان در دختران و زنانی با سنین مختلف، تشخیص و درمان آن را نباید به آینده موکول کرد. توصیه می‌شود که کلیه خانم‌ها از ابتدای سن بلوغ خود به طور سالانه و منظم تحت معاینه پزشک متخصص زنان و زایمان قرار گیرند.

در صورت تشخیص تخمدان پلی کیستیک و آغاز درمان توصیه‌شده توسط پزشک، باید صبور بود و انتظار تغییرات ناگهانی را نداشت؛ چراکه کنترل و درمان این بیماری معمولاً زمان‌بر و آهسته صورت می‌گیرد.

البته باید دانست که در افراد دارای تنبلی تخمدان خفیف، گاهی با اقداماتی نظیر ورزش منظم، انتخاب رژیم غذایی سالم، دور شدن از استرس محیطی و... می‌توان نیاز به استفاده از داروهای هورمونی را کاهش داد یا قطع کرد و صرفاً در صورت بازگشت علائم، درمان دارویی‌تنبلی تخمدان را از سر گرفت.

آیا تنبلی تخمدان درمان قطعی دارد؟

اگر شما هم به دنبال درمان قطعی تنبلی تخمدان هستید، باید بدانید که این بیماری هیچ درمان دائمی و صددرصدی ندارد. در‌واقع به علت زمینه ژنتیکی تخمدان پلی کیستیک نمی‌توان راهی برای درمان کامل PCOS و بهبود عملکرد تخمدان در حد یک تخمدان سالم و جوان، پیدا کرد.

بااین‌حال، درمان تنبلی تخمدان براساس درمان علائم و عوارض آن صورت می‌گیرد تا بتواند ضمن حفظ قدرت باروری برای مدتی طولانی‌تر، سلامت عمومی فرد را نیز تأمین کند. به عنوان مثال، بسته به مشکلاتی نظیر بی‌نظمی قاعدگی، پرمویی مردانه، ریزش مو، ناباروری و... می‌توان از قرص و داروهای هورمونی یا غیرهورمونی و همچنین داروهای تحریک تخمک‌گذاری برای کنترل این عوارض استفاده کرد.

داروهای تحریک تخمک‌گذاری برای کنترل عوارض تنبلی تخمدان استفاده می شود

روش های درمان تنبلی تخمدان

همانطور که اشاره شد تنبلی تخمدان یک بیماری است که عمدتا جنبه ارثی و ژنتیکی دارد. اما بروز علائم آن به عوامل محیطی هم بستگی دارد. تغییر و بهبود سبک زندگی، کنترل وزن و جلوگیری از چاقی، مصرف خوراکی‌های مقوی و آگاهی از ماندگاری همیشگی این بیماری کمک می‌کند تا فرد بتواند به خوبی آن را کنترل کند و مانع از عوارض شدید و اثرگذار تنبلی تخمدان بر روی سلامتی خود شود.

به طور کلی، اصلی‌ترین راه‌های کمک به درمان تنبلی تخمدان عبارت‌اند از:

  • حذف فولیکول های سطح تخمدان با دارو
  • تنظیم چرخه قاعدگی
  • انتخاب سبک زندگی سالم
  • تنظیم هورمون ها با داروهای دیابت
  • روش آی یو آی (IUI)
  • روش آی وی اف (IVF)
  • لاپاراسکوپی برای تنبلی تخمدان


حذف فولیکول های سطح تخمدان با دارو

یکی از راه‌های درمان تنبلی تخمدان و کاهش عوارض آن، از بین بردن فولیکول‌های موجود در سطح تخمدان به کمک برخی داروهای خاص است. با این کار، تولید و ترشح بیش‌ازحد هورمون‌های مردانه توسط این فولیکول‌ها متوقف می‌شود و عوارض مربوط به آن برطرف می‌گردد.

تنظیم چرخه قاعدگی

توقف یا بی‌نظم شدن پریود در زنان، از عوارض تنبلی تخمدان است که به درمان دارویی نیاز دارد. پزشک برای تنظیم چرخه قاعدگی، مناسب‌ترین قرص تنبلی تخمدان را تجویز می‌کند تا روال عادت ماهانه به شکل طبیعی برگردد. در زنانی که به علت تخمدان پلی کیستیک دچار بی‌نظمی قاعدگی و در نتیجه نازایی موقت شده‌اند، استفاده از داروهای تحریک تخمدان می‌تواند کمک‌کننده باشد. اما باید توجه کرد که در این روش، احتمال بارداری دوقلو یا چندقلو افزایش می‌یابد.

برای درمان تنبلی تخمدان داشتن سبک زندگی سالم بسیار ضروری است

انتخاب سبک زندگی سالم

برای کاهش علائم تنبلی تخمدان باید سبک زندگی را تغییر داد و از رفتارهای ناسالم پرهیز کرد. دختران و زنانی که در سنین پایین متوجه تنبلی تخمدان خود می‌شوند، با رعایت برخی نکات می‌توانند تا حد زیادی از پیشرفت این بیماری جلوگیری کنند و به درمان تنبلی تخمدان در خانه بپردازند. این راهکارها عبارتند از:

  • ورزش منظم به مدت حدود ۱۵۰ دقیقه در هفته
  • کاهش وزن تا رسیدن به شاخص توده بدنی (BMI) استاندارد
  • انتخاب رژیم غذایی سالم
  • ازدواج در سن پایین و فرزندآوری به‌موقع برای جلوگیری از تشدید بیماری
  • دوری از هرگونه استرس و اضطراب
  • کاهش مصرف مواد قندی برای جلوگیری از دیابت


تقویت تخمدان
بیشتر بخوانید: برای تقویت تخمدان تنبل چه بخوریم؟

تنظیم هورمون ها با داروهای دیابت

اگر زنان مبتلا به تنبلی تخمدان قصد بارداری نداشته باشند، می‌توانند از داروهای دیابت برای رفع برخی مشکلات هورمونی استفاده کنند. پزشک با تجویز داروهای خاصی موجب کاهش مقاومت به انسولین و همچنین کاهش سطح هورمون مردانه آندروژن می‌شود و بدین ترتیب به منظم شدن قاعدگی و رفع دیگر عوارض تنبلی تخمدان کمک می‌کند.

روش آی یو آی (IUI)

در مواردی که بارداری طبیعی در زنان مبتلا به تنبلی تخمدان رخ ندهد و همسر فرد دارای اسپرم‌های قوی و باکیفیتی باشد، از روش IUI جهت تزریق نمونه اسپرم مرد به داخل رحم زن استفاده می‌شود.

روش آی وی اف (IVF)

گاهی علاوه بر مشکلات تخمک و تخمدان زن، اسپرم مرد نیز قدرت کافی را برای لقاح ندارد و در چنین شرایطی بهتر است از روش آی وی اف یا لقاح مصنوعی استفاده شود. بدین ترتیب ابتدا جنین در محیط آزمایشگاه شکل می‌گیرد و سپس به رحم مادر انتقال می‌یابد.

عمل لاپاراسکوپی

در صورتی که استفاده از درمان‌های دارویی برای کنترل علائم تنبلی تخمدان پس از چند ماه مؤثر نباشد، پزشک به سراغ عمل لاپاراسکوپی می‌رود. با لاپاراسکوپی می‌توان بخش‌هایی را که هورمون مردانه تولید می‌کنند حذف یا خارج کرد و عوارض تخمدان پلی کیستیک را کاهش داد. طی این روش معمولاً ۴ الی ۱۰ نقطه تخمدان پاکسازی می‌شود و سپس درصورت وقوع مجدد تخمک‌گذاری، امکان بارداری فراهم می‌گردد.

داروهای درمان تنبلی تخمدان کدامند؟

با توجه به حساسیت بیماری و عوارض احتمالی داروها، باید در انتخاب و مصرف بهترین قرص برای تنبلی تخمدان و بارداری دقت کرد. داروهای تنبلی تخمدان با هدف‌های متفاوتی تجویز می‌شوند و بنابراین نباید هیچ دارویی را خودسرانه و بدون تجویز پزشک متخصص مصرف کرد. رایج‌ترین داروهای مورداستفاده در سندرم تخمدان پلی کیستیک عبارتند از:

قرص ضد بارداری ترکیبی

برای تنظیم دوره قاعدگی می‌توان قرص‌های ضد بارداری ترکیبی را که با داشتن استروژن و پروژسترون موجب کاهش آندروژن می‌شوند مصرف کرد. این دارو یکی از بهترین قرص ها برای تنبلی تخمدان است که ضمن تنظیم سطوح پروژسترون و سایر هورمون‌ها، از عوارضی مانند خونریزی نامنظم، بروز آکنه و رشد موهای زائد جلوگیری می‌کند و خطر سرطان آندومتر را نیز کاهش می‌دهد.

لیستی از بهترین دارو ها برای درمان تنبلی تخمدان

پروژسترون درمانی

یکی دیگر از راه‌های تنظیم عادت ماهانه، مصرف پروژسترون به مدت ۱۰ تا ۱۴ روز در دوره‌های گوناگون است که بر کاهش ریسک سرطان آندومتر هم اثر دارد. باید گفت از آن‌جایی که پروژسترون‌درمانی باعث بهبود سطح آندروژن و پیشگیری از بارداری نمی‌شود، در صورت نیاز به جلوگیری از حاملگی می‌بایست از مینی قرص پروژسترون یا دستگاه داخل رحمی حاوی پروژستین استفاده کرد.

کلومیفن

به منظور تقویت تخمک‌گذاری و افزایش شانس بارداری ممکن است داروی کلومیفن برای بیمار تجویز شود. این داروی خوراکی ضد استروژن باید در اوایل چرخه قاعدگی مصرف گردد.

لتروزول (فمارا)

اگرچه داروی فمارا یا لتروزول اغلب برای درمان سرطان سینه به کار می‌رود؛ اما در تحریک تخمک‌گذاری و کمک به بارداری نیز مؤثر است.

متفورمین

داروی خوراکی متفورمین، مخصوص دیابت نوع ۲ است و ضمن بهبود مقاومت به انسولین باعث کاهش سطح آن می‌شود. این دارو که در کند کردن پیشرفت دیابت نوع دوم و کاهش وزن اثرگذار است، موجب کمک به تخمک‌گذاری در زنان مبتلا به تنبلی تخمدان می‌گردد.

گنادوتروپین ها

دسته دیگری ازدداروها تحت عنوان گنادوتروپین‌ها وجود دارند که در تحریک تخمدان و افزایش شانس بارداری افراد مبتلا به تخمدان پلی کیستیک مؤثرند. باید گفت که این داروها معمولاً به صورت تزریقی مصرف می‌شوند.

قرص ضد بارداری

در صورتی که جدی‌ترین عارضه ناشی از تنبلی تخمدان در فرد، بروز آکنه و رشد موهای زائد باشد، برای درمان آن قرص ضد بارداری تجویز تجویز می‌گردد. قرص‌های پیشگیری از بارداری با کاهش سطح آندروژن به درمان و بهبود آکنه و موهای زائد کمک می‌کند.

تماس با ما

برای دریافت هرگونه مشاوره و راهنمایی درباره درمان تنبلی تخمدان با ما تماس بگیرید:

03537283090 داخلی 232واتساپتلگرامفیسبوکایمیل

درمان تنبلی تخمدان با روش های خانگی و طب سنتی

پیشتر اشاره شد که مهم‌ترین درمان خانگی تنبلی تخمدان برای کاهش عوارض و اثرات آن، بهبود شیوه زندگی و پیروی از الگوهای سالم و صحیح است. برای مثال، مشورت با یک متخصص تغذیه و تنظیم برنامه کنترل وزن برای کاهش یا افزایش وزن تا حد تعادل، اثراتی نظیر تنظیم سطوح انسولین و آندروژن، بهبود تخمک‌گذاری و... را در پی خواهد داشت.

کاهش مصرف کربوهیدرات‌ها هم در کاهش سطح انسولین مؤثر است؛ لذا توصیه می‌شود برای جلوگیری از افزایش ناگهانی قند خون، مصرف کربوهیدرات‌های پیچیده در برنامه غذایی بیماران قرار گیرد. کربوهیدرات‌های پیچیده را می‌توان در سبزیجات، میوه‌ها، غلات کامل، نخود فرنگی، لوبیا خشک پخته‌شده و... یافت. ضمناً فعالیت استاندارد روزانه، راهکار مکملی برای درمان و پیشگیری از مقاومت به انسولین و همچنین جلوگیری از دیابت به شمار می‌رود.

درمان خانگی تنبلی تخمدان

درمان تنبلی تخمدان چقدر طول می کشد؟

اگر برای شما هم سؤال پیش آمده که درمان تنبلی تخمدان چقدر طول می‌کشد و چه مدت پس از آغاز درمان‌های دارویی می‌توان شاهد رفع علائم و عوارض بیماری بود، باید گفت که عوامل متعددی در طول مدت درمان PCOS اثر دارد. به‌علاوه از آن‌جایی که تنبلی تخمدان به صورت صددرصد و قطعی درمان نمی‌شود، احتمال بازگشت و عود بیماری نیز وجود دارد. مهم‌ترین عوامل اثرگذار در درمان تنبلی تخمدان عبارتند از:

  • سن بیماری
  • سابقه بیماری
  • وجود فیبروم رحمی
  • شرایط محیطی و سبک زندگی

در ادامه به توضیح هریک می‌پردازیم.

سن بیمار

به‌طور کلی، قدرت باروری زنان تقریباً از سن ۳۵ سالگی رو به کاهش می‌رود و اگر کسی در سنین بالای ۳۵ سال و با وجود تنبلی تخمدان قصد فرزندآوری داشته باشد، ممکن است تلاش‌های او و همسرش برای بچه‌دار شدن بیش از یک سال نیز طول بکشد.

در زنان زیر ۳۵ سال نیز اگرچه با مقاربت‌های منظم می‌توان در کمتر از یک سال با وجود تخمدان پلی کیستیک باردار شد؛ اما سن همسر هم برای داشتن اسپرم‌های جوان و باکیفیت، در این اتفاق نقش دارد. لذا سن کمتر به درمان زودتر علائم و عوارض تنبلی تخمدان کمک می‌کند. باید افزود که در زنان مبتلا به PCOS، معمولاً بارداری پس از سن ۳۷ سالگی نیازمند روش‌های کمک‌باروری نظیر آی وی اف خواهد بود.

سابقه بیماری ها

در زنانی که خود و همسرشان فاقد سوابق بیماری‌های مرتبط با تنبلی تخمدان هستند، احتمال درمان این بیماری بیشتر است. اما در صورت ابتلای قبلی زن یا مرد به بیماری‌هایی همچون زگیل تناسلی و همچنین وجود مشکل کمبود اسپرم در مرد، مدت درمان تنبلی تخمدان بیشتر طول می‌کشد.

وجود فیبروم رحمی

برخی زنان در رحم خود دارای غده‌های سرطانی خوش‌خیمی به نام فیبروم رحمی هستند که با رشد در دیواره رحم، موجب بروز مشکلات باروری می‌شوند. در صورت ابتلای همزمان به فیبروم رحم و تنبلی تخمدان، درمان تنبلی تخمدان بیشتر طول می‌کشد و احتمال وقوع بارداری به تأخیر می‌افتد.

شرایط محیطی و سبک زندگی

زندگی در محیط‌های آغشته به سموم و داشتن رفتارهای غلطی مانند مصرف سیگار یا مواد مخدر، دوره درمان تنبلی تخمدان را طولانی‌تر می‌کند. داشتن اضافه‌وزن و مصرف غذاهای ناسالم هم می‌تواند مانع از درمان سریع این بیماری شود.

درمان تنبلی تخمدان در دختران مجرد

درمان تنبلی تخمدان در دختران مجرد

در دخترانی که دچار علائم تنبلی تخمدان (از جمله توقف یا بی‌نظمی قاعدگی) هستند، درمان‌های گیاهی و شیمیایی مختلفی به کار می‌رود. درمان تنبلی تخمدان در یک دختر مجرد و کم‌سن و سال باید پس از اطمینان از وجود تخمدان پلی کیستیک صورت گیرد؛ چراکه بی‌نظمی‌های پریود در ماه‌ها و سال‌های نخست قاعدگی چندان غیرطبیعی نیست.

تنبلی تخمدان در دختران جوان ناشی از عدم رشد مناسب سلول‌های تولید مثل است که در آینده می‌تواند موجب یائسگی زودرس شود. این عارضه ممکن است در اثر جراحی و اشعه درمانی یا مشکلات ارثی و ژنتیکی رخ دهد. در هر حال، انتخاب بهترین روش درمانی می‌بایست توسط پزشک متخصص صورت گیرد و انجام اقدامات خودسرانه یا مراجعه دیرهنگام به پزشک برای درمان، توصیه نمی‌شود.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

بهترین زمان مراجعه به پزشک برای تشخیص و آغاز درمان تنبلی تخمدان، حداکثر سه ماه پس از توقف قاعدگی است. البته این اتفاق ممکن است در اثر استرس‌های مقطعی، برخی بیماری‌ها، وقوع بارداری، ورزش و فعالیت‌های سنگین، تغییر رژیم غذایی و... نیز رخ دهد و لزوماً به معنای ابتلا به تخمدان پلی کیستیک نیست. بااین‌حال حتی در صورت نداشتن هیچ‌گونه مشکل هورمونی‌نیز بهتر است فرد برای معاینه به پزشک مراجعه کند تا از سلامت خود اطمینان یابد.

سخن پایانی

با توجه به عدم درمان قطعی تنبلی تخمدان با روش‌های مختلف و اثرگذاری آن بر سلامت زنان به‌ویژه قدرت باروری آن‌ها، معاینات منظم سالانه توسط پزشک متخصص به کلیه دختران مجرد و خانم‌های متأهل توصیه می‌شود. اگرچه تنبلی تخمدان همیشگی است و نمی‌توان آن را به‌طور کامل درمان نمود؛ اما اقدام به‌موقع برای تشخیص بیماری می‌تواند به کنترل بسیاری از عوارض و علائم آن کمک کند تا فرد با کمترین مشکل، زندگی خود را در کنار ابتلا به این عارضه بگذراند.

2 دیدگاه

  • پیش فرض
    کاربر
    -

    سلام من چندوقته ازدواج کردم یک بارسقط کردم دیگه حامله نشدم اسپرم شوهرم ضعیفه چکاربکنم که حامله بشم؟

    • پیش فرض
      حبیب ابراهیمی
      -

      سلام دوست عزیز

      باید شرایط دیگر شما از جمله میزان ذخیره تخمدان و میزان کم تحرکی اسپرم بررسی شود 

      و احتمال نیاز به انجام ای وی اف هست.

نظر شما