تغییر جنسیت چیست؟ معنا، فرآیند و انواع آن

در چند سال اخیر تغییر جنسیت به یکی از موضوعات مهم پزشکی، قانونی و اجتماعی در اغلب کشورهای جهان تبدیل شده است. بسیاری از افراد در طول زندگی خود احساس می‎کنند هویت جنسی و جنسیتی آن‎ها با بدن فیزیکیشان تطابق ندارد. این ناهمخوانی باعث سردرگمی، اضطراب و افسردگی شده و زندگی طبیعی ان‎ها را مختل می‎کند. در چنین حالتی فرد تصمیم به تغییر جنسیت می‏گیرد تا همسویی بیشتری با هویت جنسی خود پیدا کند. به این فرآیند تغییر جنسیت گفته می‏شود. تغییر جنسیت تنها به معنای جراحی نیست و مراحل مختلف و انواع مختلفی دارد. با ما همراه شوید تا در این مطلب به طور کامل با این موضوع، انواع و فرآیند آن آشنا شویم.

تغییر جنسیت یعنی چه؟

تغییر جنسیت به همه اقداماتی گفته می‏شود که یک فرد برای همسو کردن ظاهر، رفتار، نقش اجتماعی، بدن و مدارک قانونی با هویت جنسیتی واقعی خود انجام می‏دهد. این مسیر چندین مرحله مختلف از تغییر نام، تغییر لباس، هورمون درمانی یا جراحی دارد. برخی افراد همه این مراحل و برخی دیگر تنها چند مرحله از آن را انجام می‎دهند.



نشانه ها و علائم ترنس بودن

علائم ترنس بودن در اغلب این افراد در دوران کودکی و نوجوانی بروز می‏کند، البته در مواردی نیز ممکن است بروز این علائم تا دوران بزرگسالی و میانسالی طول بکشد. نکته مهم ان است که این علائم باید عمیق، دائمی و غیر قابل تغییر باشد. در واقع یک دوره گذرا از این علائم به خصوص در دوران نوجوانی را نمی‎توان نشانه ترنس بودن دانست. از جمله این نشانه ها و علائم می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• احساس عمیق و مداوم از اینکه جنسیت درونی با بدن فیزیکی متفاوت است.
• تمایل شدید به پوشیدن لباس‎های جنس مخالف
• عدم ارتباط با نقش‌های اجتماعی سنتی نسبت به داده شده به شخص
• اضطراب و افسردگی شدید و مداوم از ناهمخوانی جنسیتی
• خیال پردازی مداوم درباره زندگی با جنسیت دیگر
• ترجیح خطاب شدن با اسم ‏های جنسیت دیگر

آیا تغییر جنسیت بیماری است یا یک هویت؟

تغییر جنسیت در حال حاضر به عنوان شرایط مرتبط با سلامت جنسی به شمار رفته و بر مفهوم هویت جنسیتی تاکید دارد. همچنین انجمن روانشناسی آمریکا APA تصریح می‎کند که جنسیت یک طیف است، در نتیجه افراد ترنس بیمار نیستند. این افراد در اثر فشار اجتماعی دچار استرس و افسردگی شده و از جامعه طرد می‏شوند. این انجمن همچنین معتقد است که درمان برای اصلاح فرد نیست بلکه برای کمک به کاهش ناراحتی جنسیتی فرد ترنس و بهبود کیفیت زندگی او انجام می‏شود.

تا چند سال گذشته تغییر جنسیت و افراد ترنس به عنوان بیماری یا افراد دارای اختلال شناخته می‏شدند اما طبق استانداردهای جدید WHO در ICD-11 ترنس بودن یک بیماری روانی محسوب نشده و اختلال نیست.

تفاوت بین gender transition و gender reassignment

gender transition به کل مراحل و فرآیند تغییر جنسیت از هورمون درمانی، مشاوره ‏های روانپزشکی، تغییر نقش ‎های اجتماعی و قانونی فرد گفته می‏شود. در حالی که منظور از gender reassignment تنها به مداخله ‎های پزشکی و جراحی اشاره دارد. در واقع می‏توان گفت gender reassignment یکی از مراحل و یک زیر مجموعه از gender transition به شمار می‏رود.

تفاوت بین جنسیت یا sex و هویت جنسیتی یا gender identify

Sex یا جنسیت زیستی به ویژگی های بیولوژیکی فرد مانند اندام‎ های تناسلی، کروموزوم و هورمون‏ ها اشاره دارد. این ویژگی‎ ها معمولا از همان بدو تولد مشخص است. هویت جنسیتی به احساس درونی زن یا مرد بودن اشاره دارد. این احساس یک تجربه روانشناختی پایدار است و ممکن است فرد احساس ناهمخوانی با بدن فیزیکی خود داشته باشد.

با اینکه اغلب افراد در جامعه sex و gender را یکسان می‎دانند اما تحقیقات علمی ثابت کرده که این دو از هم جدا بوده و هرکدام مسیر متفاوتی دارند.

انواع تغییر جنسیت

تغییر جنسیت یک فرایند است و در چندین مرحله و چندین شکل انجام می‏شود. در واقع افراد تصمیم می‏گیرند با توجه به شرایط خود کدام نوع از تغییر جنسیت را انجام دهند.

تغییر جنسیت اجتماعی

در این مرحله فرد بدون هیچ اقدام پزشکی تنها نقش جنسیتی جدیدی در محیط اجتماعی خود انتخاب می‎کند. سبک لباس پوشیدن و ظاهر خود را تغییر می‏دهد. نام جدیدی انتخاب کرده و به دوستان، خانواده و محل کار اطلاع می‎دهد. در صورت نیاز مسیر تحصیل یا شغل خود را تغییر داده و نقش اجتماعی جدیدی را انتخاب می‎کند.

بسیاری از روانشناسان معتقدند این مرحله یکی از موثرترین بخش‏ های گذار جنسیتی است که باعث افزایش اعتماد به نفس و کاهش استرس فرد خواهد شد. همچنین شخص مطمئن می‏شود واقعا می‎خواهد زندگی با هویت جنسی جدید را داشته باشد یا خیر؟

تغییر جنسیت پزشکی و جراحی

این نوع از تغییر جنسیت یکی از انواع پیچیده و زمانبر است. عمل های تغییر جنسیت باید توسط پزشکان متخصص و مجرب انجام شود. تغییر جنسیت پزشکی را می‎توان به دو دسته هورمون درمانی یا جراحی انجام داد. در روش هورمون درمانی برای افراد ترنس زن هورمون ‏های استروژن و آنتی آندروژن و برای ترنس مردها تستسترون به شکل‏ های مختلف تزریق، خوراکی یا ژل استفاده می‏شود. این هورمون ‏ها باعث تغییراتی مانند رشد سینه، تغییر صدا، افزایش موهای صورت و بدن یا تغییر فرم بدن خواهد شد.

برخی افراد ترجیح می‎دهند بعد از هورمون درمانی عمل جراحی نیز انجام دهند. بسته به نیاز افراد عمل ‎های جراحی مانند ماسکتومی یا برداشتن سینه، برداشتن تخمدان و رحم، فالوپلاستی یا واژینوپلاستی انجام می‏شود. در عمل جراحی آلت تناسلی مردانه به زنانه و برعکس تبدیل خواهد شد. این عمل جراحی در دنیای پزشکی جز عمل ‏های پیچیده و سخت به شمار می‏رود.

تغییر جنسیت قانونی

در این نوع از تغییر جنسیت مدارک هویتی شخص شامل شناسنامه، پاسپورت، کارت ملی و مدارک آموزشی به طور کامل تغییر کرده و با جنسیت جدید و اسم جدید صادر میشود. برای این مرحله از تغییر جنسیت در هر کشور قانون مخصوص به خود وجود دارد. برخی فقط با نامه پزشک آن را انجام داده و برخی نیاز به حکم دادگاه و برخی دیگر نیاز به عمل جراحی دارند. در ایران برای تغییر جنسیت قانونی هم عمل جراحی هم حکم دادگاه الزامی است.

تغییر جنسیت درونی یا احساسی

این مرحله بیش از هر کدام از مراحل بالا یک درمان روانشناختی است. شخص با حمایت و همراهی روانشناسی متخصص و مجرب در ذهن و احساس خود جنسیت واقعی را پذیرفته و با آن ارتباط برقرار می‎کند. این مرحله حتی پیش از شروع مراحل اجتماعی یا پزشکی انجام خواهد شد.

مراحل روانشناسی قبل از تائید تغییر جنسیت

طبق دستورالعمل‎های WPATH و APA شخص قبل از تغییر جنسیت باید مراحل روانشناختی زیر را طی کند.

• ارزیابی اولیه روانشناسی برای بررسی هویت جنسیتی واقعی در فرد
• تشخیص ناراحتی جنسیتی در صورت وجود
• گفت وگو درباره اهداف، انتظارات شخص از زندگی با هویت جدید
• گفت و گو درباره مراحل مختلف درمان
• بررسی سلامت روان و مدیریت اختلالات احتمالی
• جلسات مستمر برای ثبات تصمیم گیری
• ارائه نامه تائید برای شروع هورمون درمانی یا جراحی
• حمایت روانی در طول فرآیند و بعد از آن



جمع بندی

تغییر جنسیت یک فرآیند چند مرحله‏ ای است که از درون آغاز شده و شامل تغییرات مختلف اجتماعی، روانشناسی، قانونی و پزشکی خواهد شد. در این فرآیند افرادی که هویت جنسی یا بدن فیزیکشان همخوانی ندارد، زندگی با هویت جدید را تجربه خواهند کرد. براساس معتبرترین منابع جهانی ترنس بودن نه یک بیماری و نه اختلال است. افراد با تغییر جنسیت و زندگی با هویت جنسی واقعی خود احساس اعتماد به نفس بیشتری پیدا کرده و استرس کمتری را تجربه خواهند کرد. 

تماس با ما

برای دریافت هرگونه مشاوره و راهنمایی درباره تغییر جنسیت با ما تماس بگیرید:

03537283090 داخلی 232 شماره WhatsApp تلگرام فیسبوک ایمیل

سوالات متداول

از کجا بفهمم ترنس هستم؟

وقتی هویت جنسیتی درونی با بدن فیزیکی همخوانی نداشته و این احساس ناسازگاری دائمی و پایدار است.

میتوانم جنسیت رسمی خودم را تغییر بدهم؟

بله بسته به قوانین هرکشور مدارک و روند متفاوت است.

تغییر جنسیت چه تاثیری روی سلامت روان داره؟

در اغلب موارد باعث کاهش اضطراب و افسردگی و بهبود کیفیت زندگی خواهد شد.

چرا برخی افراد ترنس هستند؟

عوامل مختلفی از بیولوژیک، هورمون، رشد مغزی و محیط رشد و زندگی شخص تاثیرگذار است.

آیا برای تغییر جنسیت باید از دادگاه مجوز بگیرم؟

قانون در هر کشور با کشور دیگر متفاوت است. در ایران تغییر جنسیت نیاز به مجوز دادگاه دارد.

فرق ترنس با همجنس گرا چیست؟

ترنس به هویت جنسی فرد مربوط است. حسی که شخص نسبت به هویت جنسی خود دارد. همجنس گرا به کسانی گفته می‏شود که با هویت جنسی خود سازگار بوده اما گرایش جنسی به همجنس خود دارند.

چقدر طول میکشد تا مجوز تغییر جنسیت بگیرم؟

بسته به شهر و کشور ممکن است چند ماه تا چند سال زمان نیاز باشد.

آیا مشاوره روانشناسی قبل از عمل لازم است؟

بله برای تائید هویت جنسی و امادگی روانی، مشاوره روانشناسی یکی از مراحل الزامی است.