آیا DNA از مادر اجاره ای به کودک منتقل میشود؟
درمان ناباروری
از آن جایی که DNA عامل اصلی انتقال صفات ژنتیکی از هر نسل به نسل بعد است، با هر بار فرزندآوری باعث شکل گیری بسیاری از ویژگی های ارثی و خانوادگی در نوزاد میشود. اما در حاملگی به وسیله ی رحم اجاره ای این سؤال پیش می‌آید که آیا تمام یا بخشی از اطلاعات دی ان ای مادر جایگزین هم به کودک انتقال می‌یابد یا خیر؟ در صورت انتقال DNA چه تغییراتی در کودک ایجاد میشود؟ در صورت عدم انتقال آن چه نوع ارتباط ژنتیکی ای بین مادر جایگزین و کودک باقی می‌ماند؟ در این مقاله، پاسخ پرسش های بالا مورد بررسی قرار میگیرد.
DNA چیست؟
اساسی ترین مولکول در بدن، اسید دئوکسی ریبونوکلئیک یا DNA است که از دو زنجیره ی مارپیچ تشکیل شده و تمامی اطلاعات و دستورالعمل‌های ژنتیکی لازم برای رشد، تکامل، عملکرد صحیح و تولید مثل را در خود ذخیره دارد. رشته های DNA درون کروموزوم ها قرار گرفته‌اند و هنگام لقاح تخمک و اسپرم برای وقوع بارداری، داده های ژنتیکی را از پدر و مادر به جنین منتقل می‌کنند.
روش‌های انتقال DNA از مادر به جنین
اطلاعات ژنتیکی، هم از طریق پدر و هم از طریق مادر به کودک انتقال می‌یابد. در انتقال داده های ژنتیک از پدر به نوزاد، صرفاً سلول اسپرم نقش ایفا می‌کند؛ اما مادر علاوه بر در اختیار قرار دادن تخمک جهت شکل گیری و رشد جنین، رحم خود را هم برای نگهداری او اختصاص می‌دهد و محیط رشد و نمو کودک را فراهم می‌سازد. در شرایطی که دهنده ی تخمک با صاحب رحم یکی نباشد (مانند حاملگی به روش رحم اجاره ای) ممکن است سه فرایند در انتقال DNA اثر بگذارد:
- انتقال تولید مثلی
- انتقال دوسویه
- انتقال محیطی
انتقال تولید مثلی
در انتقال تولید مثلی DNA به نوزاد، داده‌های ژنتیک صرفاً بر اساس ژن های موجود در سلول های لقاح یافته منتقل می‌شوند و محل رشد جنین (رحم مادر یا رحم مادر جایگزین) تأثیری در این انتقال ندارد. بنابراین اگر تخمک از مادر اصلی دریافت شده باشد اطلاعات ژنتیکی او به کودک به ارث می رسد و از مادر جایگزین هیچ ژنی به ارث نمی برد. اما اگر مادر جایگزین اهداکننده ی تخمک باشد، نیمی از اطلاعات ژنیکی جنین از او دریافت خواهد شد.
انتقال دوسویه
در انتقال دوسویه ی DNA بین مادر و جنین، احتمال انتقال سلول های بسیار اندکی از مادر به جنین یا برعکس وجود دارد. این سلول ها اغلب از طریق جفت جابجا می‌شوند که در صورت ورود به بافت‌های کودک ممکن است تا سال‌ها پس از تولد در بدن او باقی مانده و ظهور و بروزی نیابند. بنابراین گاهی سلول‌های جنینی در دوران حاملگی از مادر جایگزین به جنین می‌رسند، اما تعداد آن‌ها بسیار ناچیز است و تأثیری روی ظاهر فرد نمی گذارد.
انتقال محیطی
در انتقال محیطی DNA، در واقع جابجایی دی ان ای صورت نمی گیرد و صرفاً اثرات محیطی باعث فعال شدن برخی ژن‌های DNA یا خاموش شدن برخی دیگر از آن‌ها می شود. این تأثیرگذاری می تواند ناشی از سبک زندگی مادر جایگزین، برنامه غذایی دوران بارداری، بیماری های خاص و داروهای مصرفی او باشد. همچنین نوسانات هورمونی ممکن است با تغییر سطوح هورمون‌های جنین، باعث فعال شدن برخی از ژن های خاموش او شود.
اثرات مادر جایگزین بر DNA جنین
عامل اصلی اثرگذاری مادر جایگزین بر کودک، شرایط رحمی او است. اگرچه عواملی مانند شکل رحم، میزان جریان خون ورودی به رحم، سطح هورمون ها، مواد غذایی مصرف شده و... تأثیری روی توالی DNA جنین نمی گذارد؛ اما وضعیت سیستم ایمنی بدن مادر اجارهای نقش مهمی در این زمینه دارد. گاهی عدم تطابق سیستم ایمنی جنین و مادر جایگزین موجب سرکوب برخی مسیرهای زیستی و خاموش ماندن بعضی ژن ها میشود؛ در حالی که متقابلاً تطابق سیستم های ایمنی میتواند به فعال شدن گروهی دیگر از ژن‌ها کمک کند.
آیا mtDNA مادر اجارهای به کودک منتقل میشود؟
دی ان ای میتوکندریایی (mtDNA) معروف به میتوکندری مادری، نوع دیگری از DNA است که صرفاً در میتوکندری ها (سلول‌های تأمین‌کننده‌ی انرژی بدن) یافت میشود. این نوع DNA فقط از مسیر تخمک به جنین می رسد و بنابراین وجود آن در بدن جنین به این بستگی دارد که تخمک لقاح یافته متعلق به مادر اصلی بوده یا از مادر جایگزین اهدا شده باشد.
آیا RNA مادر اجارهای به کودک منتقل میشود؟
ریبونوکلئیک اسید (RNA) مولکول دیگری در انتقال داده های ژنتیکی و کمک به ساخت پروتئین ها است که حالتی تک‌رشته‌ای دارد. انتقال سلول های RNA هم مانند سلول های DNA صرفاً از طریق تخمک مادر به جنین صورت میگیرد؛ اما در انتقال دوسویه ممکن است مقدار بسیار اندکی از این سلول ها جابجا شود و در بیان ژن جنین اثر ناچیزی بگذارد. بنابراین گردش خون جنینی نیز تا حدی در انتقال این عامل مؤثر است.
میکروکایمرسیم؛ پدیده‌ی اشتراک‌گذاری DNA
در کنار تخمک و اسپرم که اصلی ترین راه اشتراک گذاری DNA هستند، پدیده های دیگری همچون میکروکیمریسم وجود دارد که در موارد خاص و به میزان بسیار کمی، احتمال تبادل ژنتیکی بین مادر و جنین را فراهم می‌کند. میکروکایمریسم در بارداری (Microcimerism in Pregnancy) به معنای مهاجرت دوسویه سلول های جنینی از طریق جریان خون به بدن مادر و بالعکس است. از آن جایی که این پدیده در طول رشد جنین و از طریق محیط رشد (رحم، جفت، سلول‌های خونی) رخ می‌دهد، هم در بارداری طبیعی و هم در حاملگی به وسیله‌ی جایگزین احتمال وقوع آن وجود دارد.
نحوه انتقال دوسویه DNA در مادر و جنین
بررسی‌ها نشان داده که تقریباً در هر بارداری و با آغاز فرایند لانه‌گزینی و رشد جنین، اجزای بسیار ریزی از بدن جنین جدا شده و به بدن مادر حامل انتقال می‌یابد. این نوع انتقال تقریباً از هفته‌ی 4 یا 5 بارداری آغاز می شود و سلول های حاصل از آن میتواند در ارگان های مختلف مادر مانند ریه، قلب، کبد، کلیه، مغز، روده بزرگ و... رسوب کند. به شکل مشابه، سلول های مادر از مسیر جفت به بدن جنین می رسد که پس از تولد نیز قابل کشف و مشاهده است.
میزان انتقال سلول‌های جنینی چقدر است؟
میکروکایمریسم مادر جنینی در سطح بسیار ناچیزی رخ می‌دهد و یک انتقال ژنتیکی کامل به حساب نمی آید. در این فرایند، سلول‌های جنین و مادر حامل در سطح میکروسکوپی تبادل می‌یابند؛ اما همین مقدار نیز از نظر بیولوژیکی و میزان ماندگاری جالب توجه است.واین انتقال برروی ظاهر کودک رحم اجاره ای تاثیری نخواهد داشت و نقش خاصی در اپی ژنتیک رحم اجاره ای ندارد.
نقش بارداری مکرر مادر جایگزین در تغییرات DNA کودک
اگر زنی از بارداری قبلی خود تعدادی سلول جنینی به یادگار داشته باشد و دوباره جنینی را در رحم خود حمل کند، مجدداً احتمال میکروکایمریسم وجود دارد. در این صورت ممکن است علاوه بر سلول‌های خود زن، از سلول‌های جنینی سابق او نیز به جنین جدید منتقل شود. اما باید توجه کرد که حتی سطح انتقال سلول‌های خود مادر به جنین بسیار ناچیز است و عملاً تأثیری بر ویژگیهای ژنتیکی کودک نمی‌گذارد. بنابراین نمی توان گفت که در مهاجرت دوسویه سلول ها، DNA و ویژگی های ژنتیکی فرزندان قبلی هم به نوزاد جدید انتقال می یابد.
اشتراک سلول‌ها چه تأثیری در بدن فرد دارد؟
با توجه به نکات ذکرشده، اشتراک سلول ها بین جنین و مادر جایگزین تغییری در توالی DNA و ویژگی های ژنتیکی آن‌ها ایجاد نمیکند؛ اما همین میزان اندک تبادل دوسویه ممکن است باعث آثار مثبت و منفی مختلفی شود که برخی از آن‌ها شامل موارد زیر است:
- برخی سلول های مادری واردشده به بدن جنین، به تنظیم و تکامل سیستم ایمنی او کمک می کنند.
- در صورتی که مادر جایگزین یا جنین دچار آسیب دیدگی بافتی یا بیماری های خودایمنی شوند، احتمال ترمیم آسیب‌ها به کمک سلول های انتقالی وجود دارد.
- در موارد نادری احتمال دارد سلول های منتقل‌شده باعث شکل گیری انواعی از سرطان یا پیشرفت سرطان های موجود شود.
- وقتی که سلول‌ها برای مدت بسیار طولانی در بدن مادر اجاره ای یا کودک باقی می مانند، ممکن است سلامت عمومی طرفین را با مشکل مواجه کنند.
سخن پایانی
در مواردی که تخمک و اسپرم هر دو از والدین اصلی تهیه شود، میان مادر جایگزین و جنین ارتباط ژنتیکی وجود ندارد و DNA مادر جایگزین به کودک منتقل نمی‌شود. با این حال، شرایط محیطی رحم و تبادل خون از طریق جفت ممکن است گاهی مقادیر بسیار اندکی از مولکول های ژنتیکی را ج به جا کند یا بر فعال یا خاموش شدن برخی ژن‌ها در جنین اثر بگذارد. این تبادل بسیار محدود است و کودک توالی های DNA مادر جایگزین را به ارث نمی برد. برای آشنایی بیشتر با شرایط و مراحل انجام این روش، می توانید به سایت رحم اجاره ای رادینا مراجعه کنید.
برای دریافت هرگونه مشاوره و راهنمایی درباره رحم اجاره ای با ما تماس بگیرید:
03537283090 داخلی 232
شماره WhatsApp
تلگرام
فیسبوک
ایمیل
سؤالات متداول
آیا بیماریهای ارثی مادر جایگزین به جنین میرسد؟
خیر، از آنجایی که بیماریهای ارثی منشأ ژنتیکی دارند و در بارداری به روش رحم اجارهای انتقال DNA از مادر جایگزین به جنین صورت نمیگیرد، بیماریهای ارثی احتمالی مادر جایگزین هم به جنین نمیرسد.
آیا رحم اجارهای باعث جهش ژنتیکی در نوزاد میشود؟
رحم اجارهای یک روش ایمن و پرکاربرد برای فرزندآوری در بسیاری از زوجهای نابارور و حتی بارور است و هیچگونه خطری برای DNA ها یا جهشی در ژنتیک کودک ایجاد نمیکند.
خصوصیات روحی میتواند از طریق DNA انتقال پیدا کند؟
بله، بخش مهمی از ویژگیهای روانی و شخصیتی هر فرد به DNA او وابسته است. اما بسیاری از خصوصیات روحی نیز ناشی از محیط رشد شکل میگیرد و بنابراین شرایط مادر جایگزین در طول بارداری هم میتواند روی این عامل اثر بگذارد.
نظری ثبت نشده
نظر شما