آزمایش HIV در بارداری، زمان مناسب، تفسیر جواب و اقدامات بعدی

بارداری یکی از دوره ‎های بسیار حساس و مهم در زندگی زنان است که باید تمامی مراقبت های لازم به بهترین شکل در آن رعایت شود. این روزها بسیاری از پزشکان توصیه می‌کنند در کنار دیگر آزمایشات بارداری، آزمایش ایدز نیز انجام شود. این موضوع شاید کمی برای زوج ‎ها استرس‎زا باشد؛ اما برای تضمین سلامت مادر و نوزاد بسیار کمک کننده خواهد بود. این ازمایش چه زمانی باید گرفته شود؟در صورت مثبت شدن نتیجه ازمایش چه باید کرد؟ با ما همراه شوید تا به طور کامل با این موضوع اشنا شویم.

چرا آزمایش HIV در بارداری اهمیت ویژه دارد؟

باید بدانید که خطر احتمال ویروس از مادر آلوده به جنین در صورت عدم انجام مراقبت های پزشکی چیزی بین 15 تا 45 درصد است؛ در حالی که در صورت کنترل و مداخله پزشک این احتمال تا یک درصد کاهش پیدا می‌کند. بنابراین آزمایش ایدز در بارداری به مادر و جنین کمک می‌کند در صورت وجود این بیماری، اقدامات حیاتی لازم برای مادر و نوزاد انجام شود. این آزمایش کمک می‌کند مادر آلوده تحت مراقبت های فوق تخصصی قرار گرفته و زنجیره انتقال قطع شود.



آزمایش HIV قبل از بارداری چه زمانی توصیه می‎شود؟

بهترین زمان برای آزمایش HIV، حتی قبل از تشکیل لقاح و اقدام به بارداری است. این روزها علم پزشکی به زوجینی که یکی از آن‎ها مبتلا به بیماری ایدز است، کمک می‎کند که زوجین نوزادی سالم و بدون بیماری داشته باشند.

اگر مادری قبل از برقراری رابطه جنسی و اقدام به بارداری متوجه بیماری خود شود؛ می‎توان با مصرف داروهای ضد ویروسی سطح ویروس در بدن را به مقدار بسیار کم یا غیر قابل تشخیص کاهش داد. در این حالت یعنی زمانی که سطح ویروس در بدن مادر به مقدار غیر قابل تشخیص برسد، احتمال انتقال بیماری به جنین تقریبا صفر درصد است. در واقع پزشکان توصیه می‎کنند تست ایدز نیز یکی از چکاپ های پیش از بارداری انجام شود.

آزمایش HIV در دوران بارداری چگونه انجام می‎شود؟

برای انجام آزمایش HIV در دوران بارداری سه روش کلی وجود دارد:

• آزمایش خون وریدی: این روش رایج ‎ترین روش تست ویروس HIV در بدن است. در این حالت نمونه خون گرفته شده به آزمایشگاه فرستاده می‎شود تا تست‎ های نوین یا نسل چهارم هم آنتی بادی هم آنتی ژن P24 در خون را بررسی کند.
• تست‎ های سریع یا RAPID: این تست ‎ها با استفاده از بزاق دهان افراد یا چند قطره خون انجام می‎شود. معمولا در مواقع اضطراری مانند زمان زایمان انجام می‏شود و جواب آن حدود 20 تا 40 دقیقه بعد آماده می‏شود.
• تست‎ های مولکولی DNA یا RNA: در این حالت به جای جست وجوی پادتن ویروس در بدن، خود ویروس مورد بررسی قرار می‎گیرد. این روش نیز در بسیاری از کشورهای توسعه یافته انجام شده و دقت بسیار بالایی دارد.

بهترین زمان انجام تست HIV در بارداری

براساس دستورالعمل‎ های بهداشتی و استانداردهای جهانی، بهترین زمان انجام تست HIV در بارداری در سه ماهه اول و در اولین ویزیت دوران بارداری است. تشخیص در سه ماهه اول بارداری به پزشک این امکان را می‎دهد که رژیم دارویی و غذایی و مراقبت‎ های پزشکی لازم را به مادر تجویز کند تا جنین بیشترین مراقبت را در دوران حضور در رحم مادر داشته باشد. این کار باید برای تمامی زنان چه افراد با زندگی پر ریسک و چه زنان دیگر انجام شود.



آیا آزمایش در سه ماهه دوم و سوم نیز انجام می‏شود؟

بله سازمان ‎های معتبر جهانی عنوان کرده‎ اند، که آزمایش HIV در دوران سه ماهه دوم و سوم نیز باید مجدد تکرار شود. بخش قابل توجهی از انتقال‎ های ناخواسته، در زنانی است که تست آن‎ها در سه ماهه اول منفی شده اما در طول بارداری به ویروس مبتلا شده ‎اند. در نتیجه توصیه می‎شود زنان در هفته‎ های 28 تا 32 یعنی در سه ماهه سوم بارداری، مجدد تست HIV را انجام دهند. همچنین اگر زنان در سه ماهه دوم رفتارهای پرخطری مانند رابطه جنسی محافظت نشده داشته‎ اند، آزمایش ایدز در سه ماهه دوم نیز انجام می‏شود.

در صورتی که زنان با ریسک ابتلای بالا، آزمایش سه ماهه سوم را تکرار نکرده باشند، قبل از زایمان نیز آزمایش HIV از آن‌ها گرفته می‏شود. زیرا خطر انتقال ویروس از مادر آلوده به جنین در زمان زایمان نیز وجود دارد.

تفسیر جواب آزمایش HIV در بارداری

جواب آزمایش HIV چه در دوران بارداری چه غیر از آن در چهار دسته کلی قرار گرفته و تفسیر می‎شود:

• مثبت یا Positive: نشان دهنده وجود ویروس یا پادتن آن در خون است. این نتیجه لزوما به معنای بیماری نیست؛ یعنی فرد حامل ویروس است و باید به سرعت تحت درمان قرار بگیرد.
• مثبت کاذب یا False Positive: در این حالت ممکن است جواب آزمایش به دلایلی مختلفی مانند تغییرات هورمونی، تداخل سیستم ایمنی یا خطای آزمایشگاهی مثبت شود.
• منفی یا Negative: یعنی ویروس یا پادتن آن در خون وجود ندارد. البته ممکن است فرد در دوره پنجره باشد.( زمانی که بدن هنوز پادتن تولید نکرده است.) در نتیجه در صورت مشاهده موارد مشکوک یا رفتارهای پرخطر باید آزمایش مجدد تکرار شود.
• منفی کاذب یا False Negative: این خطرناک‎ترین جواب است. یعنی فرد آلوده است، اما چون زود تست داده؛ جواب آن منفی شده است.

اگر جواب آزمایش مثبت شد چه باید کرد؟

در صورت مثبت شدن جواب آزمایش، آرامش خود را حفظ کنید. توجه داشته باشید؛ این روزها ایدز یک بیماری کشنده نیست، بلکه یک بیماری مزمن قابل کنترل است.

در صورت مراقبت ‏های پزشکی خطر انتقال آن به نوزاد کمتر از یک درصد است. در اولین اقدام پزشک داروهای ضد ویروسی لازم را برای مادر تجویز می‎کند. براساس آمارهای پزشکی این داروها برای جنین ایمن بوده و تاثیر منفی بر سلامت جنین نخواهد گذاشت. مادر باید به طور دقیق داروهای تجویز شده را مصرف کند. همچنین در دوره های مختلف بارداری با تجویز پزشک، سطح ویروس در بدن باید مورد بررسی قرار گیرد.

نوزاد پس از به دنیا آمدن باید داروهای پیشگیرانه دریافت کند. اگر بار ویروسی مادر زیاد باشد، از سزارین برای زایمان استفاده می‏شود. اگر بار ویروسی در مقدار غیر قابل شناسایی باشد، امکان زایمان طبیعی نیز وجود دارد. همچنین در اکثر پروتکل ها، زنان مبتلا نباید به نوازد خود شیر بدهند؛ مگر در موارد خاص که ویروس به طور کامل سرکوب شده باشد.

مدت زمان جوابدهی آزمایش HIV

مدت زمان جوابدهی آزمایش HIV به نوع آن بستگی دارد. جواب آزمایش سریع حدود 20 تا40 دقیقه بعد از تست آماده می‎شود. جواب آزمایش خون حدود 15 تا20 روز زمان نیاز دارد. سرعت جوابدهی در دوران بارداری نسبت به افراد دیگر بسیار حیاتی است، زیرا هرچه درمان زودتر شروع شود، خطر احتمال انتقال بیماری به نوزاد کاهش پیدا می‎کند.



آیا نتیجه مثبت آزمایش HIV همیشه به معنای ابتلاست؟

خیر! مثبت شدن جواب آزمایش یعنی فرد حامل ویروس بوده و الزاما مبتلا نیست. در واقع بین آلودگی به ویروس و ابتلا به بیماری ایدز تفاوت زیادی وجود دارد. با تشخیص به موقع فرد می‎توان بدون ابتلا تا ده‎ها زندگی کرده و هرگز وارد مرحله ابتلا نشود. ایدز مرحله عفونت شدید و پیشرفته است که این روزها با درمان های پزشکی اغلب افراد به آن مرحله نمی‏رسند. همچنین باید احتمال جواب مثبت کاذب را نیز در نظر گرفت.

تجربه بیماران از مواجهه با تست HIV در بارداری

آمارها نشان می‌دهد اغلب زنان در مواجهه با آزمایش HIV در دوران بارداری یا حتی پیش از اقدام به درمان‌های باروری، دچار اضطراب و نگرانی می‌شوند. این نگرانی معمولاً ناشی از ناآگاهی نسبت به اهمیت این آزمایش و تأثیر آن بر سلامت مادر و جنین است. با این حال، بیمارانی که این آزمایش را به‌عنوان بخشی از ارزیابی‌های پیش از درمان انجام داده‌اند، احساس اطمینان و کنترل بیشتری نسبت به شرایط خود داشته‌اند.

این موضوع به‌ویژه برای افرادی که قصد انجام عمل ivf در ایران را دارند اهمیت بیشتری پیدا می‌کند، زیرا بررسی کامل وضعیت سلامت پیش از شروع درمان، به پزشک کمک می‌کند تا بهترین و ایمن‌ترین برنامه درمانی را طراحی کرده و شانس موفقیت بارداری را افزایش دهد.

آزمایش HIV نوزادان چگونه انجام می‏شود؟

نوزادانی که از مادر HIV مثبت متولد شده‏ اند، باید در 48 ساعت بعد از تولد، سپس در دو هفتگی، یک تا دو ماهگی و چهار تا شش ماهگی تست HIV بدهند. برای نوزادان نمی‎توان از روش بررسی پادتن استفاده کرد، چرا که پادتن بدن مادر به مدت 18 ماه در خون نوزاد نیز وجود خواهد داشت. برای نوزادان باید از روش بررسی مستقیم ویروس در خون استفاده کرد. برای کودکان از روش ‎های تست مولکولی NAT/PCR استفاده می‎شود.

جمع بندی

این روزها بسیاری از پزشکان توصیه می‎کنند، زنان در چکاپ‏ های قبل از بارداری، آزمایش HIV نیز بدهند. در صورت مثبت بودن جواب آزمایش پیش از اقدام به بارداری می‎توان احتمال انتقال بیماری به جنین را به صفر درصد رساند. همچنین در دوران بارداری نیز زنان می‎توانند تست HIV را انجام داده و درمان‎ های لازم را انجام دهند. بهترین زمان برای تست HIV در دوران بارداری، در سه ماهه اول است. با اقدامات پزشکی مناسب، خطر انتقال بیماری از مادر آلوده به جنین به یک درصد کاهش پیدا می‎کند.

تماس با ما

برای دریافت هرگونه مشاوره و راهنمایی درباره درمان ناباروری با ما تماس بگیرید:

03537283090 داخلی 232 شماره WhatsApp تلگرام فیسبوک ایمیل

سوالات متداول

آیا جواب مثبت آزمایش HIV قطعی است؟

خیر هر جواب مثبتی باید با تست های تائیدی مانند وسترن بلات یا تست ‎های مولکولی نیز تایید شود.

آیا امکان خطا در تست HIV بارداری وجود دارد؟

بله امکان خطای انسانی یا آزمایشگاهی، همچنین خطا به دلیل تغییرات هورمونی بدن زنان باردار وجود دارد.

آیا آزمایش HIV دردناک است؟

خیر این آزمایش مانند آزمایش ‏های دیگر به صورت خونگیری وریدی یا یک خراش کوچک روی انگشت انجام می‏شود.