هورمون تراپی در ترنزیشن جنسیتی، روند، اثرات و عوارض

هورمون تراپی یکی از مراحل اصلی در روند ترنزیشن جنسیتی یا همان تغییر جنسیت است. این روش به افراد کمک می‎کند بدون نیاز به عمل‌های جراحی سخت، ویژگی های جسمی و روانی مطابق با هویت جنسی خود پیدا کنند. بسته به نوع تغییر از مرد به زن یا برعکس از داروهای مختلفی استفاده خواهد شد. این روش نیاز به تائیدیه روانپزشک و تائیدیه‏ های قانونی داشته و باید توسط کادر پزشکان متخصص و مجرب در این زمینه انجام شود. انجام این روش می‎تواند کیفیت زندگی، سلامت روان و رضایت افراد از خود و زندگی را تا حد قابل توجهی افزایش دهد. با ما همراه شوید تا در این مطلب به طور کامل با این روش درمان آشنا شویم.

هورمون تراپی تائید جنسیت چیست؟

هورمون درمانی تائید جنسیت یا Gender Affirming Hormone Therapy یکی از مراحل اصلی در تغییر جنسیت است. در این روش فرد داروهای هورمونی خاصی مصرف می‎کند تا علائم جنسی ثانویه در او تغییر کرده و شخص ظاهر و ویژگی‎ های روانی مطابق با هویت جنسیتی خود تجربه کند. با توجه به نوع تغییر مرد به زد یا برعکس از داروهای هورمونی مختلفی مانند تستسترون، استروژن یا مهار کننده آندروژن استفاده خواهد شد. هورمون درمانی باعث تغییرات خلقی، تغییر در میل جنسی، تغییر در فرم بدن و موهای صورت و بدن خواهد شد.

تفاوت بین Hormone Replacement therapy و Gender Affirming Therapy

در هر دو روش از تزریق هورمون برای اهداف خاصی استفاده می‏شود اما نوع درمان، زمان انجام و هدف آن‎ها کاملا با یکدیگر متفاوت است. روش Hormone Replacement therapy یا HRT برای کسانی استفاده می‏شود که نیازی به تغییر هویت جنسی ندارند اما هورمون ‎های طبیعی در بدن ان‎ها به دلایل مختلف کم شده است. برای مثال زنان در دوران یائسگی از این روش برای افزایش هورمون زنانه استفاده می‎کنند.

در روش Gender Affirming Therapy هدف به طور کلی تغییر جنسیت ظاهری از مرد به زن یا برعکس است. در واقع در روش HRT هورمون‎ هایی مطابق با بدن فیزیکی به بدن تزریق شده و در روش هورمون تراپی تغییر جنسیت هورمون‎ هایی متفاوت از بدن فیزیکی مورد استفاده قرار می‎گیرد. همچنین نوع درمان، دوره درمان، دوز و ترکیب داروها در این دو روش با یکدیگر متفاوت است.

چه کسانی می‎توانند هورمون درمانی انجام دهند؟

در صورت تائید روانپزشک، نداشتن بیماری کنترل نشده قلبی یا کبدی، اطلاع کامل از نتایج درمان و عوارض و توانایی پیگیری منظم چکاپ ‎ها می توانند وارد مرحله هورمون‌ تراپی تغییر جنسیت شوند. همچنین در بسیاری از کشورها مانند ایران سن قانونی برای انجام این روش درمان 18 سالگی است.

مهم ترین موضوع برای استفاده از هورمون درمانی تشخیص و تائید ناسازگاری جنسیتی توسط روانپزشک متخصص است. در واقع افراد قبل از هورمون درمانی باید تحت جلسات مشاوره تخصصی با پزشک قرار بگیرند تا روانپزشک تائید کند شخص واقعا سازگاری هویتی با بدن خود نداشته و نیاز به تغییر دارد.

چه هورمون ‎هایی در طول هورمون تراپی استفاده می‏شود؟

درمان های هورمونی بسته به نوع ترنزیشن متفاوت است. برای ترنس مردها و کسانی که می‎خواهند از زن به مرد تغییر کنند، معمولا از تستسترون استفاده می‏شود. در ترنس زن ها و کسانی که تمایل به تغییر به سمت ویژگی های زنانه دارند، معمولا استروژن به همراه مهار کننده آندروژن مورد استفاده قرار می‏گیرد.

موضوع مهم دوز و میزان دارو است. پزشک باید درمان را با دوز کم شروع کند تا بدن فرصت سازگاری با آن را پیدا کرده و عوارض به حداقل برسد.

تستسترون برای ترنس مردها

تستسترون اصلی‌ ترین هورمون مردانه است. استفاده از این هورمون در ترنس مردها باعث افزایش موهای صورت و بدن، افزایش حجم عضلانی، کاهش چربی زیر پوستی، توقف قاعدگی و افزایش میل جنسی خواهد شد. برای استفاده از این هورمون می‎توان با تجویز پزشک از روش‌های مختلفی مانند تزریق، ژل یا پچ پوستی استفاده کرد. تزریق معمولا زود اثرتر است اما باید سطح آن در خون به طور دقیق پایش و اندازه گیری شود.

استروژن+ آنتی آندروژن برای ترنس زن‌ها

در درمان فمینی‌سازی برای ایجاد ویژگی های زنانه مانند نرم شدن پوست، توزیع چربی در فرم بدن زنانه، بزرگ‌شدن سینه ها و نازک‌ شدن صدا از استروژن استفاده می‏شود. همچنین آنتی آندروژن ها مانند اسپیرونولاکتون ‎ها نیز برای کاهش میزان تستسترون در بدن مورد استفاده قرار می‎گیرد. آنتی آندروژن ها باعث می‎شود استروژن سریع تر و راحت‏ تر اثرگذاری داشته باشد.

شروع هورمون درمانی تغییر جنسیت

شروع هورمون تراپی تغییر جنسیت نیازمند جلسات مشاوره تخصصی و تائید روانپزشک است. پس از آن آزمایشات خون، بررسی کارکرد کبد، اندازه گیری میزان چربی، قند خون، فشار خون و هورمون‎ها در بدن باید به طور دقیق انجام شود. پزشک با توجه به شرایط جسمی، هدف بیمار، سن و سبک زندگی او، نوع دارو و دوز مناسب آن را تعیین می‎کند.

قرص، ژل، پچ یا تزریق کدام بهتر است؟

انتخاب روش مصرف دارو به هدف درمان، نوع تغییر، شرایط پزشکی و سبک زندگی فرد بستگی دارد. برای مثال برای تغییرات سریع ‎تر، تزریق مورد استفاده قرار می‏گیرد. ژل و پچ نیز به دلیل جذب یکنواخت و ملایم گزینه مناسبی برای افراد با نوسانات هورمونی یا مشکلات کبدی به شمار می‏رود.

هر کدام از روش ‎ها ویژگی های خاص خود را داشته و حتما باید زیر نظر پزشک متخصص انتخاب و انجام شود. جدول زیر به شما برای مقایسه بهتر روش ‎ها کمک خواهد کرد.

در شروع هورمون تراپی چه انتظاری باید داشت؟

در آغاز درمان و حدود سه هفته اول نباید انتظار تغییرات زیادی داشته باشید. در این مدت ممکن است تغییرات خفیفی مانند تغییر در خلق و خو، افزایش انرژی، حساسیت سینه ها یا تغییر در چرخه قاعدگی ایجاد شود. تغییراتی مانند رشد سینه در ترنس زن‎ها و تغییر صدا در ماه ‎های بعدی ایجاد خواهد شد. پزشک معمولا در سه ماه اول جلسات پیگیری بیشتری ترتیب می‎دهد تا سطح هورمون ‎ها و سلامت عمومی شخص کاملا مورد بررسی قرار گیرد.

تغییرات جسمی هورمون درمانی

هورمون تراپی در ترنس مردها باعث قوی شدن ماهیچه ‎ها، افزایش موهای بدن و صورت، کاهش چرب ران و باسن و توقف قاعدگی می‏شود. در زنان نیز این روش درمان تغییراتی مانند رشد سینه ‎ها، ایجاد بافت چربی در باسن و ران، نرم شدن پوست را به همراه خواهد داشت.

تغییر صدا، پوست و مو

هورمون درمانی در ترنس مردها باعث افزایش موی بدن و صورت و ضخیم ‎تر شدن و چرب شدن پوست می‏شود. در زنان نیز هورمون درمانی تغییراتی مانند نرم شدن پوست را به دنبال خواهد داشت.

تفاوت اصلی در تغییر صدا است. تستسترون باعث ضخیم ‎تر شدن تارهای صوتی و تغییر دائمی صدا می‏شود اما هورمون درمانی در ترنس زن ‎ها تاثیری بر تارهای صوتی ندارد. از این رو ترنس زن ها برای نازک شدن صدا از هورمون درمانی صدا کمک می‏گیرند.

رشد یا کاهش بافت سینه

در ترنس مردها هورمون درمانی باعث کوچک شدن سینه می‏شود اما به طور کامل آن را از بین نمی‏برد. برای داشتن ظاهری کاملا مردانه معمولا از جراحی ماسکتومی استفاده می‏شود. در ترنس زن ‎ها نیز رشد سینه ها از حدود ماه سوم آغاز می‎شود اما تکمیل آن معمولا به دو تا سه سال زمان نیاز دارد.

تغییر در میل جنسی و خلق وخو

یکی از تاثیرات اصلی هورمون درمانی، تغییر خلق و خو است. این تغییرات در ابتدای درمان کاملا طبیعی است و به مرور با تنظیم دوز دارو برطرف میشود. تستسترون معمولا باعث افزایش میل جنسی و انرژی می‏شود. استروژن ممکن است میل جنسی را کاهش دهد اما معمولا به کاهش اضطراب کمک خواهد کرد.

شکل گیری تغییرات هورمونی چقدر طول می‏کشد؟

به طور کلی از ماه دوم و سوم با توجه به نوع تغییر و دوز مصرفی تغییرات جزئی و کوچک آغاز می‏شود. اما نتیجه نهایی به دو تا پنج سال زمان نیاز دارد. بنابراین در روند درمان باید صبور باشید.

هورمون تراپی برای ترنس مردها

در درمان FTM معمولا از تستسترون انانتات یا سیپیونات به شکل تزریق هفتگی یا دو هفته یک بار استفاده می‏شود. با تجویز و صلاحدید پزشک سطح تستسترون معمولا 400 تا 700 ng/dl است. دوز مورد استفاده از کم شروع شده و به تدریج افزایش پیدا می‎کند.

هورمون درمانی فمینی سازی (مرد به زن)

در این روش نیز از استروژن و آنتی آندروژن استفاده می‏شود. تزریق هورمون به صورت دو هفته یا چهار هفته یکبار حدود پنج تا 20 میلی گرم انجام می‏شود. دوز دقیق و روش مصرف باید براساس آزمایش خون و پاسخ بدن تنظیم شود تا سطح هورمون در محدوده طبیعی زنانه باقی بماند. دوز بیش از اندازه و غیر اصولی می‎تواند باعث بروز مشکلاتی مانند لخته شدن خون، مشکلات کبدی یا تغییرات شدید خلقی شود.

تزریق هورمون برای ترنزیشن MTF

در ترنزیشن MTF یا همان مرد به زن می‎توان از روش‎ های مختلفی مانند تزریق، دارو یا پچ استفاده کرد. با این حال تزریق مزایای خاص خود را دارد.

• تزریق اثر سریع تر و پایدارتری خواهد داشت.
• برای افراد با مشکلات کبدی و قلبی انتخاب بهتری است.
• معمولا هر دو هفته یا چهار هفته یک بار انجام شده و نیاز به کنترل دقیق دارد.

عوارض و خطرات احتمالی هورمون تراپی تغییر جنسیت

در صورت مصرف دوزهای غیر پزشکی و خودسرانه هورمون درمانی می‎تواند باعث بروز عوارض و مشکلاتی مانند لخته شدن خون، افزایش چربی خون، مشکلات کبدی، افزایش فشار خون، ایجاد اکنه و جوش شود. در موارد بسیار نادر خطراتی مانند سکته مغزی، ناباروری دائمی و مشکلات قلبی نیز وجود دارد. به همین دلیل پزشکان درمان را ابتدا با دوز کم آغاز می‎کنند.

تاثیر هورمون درمانی زنانه بر میزان باروری

هورمون تراپی زنانه معمولا باعث کاهش اسپرم، کاهش کیفیت آن و گاهی توقف تولید می‏شود. این تغییرات ممکن است برگشت پذیر بوده یا دائمی باشد. در صورتی که باروری برای اشخاص مهم باشد، می‎توان قبل از آغاز هورمون درمانی اسپرم را فریز کرد.

آیا تغییرات ناشی از هورمون تراپی دائمی هستند؟

برخی تغییرات مانند تغییر صدا در ترنس مردها، رشد سینه در ترنس زن ها یا توزیع چربی بدن تا حد زیادی دائمی است. برخی تغییرات مانند کاهش یا افزایش میل جنسی، کیفیت پوست یا تغییرات خلقی موقتی بوده و بعد از مدتی از بین خواهد رفت.

آیا هورمون درمانی روی جراحی تاثیر دارد؟

بله. هورمون تراپی بافت ها را تغییر داده و شرایط را برای جراحی بهتر می‎کند. برای مثال هورمون درمانی مردانه باعث بزرگ شدن و سفت شدن کلیتوریس می‏شود. در یک نوع از عمل جراحی کلیتوریس تبدیل به آلت تناسلی مردانه کوچکی خواهد شد. همچنین تستسترون به عضله سازی و بهبود زخم کمک می‎کند. استروژن نیز پوست را نرم‎تر و قابل جراحی‏ تر می‎کند. گاهی تنظیم هورمون قبل از جراحی الزامی است و توسط پزشک متخصص به فرد گفته می‏شود.

مراقبت های پس از هورمون تراپی تغییر جنسیت

پس از هورمون درمانی تغییر جنسیت شخص باید به طور منظم توسط پزشک ویزیت شود. کنترل فشار خون، بررسی سطح هورمون در خون با آزمایش، بررسی کبد و پروفایل چربی ضروری است.

تعداد ویزیت پزشک در سه ماه اول بیشتر است و بعد از آن معمولا به سه ماه یک بار افزایش پیدا می‎کند. همچنین افراد در دوران بعد از هورمون درمانی باید مراقبت ‎هایی مانند نوشیدن آب کافی، عدم مصرف دخانیات و الکل، ورزش منظم و مصرف دارو مطابق با نسخه پزشک را به طور کامل رعایت کنند.

جمع بندی

هورمون تراپی یکی از مراحل مهم در ترنزیشن جنسیتی است. در این مرحله افراد هورمون ‎های خاصی را مصرف می‎کنند تا باعث تغییرات تدریجی در ظاهر، صدا، خلق و ویژگی‎ های جنسی ثانویه آن‎ها شود. این مرحله به روش ‎های مختلفی مانند دارو درمانی، ژل و پچ یا تزریق انجام می‎شود. انتخاب نوع درمان و میزان دوز آن حتما باید توسط پزشک متخصص انجام شود تا از عوارض بعد از آن تا حد زیادی جلوگیری شود. هورمون درمانی به بهبود کیفیت زندگی، افزایش اعتماد به نفس و سلامت جنسی این افراد بسیار کمک کننده خواهد بود.

تماس با ما

برای دریافت هرگونه مشاوره و راهنمایی درباره تغییر جنسیت با ما تماس بگیرید:

03537283090 داخلی 232 شماره WhatsApp تلگرام فیسبوک ایمیل

سوالات متداول

اثر هورمون‎ ها روی بدن ترنس ها چقدر طول می‏کشد؟

اولین تغییرات از حدود ماه سوم شروع شده و نتیجه نهایی بعد از دو تا پنج سال مشخص خواهد شد.

آیا امکان مصرف سیگار یا ویپ هنگام هورمون تراپی هست؟

مصرف سیگار و ویپ به خصوص در ترنس زن ‎ها احتمال بروز مشکلاتی مانند لخته شدن خون را افزایش می‎دهد. بنابراین بهتر است از مصرف آن خودداری شود.

اگر مصرف هورمون را قطع کنیم چه می‏شود؟

برخی تغییرات به حالت اولیه خود برمی‏گردند اما برخی دیگر مانند تغییر صدا در FTM یا رشد سینه در MTF تا حد زیادی باقی می‌ماند.

هر چند وقت یکبار برای چکاپ باید رفت؟

 در ابتدای درمان تا سه ماه اول معمولا ماهی یک بار و بعد از آن سه ماه تا شش ماه یک بار

آیا می‎توان اختلال هویت جنسی را با هورمون درمانی درمان کرد؟

خیر هورمون درمانی فقط بدن را با هویت جنسی هماهنگ می‎کند.

آیا هورمون درمانی FTM ایمن است؟

در صورت انجام این روش توسط پزشک متخصص و پایش منظم، این روش معمولا ایمن و بدون عوارض جدی است.

برای تغییر جنسیت از زن به مرد چه هورمون هایی مصرف می‏شود؟

اصلی ‎ترین هورمون تستسترون است.

آیا پروژسترون مردان را زنانه می‎کند؟

در دوزهای پزشکی خیز اما در درمان فمینی سازی ممکن است به رشد سینه کمک کند.