مراقبت های بعد از پیوند کلیه از بیمارستان تا خانه

پس از دریافت کلیه جدید، مراقبت های بعد از عمل به همان اندازه جراحی اهمیت دارند. رعایت دقیق دستورات پزشکی در بیمارستان و ادامه مراقبت در خانه، تضمین کننده بقای کلیه و سلامت عمومی بیمار است. این مراقبت ها شامل مصرف منظم داروها، انجام آزمایش های دوره ای، پیگیری وضعیت فشار خون و وزن، رعایت بهداشت و توجه به سبک زندگی سالم می‌شوند. در ادامه مقاله، مراحل مراقبت در بیمارستان، نکات پس از ترخیص و روش های پیشگیری از عوارض احتمالی به‌طور کامل و کاربردی توضیح داده شده است تا بیماران و خانواده‌ها بتوانند با اطمینان مسیر بهبودی را طی کنند.

چگونه از عفونت بعد از پیوند کلیه جلوگیری کنیم؟

بعد از عمل جراحی داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی مانند ایمونوسوپرسانت ‎ها تجویز می ‏شود تا بدن بتواند عضو جدید را پذیرفته و آن را پس نزند. در نتیجه سیستم ایمنی بدن ضعیف‏ تر شده و بدن نسبت به عفونت، میکروب ها و ویروس ها حساس تر می‏شود. راهکارهای زیر به کاهش خطر عفونت بسیار کمک خواهد کرد.

• شستن دست ها به طور مرتب به خصوص قبل از خوردن غذا، بعد از تماس با اجسام و سطوح مختلف و بعد از استفاده از سرویس بهداشتی
• اجتناب از ارتباط با افرادی که علائم بیماری دارند.
• دوری از حیوانات خانگی و اهلی به خصوص در ماه ‏های اول پیوند.
• خودداری از مصرف داروها یا مکمل ‎های دیگر بدون تجویز پزشک
• رعایت اصول بهداشتی برای مراقبت از زخم، شست و شو و خشک کردن آن

رعایت این اصول به خصوص در هفته ها و ماه ‎های اول پیوند خطر بروز عفونت را تا حد قابل توجهی کاهش می ‎دهد.

چند روز بستری بعد از عمل نیاز است؟

در اغلب مراکز بیمار سه تا پنج روز بعد به دستور پزشک می تواند مرخص شود. در مواردی که عمل جراحی پیچیده بوده و شخص با مشکلات و عوارضی مواجه است، بستری ممکن است یک هفته تا ده روز نیز طول بکشد. در موارد خاص نیز ممکن است پزشک تشخیص دهد بیمار باید چند روز دیگر در بیمارستان بماند.

مراقبت از زخم جراحی پیوند کلیه

محل زخم جایی که کلیه جدید و رگ‎ها به بدن متصل شده ‏اند، نیاز به مراقبت ویژه دارد. محل زخم باید تمیز و خشک نگه داشته شود. هنگام شست و شو یا دوش گرفتن از تماس مستقیم آب و صابون با محل زخم جلوگیری شود. می‏توان روی زخم را با پلاستیک پوشاند تا آب وارد آن نشود. پانسمان باید طبق دستور پزشک تعویض شود. تعویض نکردن پانسمان می‎تواند باعث ایجاد عفونت شود.

همچنین شخص باید از بلند کردن اجسام سنگین و انجام حرکات کششی چند هفته اول خودداری کند، چرا که ممکن است باعث پاره شدن بخیه‏ ها شود. بیمار باید محل زخم را بررسی کند و در صورت مشاهده نشانه‏ های عفونت مانند قرمزی، تورم، درد شدید یا تب بالا بلافاصله به تیم پیوند خود اطلاع دهد.

بهترین حالت خواب بعد از پیوند کلیه

بعد از پیوند کلیه، خوابیدن به پشت معمولا در هفته های ابتدایی دوره نقاهت راحت ترین حالت است، زیرا فشار کمتری به محل برش جراحی و ناحیه ای که کلیه جدید در آن قرار گرفته وارد می کند. استفاده از بالش برای حمایت از بدن نیز می تواند ناراحتی را کاهش دهد و حفظ یک وضعیت خواب راحت را آسان تر کند.

به طور کلی بهتر است از خوابیدن روی شکم یا هر حالتی که به کلیه پیوندی یا محل جراحی فشار وارد می کند خودداری شود. کلیه پیوندی معمولا در قسمت پایین شکم قرار می گیرد؛ بنابراین تا زمانی که زخم جراحی بهبود پیدا می کند، بهتر است فشار مستقیم روی این ناحیه به حداقل برسد.

با پیشرفت روند بهبودی، خوابیدن به پهلو ممکن است برای بیمار راحت تر شود، اما زمان مناسب آن به محل برش جراحی، میزان درد و توصیه جراح بستگی دارد. مدت زمان مشخص و یکسانی برای همه بیماران وجود ندارد که پس از آن بتوانند به هر حالت دلخواه بخوابند. اگر یک وضعیت خواب باعث درد، کشیدگی محل بخیه یا فشار روی ناحیه پیوند شود، بهتر است وضعیت تغییر داده شود و در صورت ادامه ناراحتی با تیم پیوند مشورت شود.

قرنطینه و نکات بهداشتی بعد از عمل کلیه

یکی از موارد مهم برای موفقیت عمل پیوند کلیه، رعایت اصول بهداشتی و محدود کردن تماس فرد با دیگران است. حتی المقدور شخص تا چند هفته و حدود دو ماه در جمع های شلوغ و پر رفت وآمد حضور نداشته باشد. اگر کسی در خانه بیمار بوده یا علائم عفونت دارد، فاصله مناسب رعایت شود. برای جلوگیری از عفونت های پوستی و حساسیت به نور خورشید به دلیل داروهای پیوند، از کرم ضد آفتاب با SPF مناسب استفاده شود. حتی اگر شخص تمام مدت در خانه می ماند.

همچنین محیط زندگی شخص باید کاملا تمیز بوده و تهویه مناسبی داشته باشد. شخص باید تا چند هفته اول به هیچ وجه روی زخم نخوابیده یا خم نشود. فعالیت بدنی و ورزشی به تدریج به بهبود سلامت فرد کمک خواهد کرد. ورزش هایی مانند پیاده روی روی تردمیل یا دوچرخه ثابت بعد از شش هفته کمک کننده خواهد بود.

بهترین رژیم غذایی موثر بعد از پیوند کلیه

رژیم غذایی بعد از پیوند کلیه باید طوری انتخاب شود که علاوه بر ترمیم و بهبودی باعث فشار اضافی روی کلیه نشده و عوارض داروها را کنترل کند. رژیم غذایی مناسب به حفظ وزن مناسب، کاهش خطر دیابت و چربی خون کمک خواهد کرد. بنابراین برای انتخاب رژیم غذایی مناسب موارد زیر را در نظر داشته باشید:

• پروتئین با کیفیت بالا: برای ترمیم زخم و حفظ توده عضلانی (مرغ بدون چربی، ماهی، لبنیات کم‌چرب، تخم‌مرغ و حبوبات).
• میوه و سبزیجات تازه: برای تأمین فیبر، ویتامین‌ها و املاح معدنی.
• مصرف کافی آب: نوشیدن آب به میزان کافی باید در برنامه روزانه گنجانده شود.
• پرهیزها: مصرف نمک زیاد، غذاهای پرچرب، شیرینی‌جات، فست‌فود، کنسروها و غذاهای فرآوری‌شده و قند را تا حد امکان محدود کنید.

چرا مدیریت وزن بعد از پیوند کلیه مهم است؟

بعد از پیوند کلیه برخی داروهای مصرفی مانند کورتیکواستروئیدها ممکن است باعث افزایش چربی بدن و افزایش وزن شوند. این موضوع از طرف فشار وارد بر کلیه را افزایش داده و از طرف دیگر برای قلب و عروق مضر خواهد بود. در نتیجه شخص باید با رعایت راهکارهای تغذیه ه‏ای، وزن خود را در رنج مناسب حفظ کند.

از مصرف غذاهای پرکالری و کم ارزش مانند نوشابه و شیرینی خوددار کرده و رژیم غذایی مناسبی که در بالا معرفی شد را رعایت کند. در صورت افزایش یا کاهش وزن نامتعارف حتما با تیم پیوند یا متخصص تغذیه مشورت کنید.

نحوه انجام حرکات ورزشی مفید بعد از عمل پیوند کلیه

ورزش و حرکات ورزشی بعد از عمل پیوند کلیه نه تنها مضر نیست، بلکه می‎تواند روند بهبود عملکرد کلیه را بهبود بخشیده و به حفظ سلامت قلب و عروق، کنترل وزن و ارتقا روحیه فرد بسیار کمک کند.

فرد می تواند به تدریج و حتما با مشورت و تجویز پزشک فعالیت های ورزشی ساده ای مانند پیاده روی سبک را آغاز کند. در چند هفته بعدی شخص می تواند ورزش ‎های دیگری مانند دوچرخه سواری، شنا، حرکات کششی یا ورزش ‎های هوازی سبک را آغاز کند.

مراقبت‎های بعد از پیوند کلیه در بارداری

پزشکان توصیه می‎کنند زنان بعد از پیوند کلیه حداقل تا یک سال اقدام به بارداری نکنند. زیرا بدن باید زمان کافی برای تثبیت کلیه جدید، تنظیم داروها و بهبود کامل را داشته باشد. همچنین در دوران بارداری در صورت نیاز امکان پیوند کلیه وجود دارد.

بدون شک این عمل جراحی با توجه به شرایط بیمار پیچیده ‏تر و سخت‏تر بوده و نیاز به تخصص و تجربه بالای کادر درمان دارد. در این صورت علاوه بر تیم جراح و پیوند باید از یک پزشک زنان و زایمان نیز کمک گرفت. داروهای مورد استفاده باید به شکلی مورد استفاده قرار گیرد که کمترین ضرر را برای جنین داشته باشد. آزمایش عملکرد کلیه، مراقب ‎های پزشکی و سونوگرافی باید به طور مرتب انجام شده تا سلامت مادر و جنین تا حد زیادی حفظ شود.

پس از عمل پیوند کلیه چگونه فشار خون را کنترل کنیم؟

فشار بالا می تواند به کلیه پیوندی فشار آورده و باعث بروز مشکلات عروقی شود. این موضوع خطر رد پیوند را افزایش خواهد داد. برخی داروها و رژیم غذایی مناسب به کنترل فشار خون کمک خواهد کرد.

• مصرف نمک را محدود کنید.
• مایعات و آب کافی مصرف کنید.
• وزن بدن را کنترل کرده و ان را در حالت نرمال نگه دارید.
• با تایید پزشک فعالیت بدنی سبک اما منظم داشته باشید.
• داروهای تجویز شده را در زمان دقیق خود مصرف کنید.

جمع بندی

پیوند کلیه یکی از درمان های اصلی برای بیماران مبتلا به نارسایی پیشرفته و مرحله نهایی کلیه است و می تواند در بیماران واجد شرایط، عملکرد کلیه و کیفیت زندگی را به طور قابل توجهی بهبود دهد. موفقیت پیوند تنها به جراحی وابسته نیست و عواملی مانند سازگاری گیرنده و اهداکننده، مصرف منظم داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی، کنترل عفونت، مراقبت از زخم، تغذیه مناسب، فعالیت بدنی متناسب و پیگیری منظم پزشکی در حفظ عملکرد کلیه پیوندی نقش دارند.

پیش از انجام پیوند، علاوه بر ارزیابی های پزشکی و آزمایش های لازم، آگاهی از روند درمان و هزینه پیوند کلیه نیز می تواند به بیمار و خانواده او کمک کند تا برای مراحل درمان برنامه ریزی دقیق تری داشته باشند.

تماس با ما

برای دریافت هرگونه مشاوره و راهنمایی درباره پیوند کلیه با ما تماس بگیرید:

03537283090 داخلی 232 شماره WhatsApp تلگرام فیسبوک ایمیل

سوالات متداول

مدت قرنطینه بعد از پیوند کلیه چقدر است؟

بسته به شرایط بیمار مدت زمان قرنطینه از دو هفته تا چند ماه متغیر است.

چند روز بعد از پیوند می‎توانم مرخص شوم؟

بسته به وضیت بیمار معمولا سه تا پنج روز بعد شخص می‎تواند مرخص شود.

دوره نقاهت بعد از پیوند کلیه چند هفته است؟

دوره اصلی نقاهت حدود شش تا هشت هفته است، اما بهبودی کامل ممکن است چند ماه طول بکشد.

چه زمانی می‎توانم به سرکار یا مدرسه برگردم؟

باید زخم ها به طور کامل بهبود پیدا کرده و پزشک تایید کند. این زمام حدود چند هفته تا چند ماه طول خواهد کشید.

سیگار کشیدن بعد از عمل ممکن است؟

سیگار کشیدن بعد از پیوند کبد خطراتی مانند عفونت، مشکلات عروقی و رد کلیه را افزایش می‎دهد.

آیا پیوند کلیه تاثیر منفی بر سلامت دندان دارد؟

داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی ممکن است سلامت لثه و دهان را تحت تاثیر قرار دهند. از اینرو حفظ بهداشت دهان و دندان بعد از عمل بسیار مهم است.