از چه هفتگی و چه ماهی می توان جنسیت جنین را فهمید؟

یکی از هیجان‌انگیزترین سوالات والدین در دوران بارداری این است که چه زمانی می‌توانم جنسیت فرزندم را بفهمم؟ از نظر علمی، زودترین زمان تشخیص جنسیت از طریق آزمایش خون NIPT در هفته ۱۰ بارداری (ماه سوم) با دقتی بیش از ۹۹٪ امکان‌پذیر است؛ تشخیص جنسیت پیش از هفته ۱۰ معمولاً غیرقابل‌اعتماد است و روش‌های سنتی مانند جدول چینی یا ضربان قلب جنین هیچ پایه علمی ندارند. در ادامه این مقاله، هر یک از این روش‌ها را از نظر زمان انجام، میزان دقت، هزینه و ریسک به‌صورت کامل و مقایسه‌ای بررسی می‌کنیم تا با آگاهی کامل بهترین گزینه را برای خود انتخاب کنید. برای دریافت مشاوره تخصصی و هماهنگی انجام آزمایش‌های ژنتیک در معتبرترین مراکز، می‌توانید با شرکت گردشگری سلامت رادینا در ارتباط باشید.

جنسیت جنین کی مشخص می شود؟

از نظر علمی، زودترین زمان تشخیص جنسیت از طریق آزمایش خون NIPT در هفته ۱۰ بارداری (ماه سوم) با دقتی بیش از ۹۹٪ امکان‌پذیر است. براساس اطلاعات سایت معتبر آکوگ، yelروش آزمایش ژنتیکی مانند NIPT را می‎توان از هفته دهم بارداری و قبل از ماه سوم با دقت بسیار بالا انجام داد.

از هفته 12 تا 14 بارداری یعنی ماه سوم به بعد می‎توان با استفاده از سونوگرافی جنسیت جنین را حدس زد. البته چون در این زمان اندام های داخلی جنین به طور کامل شکل نگرفته است، احتمال خطا زیاد است.

جنسیت جنین پسر زودتر مشخص می شود یا دختر؟

در سونوگرافی سه‌ماهه‌ی اول، جنسیت پسر معمولاً کمی راحت‌تر و زودتر تشخیص داده می‌شود، اما همه‌ی مطالعات این را تأیید نمی‌کنند و تفاوت زیادی نیست. در مطالعه‌ی آینده‌نگر روی ۴۰۰ زن باردار در هفته‌ی ۱۱ تا ۱۳، دقت تشخیص در جنین‌های پسر به‌طور معناداری بالاتر از دختر بود و در زیر ۱۲ هفته دقت کلاً کمتر بود (Journal of Medical Ultrasound، ۲۰۱۶). دلیلش این است که در پسرها زاویه‌ی برجستگی تناسلی نسبت به ستون فقرات بیشتر است و راحت‌تر دیده می‌شود. با این حال مرور مقالات نشان می‌دهد برخی پژوهش‌ها دقت بهتر برای پسر و برخی برای دختر گزارش کرده‌اند.

درباره‌ی آزمایش خون NIPT هم شرایط کمی متفاوت است. این آزمایش از حدود هفته‌ی ۵ قابل انجام است و جنین پسر با پیدا شدن DNA کروموزوم Y تشخیص داده می‌شود؛ اگر Y دیده نشود، جنین دختر فرض می‌شود. پس اگر آزمایش خیلی زود انجام شود، ممکن است پسر اشتباه دختر گزارش شود. به همین دلیل بهتر است NIPT را در زمان توصیه‌شده‌ی پزشک (معمولاً از هفته‌ی ۹ تا ۱۰) انجام دهید.

بیشتر بخوانید: آیا تعیین جنسیت صددرصد ممکن است؟ حقیقت علمی یا تبلیغ گمراه کننده

تعیین جنسیت براساس هفته بارداری

زمان تعیین جنسیت را معمولا براساس ماه های بارداری انتخاب می‎کنند. معمولا قبل از هفته ششم بارداری نمی‎توان از طریق سونوگرافی جنسیت جنین را تعیین کرد.

از هفته ششم بارداری تعیین جنسیت جنین با استفاده از سونوگرافی بسیار سخت بوده و اغلب پزشکان آن را غیر ممکن می‎دانند. زیرا در این زمان آلت تناسلی جنین هنوز شکل نگرفته است. همچنین آزمایش ژنتیکی در این دوران نیز با خطای زیادی همراه خواهد بود.

پزشکان تشخیص جنسیت با سونوگرافی را معمولا از هفته 13ام به بعد توصیه می‎کنند. در این زمان اندام تناسلی جنین نسبت به هفته های قبل رشد قابل توجهی داشته و در تصویر سونوگرافی قابل تشخیص خواهد بود. براساس مطالعات انجام شده دقت تشخیص در هفته 12 تا 13 بارداری بین 70 تا 90 درصد متغیر است و به عوامل مختلفی مانند دقت دستگاه و وضعیت قرارگیری جنین بستگی دارد.

تشخیص جنسیت در هفته هشتم بارداری ممکن است؟

تنها روش علمی برای دانستن جنسیت در این بازه، آزمایش خون DNA آزاد جنین (NIPT) است. DNA جنین از حدود هفته‌ی ۵ در خون مادر پیدا می‌شود و متاآنالیز ۹۰ مطالعه نشان داد دقت تعیین جنسیت با آن بالاست (BMC Research Notes، ۲۰۱۲). با این حال، آزمایش‌هایی که پزشکان معمولاً درخواست می‌کنند بعد از هفته‌ی ۹ بارداری انجام می‌شود و دقتی نزدیک به ۹۹٪ دارد، پس زمان مناسب را از پزشک بپرسید.

تشخیص جنسیت در هفته هشتم بارداری، یعنی حدود پایان ماه دوم، با سونوگرافی امکان‌پذیر نیست. در این مرحله اندام تناسلی خارجی جنین هنوز شکل نهایی خودش را نگرفته و در دختر و پسر یکسان به نظر می‌رسد. منبع جنین‌شناسی دانشگاه UNSW نشان می‌دهد تغییر شکل این اندام‌ها از حدود هفته‌ی ۹ تا ۱۲ شروع می‌شود. انجمن سونوگرافی استرالیا نیز توصیه می‌کند پیش از هفته‌ی ۱۲ جنسیت با سونوگرافی اعلام نشود، چون احتمال خطا وجود دارد و ممکن است اثر روانی یا پزشکی‌حقوقی داشته باشد.

جنین پسر در 15 هفته چه نشانه‌هایی دارد؟

در ۱۵ هفتگی، یعنی اوایل ماه چهارم، جنین پسر معمولاً با دیدن آلت تناسلی و کیسه‌ی بیضه در سونوگرافی شناسایی می‌شود. پیش از ۱۴ هفته، پزشک بیشتر به جهت برجستگی تناسلی (رو به سر در پسرها) و نشانه‌ی گنبدی اسکروتوم توجه می‌کند، اما از ۱۴ هفته به بعد می‌توان مثل سه‌ماهه‌ی دوم، پنیس و اسکروتوم را مستقیم دید. نکته این است که بیضه‌ها تا حدود هفته‌ی ۲۴ به اسکروتوم نمی‌رسند، پس در ۱۵ هفتگی دیده نمی‌شوند.

دقت تشخیص در این زمان خوب است، اما نه کامل. در مطالعه‌ای با سونوگرافی ترانس‌واژینال، دقت تشخیص پسر با کسب تجربه‌ی پزشک از ۹۱٫۷٪ به ۹۹٫۷٪ رسید و پژوهشگران هشدار دادند در هفته‌های ۱۳ تا ۱۶ ظاهر اندام‌ها با هفته‌های بعد فرق دارد و تشخیص پسر دشوارتر است (Journal of Clinical Ultrasound). وضعیت قرار گرفتن جنین یا بند ناف هم می‌تواند دید را بگیرد، پس بهتر است نتیجه را در سونوگرافی آنومالی هفته‌ی ۱۸ تا ۲۲ تأیید کنید.

تعیین جنسیت جنین براساس ماه های بارداری

اگر بخواهیم تعیین جنسیت جنین را براساس ماه های بارداری مشخص کنیم، به صورت زیر خواهد بود:

• در ماه اول و دوم بارداری به هیچ روشی نمی‎توان جنسیت جنین را تعیین کرد.
• در ماه سوم بارداری، برخی آزمایش‌های ژنتیکی و غربالگری می‌توانند اطلاعات اولیه‌ای ارائه کنند. تعیین جنسیت در غربالگری اول نیز با سونوگرافی تنها یک حدس اولیه و بدون قطعیت است.
• ماه چهارم بهترین زمان برای تعیین جنسیت بوده و سونوگرافی دقت بالایی خواهد داشت.
• در ماه پنجم به بعد با توجه به وضعیت قرارگیری جنین در شکم می‎توان جنسیت جنین را با دقت بیش از 97 درصد تشخیص داد.

تشخیص جنسیت جنین در ماه دوم بارداری چگونه ممکن است؟

تشخیص جنسیت جنین در ماه دوم بارداری (حدود هفته‌ی ۵ تا ۸) با سونوگرافی ممکن نیست و فقط آزمایش خون DNA جنین (NIPT) از این مرحله قابل بررسی است. در این ماه برجستگی‌های اولیه‌ی اندام تناسلی جنین شکل می‌گیرد، اما تمایز آن به دختر یا پسر از حدود هفته‌ی ۹ شروع می‌شود و تا ۱۲ هفتگی کامل نمی‌شود (UNSW Embryology). به همین دلیل، سونوگرافی در ماه دوم چیزی نشان نمی‌دهد و انجمن سونوگرافی استرالیا (ASA، ۲۰۲۲) هم اعلام جنسیت با سونوگرافی را قبل از هفته‌ی ۱۲ توصیه نمی‌کند.

ماه دوم اولین زمانی است که آزمایش خون هم معنا پیدا می‌کند، چون DNA جنین از حدود هفته‌ی ۵ در خون مادر وجود دارد. مرور ۹۰ مطالعه نشان داد حساسیت این روش برای جنسیت ۹۶٫۶٪ و ویژگی آن ۹۸٫۹٪ است و دقت آن با هفته‌ی آزمایش تغییر چندانی نمی‌کند. با این حال، در عمل بیشتر مراکز آزمایش را از بعد از هفته‌ی ۹ انجام می‌دهند و دقت حدود ۹۹٪ گزارش می‌شود، پس اگر در ماه دوم هستید، بهتر است قبل از آزمایش با پزشک خود درباره‌ی بهترین زمان نمونه‌گیری صحبت کنید.

جدول علائم جنسیت در ماه های مختلف بارداری

جنسیت جنین را فقط براساس سونوگرافی یا آزمایش های پزشکی می‎توان تشخیص داد و علائم بارداری براساس جنسیت مرجع علمی ندارد. جدول علائم جنسیت در ماه های مختلف بارداری در ادامه آورده شده اما توجه داشته باشید که این موارد تنها باورهای سنتی و قدیمی در مورد تعیین جنسیت در بارداری است.

بهترین هفته و ماه برای تعیین جنسیت چه زمانی است؟

اگر منظور از بهترین زمان آن است که تعیین جنسیت بالاترین دقت را داشته باشد، بهترین زمان هفته 16 تا 20 بارداری است. زیرا در این زمان اندام تناسلی جنین کامل شده و احتمال خطا تا حد زیادی کاهش پیدا می‎کند.

تفاوت تشخیص در کلینیک و در منزل

روش های خانگی معمولا بر پایه حدس و تجربه‏های شخصی بوده و هیچ قطعیتی برای آن ها وجود ندارد. در حالیکه در کلینیک از تجهیزات پزشکی استفاده شده و پزشک متخصص جنسیت را تشخیص می‎دهد. اگر زمان مناسب برای تشخیص جنسیت باشد( هفته شانزدهم به بعد) دقت تشخیص تا بیش از 97 درصد خواهد بود.

سمیه مادر یک دختر سه ساله می گوید در هفته های اول بارداری به خوردن خوراکی های ترش ویار زیادی داشته و حالت شکم آن رو به جلو بوده است. با توجه به این علائم حدس زده که جنین پسر است و شروع به خرید لباس کرده است. در سونوگرافی هفته 16ام مشخص شد که جنین دختر است و تشخیص براساس علائم اشتباه بوده است.

جمع بندی

با استفاده از سونوگرافی می‌توان جنسیت جنین در شکم مادر را تشخیص داد. برخی آزمایش‌های ژنتیکی می‌توانند از حدود هفته دهم جنسیت را تعیین کنند. با استفاده از سونوگرافی نیز از هفته ۱۲ تا ۱۴ امکان تشخیص اولیه با دقت حدود ۷۰ درصد وجود دارد. دقیق‌ترین زمان برای تشخیص جنسیت با سونوگرافی، هفته ۱۶ به بعد است که اندام‌های جنسی جنین شکل گرفته است.

با توجه به تجربه‌ی تیم رادینا در انجام تعیین جنسیت در ایران برای زوج‌های بسیار، در صورت نیاز به اطلاعات بیشتر درباره‌ی هزینه آی وی اف برای پسردار شدن یا مشاوره درباره‌ی شرایط خاص خودتان، جهت دریافت مشاوره رایگان با کارشناسان رادینا در ارتباط باشید.

تماس با ما

برای دریافت هرگونه مشاوره و راهنمایی درباره تعیین جنسیت با ما تماس بگیرید:

03537283090 داخلی 232 شماره WhatsApp تلگرام فیسبوک ایمیل

سوالات متداول

آیا امکان تشخیص جنسیت در هفته اول یا ماه اول واقعا وجود دارد؟

خیر در حال حاضر هیچ روش پزشکی برای تشخیص جنسیت جنین در هفته و ماه های اول بارداری وجود ندارد.

بهترین هفته برای تعیین جنسیت دقیق چه زمانی است؟

هفته 16 تا 20 بهترین و دقیق ترین زمان برای تشخیص جنسیت جنین با سونوگرافی به شمار میرود.

تفاوت غربالگری اول با سونوگرافی معمولی چیست؟

غربالگری اول بیشتر با هدف ارزیابی سلامت جنین و احتمال ناهنجاری های کروموزومی انجام می‏شود. سونوگرافی معمولی جنسیت جنین را تشخیص خواهد داد.

آیا عوامل مادر یا جنین روی دقت تشخیص جنسیت تاثیر دارند؟

بله عوامل مختلفی مانند قرارگیری جنین در شکم مادر، میزان مایع آمنیوتیک، ضخامت دیواره شکم مادر و دیگر عوامل بر دقت تشخیص جنسیت تاثیر می‎گذارند.

آیا قبل از هفته 12 تشخیص جنسیت توصیه می‎شود؟

در بیشتر موارد تشخیص جنسیت قبل از هفته 12 احتمال خطا و اشتباه زیادی دارد زیرا اندام تناسلی جنین هنوز به طور کامل شکل نگرفته است. بنابراین معمولا قبل از هفته 12 توصیه نمی‎شود.

تعیین جنسیت در 1 ماهگی چقدر ممکن است؟

عملا غیر ممکن بوده و نتیجه قابل اعتمادی ندارد.

چرا تشخیص جنسیت جنین در هفته های اول معمولا اشتباه است؟

زیرا اندام تناسلی جنین هنوز به اندازه کافی تکامل پیدا نکرده است و نمی‎توان اندام دختر و پسر را از یکدیگر تشخیص داد.

غربالگری اول چه دقتی برای تعیین جنسیت دارد؟

دقت آن به عوامل مختلفی مانند سن بارداری، کیفیت تصویربرداری، تجربه پزشک، دقت دستگاه و وضعیت قرارگیری جنین بستگی دارد. در حالت کلی دقت غربالگری اولیه برای تعیین جنسیت از سونوگرافی های بعدی کمتر است.

عوامل مادر یا جنین چگونه می‎توانند تشخیص جنسیت را تغییر دهند؟

اگر جنین به پشت باشد، بند ناف دور ناحیه تناسلی باشد، مادر اضافه وزن داشته باشد، جنین در بدن چرخیده باشد تا هنگام سونو تحرک زیادی داشته باشد، تشخیص جنین سخت شده و خطا دارد.