جنسیت جنین از هفته چندم بارداری مشخص می شود؟

جنسیت جنین از همان لحظه لقاح از نظر ژنتیکی تعیین می شود. تخمک مادر همیشه دارای کروموزوم X است، در حالی که اسپرم می تواند کروموزوم X یا Y داشته باشد؛ ترکیب XX معمولاً به تشکیل جنین دختر و ترکیب XY به تشکیل جنین پسر منجر می شود. با این حال، مشخص شدن جنسیت در دوران بارداری به رشد جنین و روش تشخیص بستگی دارد.

در هفته های ابتدایی، اندام تناسلی جنین هنوز در سونوگرافی قابل تشخیص نیست. با پیشرفت بارداری، تفاوت اندام تناسلی واضح تر می شود و امکان تشخیص جنسیت با سونوگرافی افزایش می یابد.

یکی از روش هایی که می‌تواند زودتر از سونوگرافی اطلاعاتی درباره جنسیت جنین ارائه دهد، آزمایش غیرتهاجمی پیش از تولد یا NIPT است. با اتمام هفته نهم بارداری، این آزمایش با بررسی DNA آزاد جفت در خون مادر می تواند جنسیت جنین را با دقت بالایی مشخص کند. NIPT تنها با گرفتن نمونه خون از مادر انجام می شود و خطری ناشی از روش های تهاجمی برای مادر و جنین ندارد. علاوه بر مشخص شدن کروموزوم های جنسی، این آزمایش برای غربالگری برخی ناهنجاری های کروموزومی از جمله تریزومی ۱۳ (سندرم پاتو)، تریزومی ۱۸ (سندرم ادوارد) و تریزومی ۲۱ (سندرم داون) نیز کاربرد دارد.

تعیین جنسیت جنین هفته ‌به ‌هفته

زمان مشخص شدن جنسیت جنین به روشی که استفاده می شود بستگی دارد. آزمایش خون می تواند زودتر از سونوگرافی اطلاعاتی درباره کروموزوم های جنسی ارائه دهد، در حالی که برای تشخیص با سونوگرافی باید رشد اندام تناسلی جنین به مرحله مناسب تری برسد.

بارداری هفته به هفته جنین پسر

علائم بارداری در مادرِ جنین پسر با مادرِ جنین دختر تفاوت قابل اعتمادی ندارد. پس تهوع، شکل شکم، ضربان قلب جنین یا نوع ویار نشان نمی دهند که جنین پسر است. جنسیت جنین از همان لحظه لقاح مشخص می شود، اما شکل گیری اندام تناسلی در هفته های بعد و کم‌کم انجام می شود. اگر جنین پسر باشد، از حدود هفته ۶ تا ۷ بارداری (از اولین روز آخرین قاعدگی حساب می‌شود) بیضه‌ها شکل می گیرند. از حدود هفته ۸، بیضه ها هورمون هایی مثل تستوسترون تولید می کنند که رشد اندام تناسلی پسرانه را هدایت می کنند.

با این حال، ظاهر اندام تناسلی در هفته های اول در جنین دختر و پسر بسیار شبیه است. به همین دلیل در این هفته ها نمی شود جنسیت را از روی ظاهر جنین فهمید. از حدود هفته ۹، تفاوت ها کم‌کم شروع می شود، اما تا حدود هفته ۱۲ هنوز برای تشخیص قطعی با سونوگرافی کافی نیست. بعد از آن، تشخیص جنسیت با سونوگرافی راحت تر می‌شود. البته دقت نتیجه به هفته بارداری، وضعیت قرارگیری جنین و کیفیت سونوگرافی هم بستگی دارد.

زودترین زمان تشخیص جنسیت جنین

اگر هدف تشخیص زودهنگام باشد، آزمایش خون NIPT زودتر از سونوگرافی می تواند اطلاعات مربوط به جنسیت را ارائه دهد. مقدار کمی DNA مربوط به جفت از اوایل بارداری وارد خون مادر می شود، اما در هفته‌های خیلی ابتدایی ممکن است مقدار آن برای یک نتیجه قابل‌اعتماد کافی نباشد. به همین دلیل، در عمل NIPT معمولاً از حدود هفته ۱۰ انجام می شود. روش دیگری به نام CVS نیز می تواند اطلاعات کروموزومی جنین را مشخص کند، اما یک آزمایش تهاجمی است و صرفاً برای فهمیدن جنسیت انجام نمی شود.

تعیین جنسیت در هفته ۶ تا ۹ بارداری

در این بازه، تشخیص جنسیت با سونوگرافی امکان پذیر نیست؛ زیرا اندام تناسلی خارجی هنوز آن‌قدر رشد نکرده که تفاوت دختر و پسر به‌وضوح دیده شود. در هفته های ابتدایی، برخی آزمایش های مبتنی بر DNA می توانند کروموزوم Y را در خون مادر بررسی کنند، اما هرچه آزمایش زودتر انجام شود احتمال پایین بودن مقدار DNA قابل بررسی و نامشخص شدن نتیجه بیشتر است. برای همین، آزمایش های بسیار زودهنگام را نباید با NIPT استانداردی که در زمان مناسب انجام می شود یکسان در نظر گرفت. در هفته نهم، NIPT از نظر فنی ممکن است در بعضی مراکز انجام شود، اما بسیاری از مراکز برای کاهش احتمال نتیجه نامشخص کمی بیشتر صبر می کنند.

تشخیص جنسیت در هفته هشتم بارداری امکان پذیر است؟

تشخیص جنسیت با سونوگرافی در هفته هشتم بارداری امکان پذیر و قابل اعتماد نیست. جنس ژنتیکی جنین از لحظه لقاح تعیین می شود، اما در هفته هشتم اندام تناسلی خارجی جنین دختر و پسر هنوز تفاوت ظاهری کافی ندارد و سونوگرافی نمی تواند آن‌ها را از هم تفکیک کند. تمایز اندام تناسلی خارجی از حدود هفته ۹ تا ۱۰ آغاز می شود و تا حدود هفته ۱۲ واضح‌تر می شود.

دقت سونوگرافی با پیشرفت بارداری بالا می رود. در سونوگرافی سه‌ماهه اول (هفته ۱۱ تا ۱۴)، طبق مطالعات، دقت تشخیص در هفته ۱۱ حدود ۷۰٪ است و در هفته ۱۲ تا ۱۳ به بیش از ۹۰٪ می رسد. این ارقام بین مطالعات متفاوت است و به وضعیت جنین، روش اسکن و تجربه اپراتور بستگی دارد. در سونوگرافی غربالگری میانه بارداری (حدود هفته ۱۸ تا ۲۲) که ساختارهای ظاهری به‌طور مستقیم دیده می شوند، تشخیص معمولاً دقیق تر است.

اگر خانواده بخواهد جنسیت را زودتر بداند، آزمایش DNA آزاد جنین در خون مادر (NIPT) گزینه دقیق‌تری است. این آزمایش وجود کروموزوم Y را بررسی می کند و معمولاً از حدود هفته ۹ تا ۱۰ بارداری انجام می شود، هرچند برخی منابع امکان انجام آن را از حدود هفته ۷ هم گزارش کرده اند. دقت آن در شرایط مناسب بیش از ۹۹٪ است. با این حال هدف اصلی NIPT غربالگری ناهنجاری های کروموزومی است و تعیین جنسیت معمولاً در کنار آن اعلام می شود. این آزمایش باید با تجویز پزشک و در آزمایشگاه معتبر انجام شود.

بیشتر بخوانید: 5 روش تعیین جنسیت جنین

تعیین جنسیت در هفته دهم بارداری

هفته دهم یکی از اولین زمان‌ هایی است که NIPT به‌طور رایج قابل انجام است. این آزمایش با نمونه خون مادر انجام می شود و DNA آزاد مربوط به جفت را بررسی می کند. وجود توالی های مربوط به کروموزوم Y می تواند نشان‌دهنده جنین پسر باشد.

با این حال، گاهی مقدار DNA موجود در نمونه کافی نیست و آزمایش نتیجه مشخصی نمی دهد؛ در چنین شرایطی ممکن است تکرار آزمایش لازم باشد. همچنین NIPT در اصل برای غربالگری برخی ناهنجاری های کروموزومی طراحی شده و تعیین جنسیت، کاربرد جانبی آن محسوب می شود. در مقابل، سونوگرافی در هفته دهم هنوز روش قابل اعتمادی برای تشخیص جنسیت نیست.

تعیین جنسیت در هفته ۱۱ تا ۱۴، سونوگرافی غربالگری اول

از این مرحله به بعد، تفاوت های ظاهری اندام تناسلی جنین کم‌کم بیشتر می شود و در برخی سونوگرافی ها می توان جنسیت را تخمین زد. اما میزان اطمینان در تمام این هفته‌ها یکسان نیست و معمولاً هرچه سن بارداری بیشتر شود، تشخیص آسان‌تر خواهد بود.

در حدود هفته ۱۲، گاهی سونوگرافر به زاویه برجستگی تناسلی جنین نسبت به بدن توجه می کند؛ روشی که به‌طور غیررسمی با عنوان «نب تئوری» شناخته می شود. این روش ممکن است به تخمین جنسیت کمک کند، اما زاویه جنین، کیفیت تصویر و تجربه فرد بررسی کننده می‌تواند نتیجه را تغییر دهد. بنابراین نباید آن را یک روش قطعی در نظر گرفت.

تا هفته ۱۳ و ۱۴، اندام تناسلی خارجی واضح‌تر می شود و احتمال تشخیص درست افزایش پیدا می کند. با این حال، اگر جنین در وضعیت مناسبی قرار نداشته باشد ممکن است حتی در این زمان نیز امکان اعلام جنسیت وجود نداشته باشد.

آیا در هفته دوازدهم جنسیت جنین مشخص می شود؟

تعیین جنسیت نوزاد در هفته ۱۲ بارداری امکان پذیر است. با استفاده از نظریه ناب و اندازه گیری زاویه ناحیه تناسلی با ستون فقرات از روی تصویر سونوگرافی، می توان جنسیت جنین را مشخص کرد. سونوی هفته ۱۲ حاملگی، آخرین مورد از سونوگرافی های دوران بارداری در سه ماهه اول است. این سونو می تواند به بسیاری از پرسش های شما درباره سلامتی جنین تان پاسخ دهد.

• موقعیت جفت
• اندام و ستون فقرات جنین
• وجود یا عدم وجود استخوان بینی جنین و طول آن
• مثانه و معده جنین
• گردش خون در ناحیه رحم مادر
• تعداد دقیق جنین ها
• مبتلا بودن به سندوم داون (در صورت تجمع مایعات در ناحیه گردن جنین)

تفاوت جنین دختر و پسر در سونوگرافی هفته ۱۲

تفاوت جنین دختر و پسر در سونوگرافی هفته 12 بیشتر بر اساس زاویه و شکل برجستگی تناسلی جنین بررسی می شود، اما نتیجه هنوز قطعی نیست. در جنین پسر، برجستگی تناسلی معمولاً زاویه بیشتری نسبت به ستون فقرات دارد؛ در حالی که در جنین دختر، این ساختار بیشتر موازی با بدن دیده می شود. با این حال، وضعیت جنین، کیفیت دستگاه و تجربه متخصص سونوگرافی بر دقت تشخیص اثر دارند و تشخیص جنسیت پس از هفته 12 قابل اعتمادتر می شود.

تعیین جنسیت در هفته ۱۵ تا ۲۲

در این بازه، سونوگرافی نسبت به سه ماهه اول برای تعیین جنسیت قابل‌اعتمادتر است. از حدود هفته ۱۵، در بسیاری از موارد اندام تناسلی جنین به اندازه‌ای رشد کرده که سونوگرافر بتواند آن را مشاهده کند. در هفته های بعد، به‌ویژه هنگام سونوگرافی آنومالی، مشاهده جنسیت معمولاً آسان تر می شود. البته هدف اصلی این سونوگرافی تعیین جنسیت نیست، بلکه بررسی رشد و ساختار اندام‌های جنین و جست‌و جوی برخی ناهنجاری های احتمالی است.

حتی در این مرحله نیز نمی توان نتیجه را در همه موارد تضمین کرد؛ قرار گرفتن پاهای جنین روی هم، وضعیت بند ناف یا زاویه نامناسب ممکن است مانع مشاهده واضح اندام تناسلی شود.

جنین دختر در هفته پانزدهم بارداری

در هفته پانزدهم بارداری، اندام تناسلی خارجی جنین دختر معمولاً به اندازه‌ای تکامل یافته که در صورت قرارگیری مناسب جنین، تشخیص جنسیت با سونوگرافی امکان‌پذیر باشد. در این مرحله، ساختارهایی مانند لابیا در حال تکامل هستند و تفاوت ظاهری دستگاه تناسلی دختر و پسر نسبت به سه‌ماهه اول واضح‌تر شده است.

از نظر رشد عمومی نیز جنین در هفته ۱۵ وارد مرحله فعال‌تری از رشد استخوان‌ها، عضلات و اندام‌ها شده است. با این حال، هیچ علامت مشخصی در مادر مانند شدت تهوع، شکل شکم، نوع ویار یا ضربان قلب جنین نمی‌تواند نشان دهد که جنین دختر است.

مطالعات سونوگرافی نشان داده‌اند که دقت تشخیص جنسیت بعد از هفته ۱۴ به‌طور قابل توجهی افزایش پیدا می‌کند و در شرایط مناسب می‌تواند بسیار بالا باشد.

جنین ۱۷ هفته دختر

جنین ۱۷ هفته دختر معمولاً در سونوگرافی از روی نمای اندام تناسلی خارجی با دقت بالایی قابل تشخیص است. در این سن بارداری، تفاوت آناتومیک دستگاه تناسلی خارجی نسبت به هفته‌های ابتدایی واضح‌تر شده و سونوگرافیست ممکن است لابیا و الگوی مشخص اندام تناسلی زنانه را مشاهده کند.

در هفته هفدهم، رشد استخوان‌ها و عضلات ادامه دارد و حرکات جنین نیز بیشتر می‌شود؛ بعضی مادران ممکن است در همین محدوده زمانی اولین حرکات جنین را احساس کنند. این حرکات یا شدت آن‌ها ارتباطی با دختر یا پسر بودن جنین ندارند.

بررسی‌های علمی نشان می‌دهند که دقت تعیین جنسیت با سونوگرافی در سه‌ماهه دوم به حدود ۹۲ تا ۹۹ درصد می‌رسد؛ البته وضعیت قرارگیری جنین، کیفیت دستگاه و تجربه متخصص سونوگرافی همچنان بر نتیجه اثر می گذارند.

هفته هجدهم بارداری جنین دختر

در هفته هجدهم بارداری جنین دختر، معمولاً امکان تشخیص جنسیت با سونوگرافی بسیار بیشتر از هفته های ابتدایی بارداری است. در این مرحله، اندام تناسلی خارجی تکامل بیشتری پیدا کرده و در صورت داشتن نمای مناسب، لابیا می‌تواند در سونوگرافی دیده شود.

هفته ۱۸ همچنین در محدوده زمانی انجام سونوگرافی آنومالی قرار می گیرد؛ بررسی‌ای که هدف اصلی آن ارزیابی ساختارهای جنین مانند مغز، قلب، ستون فقرات، کلیه‌ها و اندام‌ها است. مشاهده جنسیت ممکن است در همین سونوگرافی امکان‌پذیر باشد، اما هدف اصلی سونوگرافی آنومالی تعیین جنسیت نیست. در سه ماهه دوم، تشخیص جنسیت از طریق مشاهده مستقیم اندام تناسلی دقت بالایی دارد، ولی عواملی مانند بسته بودن پاهای جنین یا وضعیت نامناسب آن می توانند تشخیص را دشوار کنند.

بیشتر بخوانید: آیا تعیین جنسیت با IUI امکان پذیر است؟

علائم مادر و جنسیت جنین، کدام باورها علمی هستند؟

علائم مادر روش قابل‌اعتمادی برای تشخیص جنسیت جنین نیستند. بسیاری از باورهایی که نسل‌به‌نسل منتقل شده‌اند، از نظر علمی قدرت پیش‌بینی کافی ندارند.

عواملی که دقت تشخیص جنسیت را تغییر می دهند؟

حتی زمانی که سن بارداری برای تشخیص جنسیت مناسب است، نتیجه می‌تواند تحت‌تأثیر چند عامل قرار بگیرد. وضعیت قرارگیری جنین یکی از مهم‌ترین عوامل است؛ اگر پاها روی هم قرار گرفته باشند یا جنین در زاویه مناسبی نباشد، اندام تناسلی به‌خوبی دیده نمی شود.

عوامل دیگری مانند اندازه جنین، شاخص توده بدنی مادر، دوقلویی، کیفیت دستگاه سونوگرافی و تجربه متخصص سونوگرافی نیز می‌توانند بر میزان وضوح تصویر و دقت تشخیص تأثیر بگذارند.

در NIPT نیز عامل مهم، مقدار DNA آزاد مربوط به جفت در خون مادر یا همان fetal fraction است. اگر این مقدار کافی نباشد، ممکن است آزمایش نتیجه مشخصی ارائه نکند و نیاز به تکرار داشته باشد.

سخن پایانی

در نهایت زمان دقیق برای تشخیص جنسیت جنین به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله روش تشخیصی مورد استفاده و شرایط بارداری مادر. سونوگرافی معمولاً از هفته 18 تا 20 بارداری به راحتی قادر به نمایش جنسیت جنین است، اما دقت آن تحت تاثیر عواملی مانند موقعیت جنین و تجهیزات موجود قرار دارد. روش‌های دقیق‌تری مثل تست‌های ژنتیکی یا تعیین جنسیت به روش IVF می‌توانند زودتر و با دقت بالا جنسیت جنین را تعیین کنند. هرچند این روش‌ها هزینه‌بر و بعضاً تهاجمی هستند.

بنابراین، اگر به دنبال اطلاعات دقیق‌تری درباره جنسیت جنین در مراحل اولیه بارداری هستید، توصیه می‌شود از مشاوره پزشک متخصص بهره‌مند شوید. انتخاب روش مناسب به شرایط فردی شما بستگی دارد و باید با دقت و آگاهی کامل انجام گیرد تا از اشتباهات احتمالی جلوگیری شود.

تماس با ما

برای دریافت هرگونه مشاوره و راهنمایی درباره تعیین جنسیت با ما تماس بگیرید:

03537283090 داخلی 232 شماره WhatsApp تلگرام فیسبوک ایمیل

سوالات متداول

آیا امکان تشخیص جنسیت در هفته اول واقعاً وجود دارد؟

خیر. در هفته های بارداری هیچ روش پزشکی معتبری برای تشخیص جنسیت جنین وجود ندارد.

چرا تشخیص جنسیت جنین در هفته های اول معمولاً اشتباه است؟

چون اندام تناسلی جنین هنوز به اندازه کافی رشد نکرده و در جنین دختر و پسر بسیار شبیه به هم است.

جنین هفت هفته پسر چه ویژگی‌هایی دارد؟

در هفته هفتم بارداری نمی‌توان با سونوگرافی یا علائم مادر تشخیص داد که جنین پسر است. جنین در این هفته حدود ۱ سانتی‌متر طول دارد. قلبش می‌تپد و مغز، دست‌ها و پاها در حال شکل‌گرفتن هستند. اگر جنین پسر باشد، در همین زمان بیضه ها تازه شروع به تشکیل شدن می‌کنند. اما اندام تناسلی خارجی هنوز در دختر و پسر بسیار شبیه است و با سونوگرافی قابل تشخیص نیست.

علائمی مانند تهوع کم، علاقه به غذای شور یا شکل شکم مادر هم نشانه علمی پسر بودن جنین نیستند.

آیا قبل از هفته ۱۲ تشخیص جنسیت با سونوگرافی توصیه می‌شود؟

معمولاً خیر. قبل از هفته ۱۲ اندام تناسلی جنین هنوز کامل شکل نگرفته و احتمال اشتباه در سونوگرافی زیاد است.

تعیین جنسیت در هفته سیزدهم بدون سونوگرافی چگونه امکان‌پذیر است؟

با آزمایش خون NIPT. این آزمایش DNA جفت را که در خون مادر وجود دارد بررسی می‌کند و می‌تواند اطلاعاتی درباره کروموزوم‌های جنسی بدهد. روش‌های خانگی مثل شکل شکم، نوع ویار، شدت تهوع یا ضربان قلب جنین پایه علمی ندارند و جنسیت را مشخص نمی‌کنند.

بهترین هفته برای تعیین دقیق جنسیت چه زمانی است؟

با سونوگرافی، بین هفته ۱۶ تا ۲۰ بهترین و دقیق‌ترین زمان است.