راهنمای کامل اهدای تخمک: مراحل، شرایط داوطلبان،هزینه و قوانین

انتخاب اهداکننده مناسب تخمک، یکی از مهم‌ترین مراحل درمان ناباروری از طریق اهدای تخمک است. بسیاری از زوج‌ها به دنبال بانوانی هستند که علاوه بر شرایط سنی و جسمی مناسب، از نظر ژنتیکی و روانی نیز سلامت کامل داشته باشند. از آن‌جایی‌که سلامت تخمک، مستقیماً بر کیفیت جنین و شانس موفقیت بارداری اثر دارد، کلینیک‌های تخصصی ناباروری معمولاً مجموعه‌ای از آزمایش‌ها، مشاوره‌های روان‌شناختی و بررسی‌های بالینی را برای ارزیابی داوطلبان اهدا انجام می‌دهند. در این مقاله با شرایط مورد نیاز برای اهدای تخمک، محدودیت‌ها، و استانداردهای مراکز درمان ناباروری آشنا می‌شوید.

اهدای تخمک چگونه انجام می‌شود؟

اهدای تخمک یک فرآیند پزشکی دقیق و هماهنگ است که در آن یک زن سالم و جوان تحت تحریک دارویی قرار می‌گیرد تا چندین تخمک تولید کند، سپس این تخمک‌ها استخراج شده و در آزمایشگاه با اسپرم لقاح داده می‌شوند تا جنین‌هایی برای انتقال به رحم زن گیرنده ایجاد گردند.

این روش بالاترین نرخ موفقیت را در میان تمام درمان‌های کمک‌باروری دارد و برای زنانی که به دلایلی مانند سن بالا، نارسایی زودرس تخمدان (POI)، یا مشکلات ژنتیکی قادر به استفاده از تخمک‌های خود نیستند، مطمئن‌ترین و مؤثرترین مسیر برای دستیابی به یک بارداری سالم است.

مراحل اهدای تخمک

برای آن که به طور کامل با موضوع تخمک اهدایی آشنا شویم، بهتر است مراحل انجام این کار را قدم به قدم با یکدیگر بررسی کنیم.

بررسی اولیه داوطلب

در مرحله اولیه از زن داوطلب آزمایش ‏های اولیه ای مانند سونوگرافی، آزمایش خون، معاینات مورد نیاز توسط پزشک و بررسی سوابق بیماری انجام می‏شود.

تحریک تخمدان ها با هورمون

اگر نتایج بررسی اولیه مثبت شده و کیس مناسب اهدای تخمک در نظر گرفته شود، برای تقویت و تحریک تخمدان باید به مدت 10 تا 14 روز تزریق هورمون انجام شود.

پایش با سونوگرافی و انجام آزمایشات مرحله دوم

بعد از تزریق هورمون نوبت به سونوگرافی واژینال می‏رسد. در این مرحله بررسی خواهد شد که فولیکول ها به اندازه مناسب رشد کرده ‎اند یا خیر. همچنین در این مرحله آزمایشات دیگری انجام می‎شود تا کادر درمان مطمئن شوند تخمک اهدایی سالم، قوی و بارور شده است.

عمل برداشت تخمک

عمل برداشت تخمک حدود 15 تا 20 دقیقه و همراه با بیهوشی انجام می‏شود. بنابراین شما چیزی احساس نخواهید کرد. همچنین نوع بیهوشی سبک و کوتاه مدت بوده و بعد از آن علائم چندانی نخواهید داشت. البته ممکن است تا چند روز کمی احساس خستگی، نفخ یا درد در ناحیه شکم را داشته باشید.

دوران نقاهت

خبر خوب آن که دوران نقاهت بعد از عمل اهدا تخمک بسیار کوتاه بوده و زنان یک روز بعد از انجام عمل می‌توانند به زندگی عادی و روزانه خود برگردند. این عمل نیاز به بستری نیز ندارد. البته بهتر است تا چند روز بعد از عمل از انجام کارهای سنگین مانند بلند کردن اجسام خودداری کنید.

شرایط اهدای تخمک

شرایط زن داوطلب برای سلامت جسمی خود آنها هم موفقیت باروری با استفاده از تخمک حائز اهمیت خواهد بود. زن باید از نظر پزشکی، جسمی و روانی تائید شده باشد. شرایط زنان داوطلب توسط مرکز درمان ناباروری تعیین شده و ممکن است در هر شهر و در هر مرکز تفاوت ‏هایی با یکدیگر داشته باشد. اما در حالت کلی زن داوطلب برای اهدای تخمک باید شرایط زیر را داشته باشد:

• سن بین ۲۱ الی ۳۵ سال
• بیوه یا مطلقه غیرشیرده
• ترجیحاً دارای فرزند سالم
• سلامت کامل از نظر ژنتیکی
• عدم ابتلا به بیماری هایی نظیر ایدز، هپاتیت، سفلیس و….
• عدم اعتیاد
• حجم و ذخیره نرمال تخمدان ها
• مشاوره با روانکاو یا روانپزشک
• عدم سابقه اختلالات شخصیتی و بیماری‌های روان‌پزشکی
• عدم داشتن سابقه قضایی و قانونی
• مشابه بودن خصوصیات ظاهری اهداکننده با فرد گیرنده از قبیل رنگ چشم، رنگ پوست، ساختمان بدنی و...

مدارک لازم برای اهداکنندگان تخمک

• شناسنامه و کپی از صفحات اول و دوم آن
• سند طلاق و یا فوت نامه همسر و کپی از صفحات آن
• یک قطعه عکس ۴×۳
• دفترچه بیمه

حکم دینی و مراحل قانونی اهدای تخمک به زبان ساده

با توجه به اینکه نظر مراجع دینی درباره اهدای تخمک متفاوت است، اگر کسی قصد اهدای تخمک یا استفاده از تخمک اهدایی را دارد، بهتر است نظر مرجع تقلید خودش را در این‌باره بداند و از فتوای ایشان آگاه شود.

از نظر قانونی نیز، پیش از شروع این روند، جلسه‌ای برای مشاوره حقوقی برگزار می‌شود تا هم زوجی که می‌خواهند تخمک دریافت کنند و هم فرد اهداکننده با حقوق، وظایف و شرایط این کار آشنا شوند. در این جلسه، به همه سؤالات آن‌ها پاسخ داده می‌شود. اگر هر دو طرف (دریافت‌کننده و اهداکننده) رضایت داشته باشند، یک قرارداد رسمی بین آن‌ها بسته خواهد شد.

دقت داشته باشید که فرد اهداکننده هیچ‌گونه حق قانونی نسبت به جنین‌های متولد شده از این روش (IVF) نخواهد داشت. این جنین‌ها از نظر قانونی متعلق به زوج دریافت‌کننده هستند.

هویت اهداکنندگان تخمک

معمولاً در مبحث تخمک اهدایی، موضوع ارتباط و آشکارسازی هویت اهداکنندگان با گیرندگان تخمک حائز اهمیت می‌باشد؛ چراکه معمولا گیرندگان تخمک اهدایی به منظور حفظ حریم شخصی خود مایل به برقراری ارتباط با فرد اهداکننده تخمک نیستند.

به طور کلی، باید دانست که بسیاری از گیرندگان تخمک جهت شناخت ویژگی‌های فرهنگی، اجتماعی و ژنتیکی، اطلاعات زیادی در مورد فرد اهداکننده تخمک دریافت خواهند نمود؛ اما اغلب هیچ‌کدام از طرفین یکدیگر را ملاقات نمی‌کنند.

البته باید اشاره نمود که گفتن حقیقت به کودک حاصل از این روش و یا برقراری ارتباط فرد اهداکننده با کودک، کاملاً به نظر زوج دریافت‌کننده بستگی دارد و در صورتی که این موضوع از جانب آنان ایرادی نداشته باشد، ملاقات بین کودک و اهداکننده نیز برقرار خواهد شد؛ اما در صورت عدم تمایل زوج گیرنده به آشکارسازی هویت اهداکننده تخمک، قانون کاملاً طرف آن‌ها است و اطلاعات محرمانه خواهد ماند.

عوارض اهدای تخمک

از مهم‌ترین عوارض اهدای تخمک، سندرم تحریک بیش از حد تخمدان (OHSS) است. طبق نظر کمیته‌ی عملی انجمن پزشکی باروری آمریکا، OHSS شدید در حدود ۱ تا ۲ درصد دوره‌های اهدا رخ می‌دهد و استفاده از داروی GnRH آگونیست برای تحریک نهایی رشد تخمک می‌تواند این خطر را به‌طور چشمگیر کم کند. عوارض حاد جدی دیگر مثل عفونت لگن، خونریزی داخل شکم یا پیچ‌خوردگی تخمدان کمتر از ۰٫۵٪ برآورد می‌شود.

• مشکلات تزریق

پزشک برای تحریک تخمدان از داروهای هورمونی تزریقی استفاده می‌کند تا تخمدان تخمک‌های سالم آزاد کند. اغلب افراد در حین تزریق هیچ‌گونه مشکلی نخواهند داشت؛ اما در برخی از موارد عده ای دچار حساسیت، قرمزی، کبودی و در موارد نادر دچار احتباس مایعات در بدن، درد سینه‌ها و کج‌خلقی می‌شوند. به‌علاوه، تزریق داروهای هورمونی ممکن است سبب نامنظم شدن قاعدگی در سیکل‌های بعدی قاعدگی شود.

• کیست تخمدان

بروز کیست تخمدان، برای حدود ۱ درصد از زنان اهداکننده تخمک گزارش شده است.

• سندرم تحریک بیش از حد تخمدان ها

در برخی از موارد، اهداکننده دچار سندروم تحریک بیش‌ازحد تخمدان (OHSS) و عوارضی نظیر کم آبی بدن، آسیب کلیه‌ها، تجمع مایعات در اندام‌ها و اختلالات لخته شدن خون می‌شود. در واقع برای انجام عمل تخمک‌ کشی، هورمون‌های تحریک تخمدان به فرد تزریق می‌شود تا تخمدان بتواند چندین تخمک رها کند. اگر بدن فرد اهداکننده نتواند هورمون‌های تزریقی را کنترل کند ممکن است دچار حساسیت شده و سلامتی فرد در معرض خطر قرار گیرد. در ضمن، اضافه وزن، تجمع مایع در قفسه سینه و استفراغ و تهوع نیز از سایر مشکلاتی است در صورت بروز سندرم OHSSمشاهده می‌شود.

• خطرات حین عمل تخمک کشی

در صورتی که فرد برای انجام عمل تخمک کشی به مراکز غیر معتبر یا پزشکان کم تجربه مراجعه کند، احتمال بروز آسیب به روده‌ها، مثانه، عروق اطراف تخمدان‌ها و آسیب به اعضای مجاور تخمدان ها افزایش می‌یابد. برای کسب اطلاعات بیشتر درمورد مراقبت های قبل و بعد از عمل تخمک کشی اینجا کلیک کنید.

• گُر گرفتگی

ازجمله عوارض تزریق هورمون‌های تحریک‌کننده تخمدان، گر گرفتگی، عرق کردن، اضطراب، خشکی واژن، بی‌خوابی، ضربان قلب سریع و احساس گرمای شدید می باشد.

• افسردگی و مشکلات روانی

برخی از اهداکنندگان تخمک پس از اتمام پروسه، دچار افسردگی می‌شوند. توصیه می‌گردد فرد قبل از اقدام برای اهدا از لحاظ روانی خود را آماده کند.

شرایط و قوانین تخمک اهدایی در ایران و شهرهای مختلف

تخمک اهدایی یکی از روش‌های جدید و نوین در درمان ناباروری است. این روش در برخی فرهنگ ها و جوامع منتقدهای نیز دارد. بنابراین در هر شهر با توجه به آداب و رسوم و فرهنگ آن شرایط و قوانین اهدای تخمک با یکدیگر متفاوت خواهد بود. برای مثال:

• در شهر یزد که یکی از شهرهای پیشرو در زمینه درمان ناباروری نیز به شمار می‏رود، زنان متاهل امکان اهدای تخمک ندارند.
• در برخی مراکز درمان شهرهایی مانند مشهد و اصفهان نیز فقط زنان مجرد برای اهدای تخمک پذیرفته می‎شوند.
• در تهران با شرایط خاص و تحت نظر پزشک، افراد متاهل نیز می‎توانند تخمک اهدا کنند. در برخی مراکز رضایت نامه رسمی همسر مورد نیاز بوده و در برخی مراکز نیازی به آن نیست.

حکم دینی و مراحل قانونی اهدای تخمک به زبان ساده

با توجه به اینکه نظر مراجع دینی درباره اهدای تخمک متفاوت است، اگر کسی قصد اهدای تخمک یا استفاده از تخمک اهدایی را دارد، بهتر است نظر مرجع تقلید خودش را در این‌باره بداند و از فتوای ایشان آگاه شود.

از نظر قانونی نیز، پیش از شروع این روند، جلسه‌ای برای مشاوره حقوقی برگزار می‌شود تا هم زوجی که می‌خواهند تخمک دریافت کنند و هم فرد اهداکننده با حقوق، وظایف و شرایط این کار آشنا شوند. در این جلسه، به همه سؤالات آن‌ها پاسخ داده می‌شود. اگر هر دو طرف (دریافت‌کننده و اهداکننده) رضایت داشته باشند، یک قرارداد رسمی بین آن‌ها بسته خواهد شد.

دقت داشته باشید که فرد اهداکننده هیچ‌گونه حق قانونی نسبت به جنین‌های متولد شده از این روش (IVF) نخواهد داشت. این جنین‌ها از نظر قانونی متعلق به زوج دریافت‌کننده هستند.

اهمیت آمادگی روانی و احساسی زنان داوطلب

در اغلب مراکز درمان ناباروری قبل از تایید نهایی باید مشاوره های روانشناسی تخصصی از داوطلب انجام شود. زیرا اهدای تخمک تنها یک فرایند پزشکی نیست بلکه یک تصمیم عاطفی و انسانی مهم است که می‎تواند بر سرنوشت چند انسان دیگر تاثیرگذار باشد.

در اولین اهدا تخمک، چند تخمک اهدا خواهد شد؟

در حالت کلی در مرحله اول بین 10 تا 20 تخمک بالغ از یک خانم اهدا کننده گرفته خواهد شد. این تعداد به شرایط جسمی مختلفی در زن داوطلب بستگی دارد. از جمله:

• نحوه پاسخ بدن به داروهای تحریک کننده تخمک گذاری
• وزن و شاخص توده بدنی
• وضعیت ذخیره تخمدانی

قیمت اهدای تخمک چقدر است؟

قیمت اهدای هر تخمک بین 2 تا 50 میلیون تومان می باشد. البته اهدای تخمک از نظر شرعی و قانونی باید کاملا داوطلبانه و با رضایت کامل قلبی باشد. با این وجود برای جبران زحمات زن داوطلب، جبران وقت و انرژی معمولا مبلغی برای زن داوطلب در نظر گرفته م یشود. این مبلغ در مراکز ناباروری مختلف متفاوت است و به شرایط مختلفی بستگی دارد. برای مثال کیفیت تخمک بالا باعث افزایش هزینه پرداختی خواهد شد. باید توجه کنید که پرداخت این هزینه ها نباید جنبه تجاری به خود گرفته و تنها برای جبران هزینه ها و تشکر از شخص اهدا کننده خواهد بود. برای درافت قیمت اهدای تخمک، با کارشناسان رادینا تماس بگیرید.

مزایای اهدای تخمک

چرا تخمک خود را اهدا کنیم؟ آیا این کار مزایایی دارد؟ بله مهم‏ترین مزیت انجام این کار آن است که شما در به تحقق رسیدن آرزوی یک زوج نابارور سهیم شده و احساس رضایت معنوی از انجام یک عمل انسان دوستانه خواهید داشت. علاوه بر این موضوع معاینات پزشکی به طور کاملا رایگان برای شما انجام شده و می‎توانید سلامت باروری خود را نیز بررسی کنید. همچنین طبق مصوبه مراکز هزینه‎ ای به عنوان حق الزحمه نیز به زنان داوطلب پرداخت خواهد شد.

مراقبت‌های بعد اهدای تخمک

بعد از اهدای تخمک مهم‌ترین مراقبت‌ها استراحت چند روزه، نوشیدن مایعات کافی و پرهیز از فعالیت سنگین و رابطه‌ی جنسی تا زمان تأیید پزشک است. برداشت تخمک معمولاً با بیهوشی سبک انجام می‌شود و بعد از آن ممکن است کمی سرگیجه داشته باشید و به همراه برای رفتن به خانه نیاز داشته باشید. طبق راهنمای مراکز درمان ناباروری، بهتر است بقیه‌ی روز را استراحت کنید و تا حدود یک هفته از ورزش شدید و بلند کردن اجسام سنگین دوری کنید (Pacific Northwest Fertility؛ Egg Donor Connect).

علائم خفیف مثل کمی دل‌درد و نفخ طبیعی است و معمولاً طی چند روز بهتر می‌شود. اما خونریزی شدید، تب یا درد شدید شکم باید فوراً به پزشک اطلاع داده شود. معمولاً هم یک ویزیت پیگیری یک تا دو هفته بعد از برداشت تخمک تنظیم می‌شود. طبق گزارش ASRM، عوارض حاد جدی (عفونت لگن، خونریزی داخل شکم یا پیچ‌خوردگی تخمدان) کمتر از ۰٫۵٪ است.

آیا زن شوهردار می تواند تخمک اهدا کند؟

بله، ازدواج مانع اهدای تخمک نیست؛ شرایط اصلی اهداکننده سن، سلامت جسمی و روانی و نتیجه‌ی غربالگری است. طبق راهنمای ASRM، اهداکننده‌ی تخمک باید بالغ باشد و ترجیحاً بین ۲۱ تا ۳۴ سال سن داشته باشد، ارزیابی روان‌شناختی انجام دهد و آزمایش‌های ژنتیکی و عفونی لازم را بگذراند. انجمن همچنین توصیه می‌کند در صورت وجود همسر، او هم در مشاوره‌ی روان‌شناختی شرکت کند. هرچند الزام قانونی برای مشورت با همسر وجود ندارد، بسیاری از قراردادهای اهدا امضای همسر را شرط می‌دانند (Stanford Law School، ۲۰۲۳).

در ایران، قانون اهدای جنین (۱۳۸۲) برای زوج‌های اهداکننده‌ی جنین علقه‌ی زوجیت قانونی و شرعی را شرط می‌داند. شرایط اهدای تخمک به‌صورت جداگانه و رضایت همسر را هر مرکز درمان ناباروری طبق مقررات و نظر مرجع تقلید مشخص می‌کند، پس قبل از اقدام حتماً از مرکز بپرسید.

چند بار می شود تخمک اهدا کرد؟

طبق توصیه‌ی انجمن پزشکی باروری آمریکا (ASRM)، هر اهداکننده حداکثر ۶ دوره‌ی اهدای تخمک انجام دهد. این محدودیت به دلیل کمبود اطلاعات درباره‌ی خطرات بلندمدت و تجمع خطر عوارض در اهداکنندگانی است که بارها اهدا می‌کنند. در هر دوره، خطر OHSS شدید حدود ۱ تا ۲ درصد برآورد می‌شود (ASRM، ۲۰۲۰). همچنین محدودیت تعداد دوره‌ها به کاهش احتمال تولد تعداد زیاد فرزند از یک اهداکننده هم کمک می‌کند.

این عدد یک توصیه است و قانون واحدی برای همه‌ی کشورها نیست. هر کشور یا مرکز درمانی ممکن است سقف کمتری تعیین کند. برای اطلاع از محدودیت دقیق، باید به مقررات مرکز مراجعه کنید. بعد از انجام هر عمل زن باید حداقل 4 ماه استراحت کرده تا بدن به طور کامل خود را بازیابی کند. تکرار بیش از اندازه این عمل یعنی بیش از شش بار به مرور تاثیرات منفی بر ذخیره تخمدانی و سیستم هورمونی زن خواهد داشت.

جمع بندی

اهدا کردن تخمک یکی از روش‎ های جدید درمان ناباروری است. در این روش زنان دارای شرایط داوطلبانه به مراکز درمان ناباوری مراجعه کرده و تخمک خود را اهدا می‌کنند. این روش در کنار رضایت معنوی، مزایایی مانند بررسی سلامت جسمی و باروری داشته و حق الزحمه ای نیز به زنان پرداخت می‎شود. اگر متقاضی فروش تخمک اهدایی هستید میتوانید با کارشناس رادینا سلامت برای همکاری تماس بگیرید.

تماس با ما

برای دریافت هرگونه مشاوره و راهنمایی درباره تخمک اهدایی با ما تماس بگیرید:

03537283090 داخلی 232 شماره WhatsApp تلگرام فیسبوک ایمیل

سوالات متداول

بعد از اهدای تخمک چقدر نیاز به استراحت دارم؟

دوران نقاهت این عمل بسیار کوتاه بوده و یک تا دو روز بعد از آن می‎توانید به زندگی روزمره خود برگردید.

چند بار می‎توان تخمک اهدا کرد؟

تعداد اهدای تخمک با توجه به شرایط جسمی زنان متفاوت خواهد بود. اما در حالت کلی با رعایت فاصله زمانی حداکثر تا شش مرتبه می‌توان این کار را انجام داد.

حداکثر سن برای اهدای تخمک چقدر است؟

در اغلب مراکز درمان ناباروری زنان داوطلب باید سنی بین 20 تا 30 سال داشته باشند. البته در برخی مراکز زنان تا 35 سال نیز پذیرش می‎شوند.

حق الزحمه اهدای تخمک چقدر است؟

این روش درمان بیشتر یک روش انسان دوستانه بوده که هزینه ای نیز برای زنان داوطلب در نظر گرفته شده است. مقدار این مبلغ در مراکز مختلف متفاوت است.