پیوند کلیه در بیماران دیابتی، ریسک ها و نتایج عملی

برای بسیاری از بیماران دیابتی مبتلا به نارسایی کلیه، پیوند کلیه به‌عنوان یک راهکار درمانی جدی مطرح می‌شود. پیوند کلیه در بیماران دیابتی امکان‌پذیر است، اما با ریسک های بیشتری نسبت به سایر بیماران همراه است. کنترل قند خون، وضعیت قلب و عروق و سلامت عمومی بیمار نقش تعیین‌کننده‌ای در نتیجه پیوند دارند. اینکه این ریسک‌ها دقیقاً چه هستند، نتایج عملی پیوند در این بیماران چگونه است و چه شرایطی شانس موفقیت را افزایش می‌دهد، موضوعاتی هستند که در ادامه مقاله به‌طور دقیق به آن‌ها پرداخته شده است.

تاثیر دیابت بر عملکرد کلیه

در افراد با بیماری دیابت سطح گلوکز در خون افزایش پیدا می‎کند. این موضوع باعث افزایش برخی مواد شیمیایی در کلیه شده و بر عملکرد آن تاثیر منفی می‎گذارد. مواد شیمیایی تولید شده در کلیه باعث نشتی گلومرول‎ها و در نهایت نشتی آلبومین در ادرار می‎شود. از طرف دیگر سطح بالای قند خون باعث می‏شود برخی پروتئین های گلومرول با یکدیگر پیوند داده و باعث ایجاد زخم محلی شوند. موارد ذکر شده در بالا به مرور باعث ایجاد نارسایی در کلیه می‎شوند.

این موضوع در افراد دیابتی چه قبل از پیوند چه بعد از آن اتفاق می افتد اما احتمال بروز آن متفاوت است. احتمال بروز نارسایی کلیه در افراد دیابتی قبل از پیوند کلیه ۸۲.۹ درصد و بعد از پیوند کلیه ۵۷.۱ درصد است. یعنی احتمال ایجاد نارسایی کلیه در افراد دیابتی پس از پیوند کاهش پیدا میکند. همچنین احتمال بروز نارسایی کلیه در افراد غیر دیابتی نیز بعد از عمل پیوند کلیه وجود داشته و احتمال شیوع آن ۲۱ درصد است. در نتیجه میتوان گفت بین دیابت و نارسایی کلیه ارتباط مستقیم و دو سویه ای وجود دارد.

تقویت کلیه در افراد دیابتی

افراد دیابتی بعد از پیوند کلیه باید رژیم غذایی با میزان کم و کنترل شده سدیم، نمک، پتاسیم و فسفر داشته باشند. این افراد باید آب به میزان کافی در طول روز بنوشند. هدف اصلی در این رژیم غذایی به تعادل رساندن قند خون و فشار خون است.

از مصرف داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی خودداری کنند. در صورت ایجاد عفونت در بدن با روش‎های تجویزی پزشک آن را رفع کنند تا سیستم ایمنی بدن تحریک نشود. آزمایشات و چکاپ لازم را به صورت دوره‏ای انجام دهند تا در صورت مشاهده هر گونه علائم در اولین زمان، درمان شروع شود. همچنین بهتر است این افراد از دستگاه های فشار سنج و اندازه گیری قند خون خانگی استفاده کرده و این دو پارامتر را به صورت روزانه اندازه گیری کنند.

علائم از کار افتادن کلیه در دیابتی ها

بیماری کلیوی در افراد دیابتی در مراحل اولیه علائم خاصی ندارد، به خصوص مشکل فرد فقط میکروآلبومینوری باشد. در صورت گسترش و تشدید بیماری کلیوی در این افراد علائمی مانند احساس خستگی شدید، داشتن انرژی کمتر از حد معمول، خشکی پوست و خارش، گرفتگی عضلات به خصوص در پاها، تورم در پا و پف دور چشم، رنگ پریدگی، نیاز به دفع ادرار بیش از حد معمول، احساس تهوع صبحگاهی، سطح بالای نیتروژن اوره خون و سطح کراتین خون بروز خواهد کرد.

همچنین در آزمایشگاه برای تشخیص بیماری کلیوی در افراد دیابتی سطح آلبومین در ادرار اندازه گیری می‎شود. اگر برای افزایش سطح آلبومین دلیل دیگری وجود نداشته باشد و نسبت آلبومین به کراتین افزایش پیدا کند، احتمال ابتلا فرد دیابتی به بیماری کلیوی بالا است.

پیوند کلیه در بیماران دیابتی

آمارها نشان می‎دهد حدود 30 درصد از افراد مبتلا به دیابت نوع یک و تا 40 درصد افراد مبتلا به دیابت نوع دو در نهایت به نارسایی کلیه مبتلا می‎شوند. پیوند کلیه برای افراد مبتلا به دیابت بی خطر است و در ایران و بسیاری از کشورهای جهان توسط پزشکان متخصص انجام می‎شود. پس از پیوند کلیه ممکن است پزشک دوز انسولین مصرفی را افزایش دهد، چرا که کلیه جدید بهتر از کلیه قبل عمل کرده و انسولین را تجزیه می‎کند.

مراقبت های خاص بیماران دیابتی بعد از پیوند

افراد دیابتی بعد از پیوند کلیه باید مصرف دقیق داروها، نوشیدن آب کافی، خم نشدن و نخوابیدن روح محل زخم و شکم، سبک زندگی سالم و موارد دیگر باید رعایت کنند.

پس از پیوند در این افراد تمرکز اصلی بر کنترل قند خون و فشار خون است. سطح گلوکز خون باید با آزمایش A1C بررسی شود. این آزمایش میزان میانگین قند خون در سه ماه را نشان خواهد داد. همچنین فشار خون این افراد باید حداکثر 14 روی 9 یا 13 روی 8 میلی متر جیوه برای افراد خاص باشد. پزشک برای کنترل فشار و قند خون از رژیم غذایی، دارو درمانی و ورزش کمک می‏گیرد که افراد باید همه این موارد را به طور دقیق رعایت کنند.

آمار موفقیت عمل پیوند کلیه در بیماران دیابتی

براساس مطالعات انجام شده، میزان بقای کلیه پیوندی بعد از یک سال برای بیماران دیابتی بعد از پیوند حدود 68.5 درصد و برای بیماران غیر دیابتی حدود 91 درصد است. همچنین احتمال بقای کلیه پیوندی در افرادی که بعد از پیوند دچار دیابت می‎شوند(PTDM) حدود 77 درصد است. میزان زنده ماندن افراد بعد از پیوند کلیه نیز برای افراد دیابتی 82.8 درصد و برای افراد غیر دیابتی 97.1 درصد است.

نکات غذایی و دارویی ویژه

رژیم غذایی برای افراد بعد از پیوند کلیه بسیار مهم است. غذاهایی مانند میوه، سبزی، چربی های سالم و پروتئین بدون چربی را باید در رژیم غذایی خود بگنجانید. باید مصرف پتاسیم، فسفر و پروتئین کنترل شود. در نتیجه غذاهایی مانند گوشت، لوبیا، لبنیات، آجیل، نان سبوس دار و برخی میوه‏ها ماننند گوجه فرنگی و پرتقال باید محدود شوند. برای داشتن یک رژیم غذایی مناسب و سالم می‎توانید از یک متخصص تغذیه کمک بگیرید.

داروهای تجویزی توسط پزشک نیز باید به طور دقیق و مرتب مصرف شوند. بیماران باید هم داروهای مربوط به کنترل دیابت و فشار خون هم داروهای ضد رد را مصرف کنند. برخی داروهای کاهش فشار خون به کند کردن آسیب به کلیه نیز کمک کرده و عملکردی دو منظوره دارند. مهار کننده های فشار خون ACE و ARB مانند لیزینوپریل، لوزاتان و کاندسارتان علاوه بر کنترل فشار خون به بهبود عملکرد کلیه نیز کمک می‎کنند. همچنین مصرف خودسرانه داروهای مسکن و داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی بدون مشورت باز پزشک ممنوع است.

جمع بندی

افراد دیابتی نیز مانند افراد دیگر در صورت ابتلا به نارسایی مزمن کلیه می‌توانند از عمل پیوند استفاده کنند. این عمل جراحی برای افراد دیابتی بدون خطر بوده و می‌تواند زندگی طبیعی و باکیفیتی را به این افراد هدیه کند. میزان بقای کلیه پیوندی و طول عمر افراد دیابتی بعد از پیوند در مقایسه با افراد دیگر تفاوت چشمگیری نداشته و میزان موفقیت این عمل در افراد دیابتی نیز بسیار بالا است. با این وجود، افراد دیابتی که قصد دارند پیوند کلیه در ایران را انجام دهند، بعد از عمل نیاز به مراقبت‌های خاصی دارند که باید به طور جدی انجام شود.

تماس با ما

برای دریافت هرگونه مشاوره و راهنمایی درباره پیوند کلیه با ما تماس بگیرید:

03537283090 داخلی 232 شماره WhatsApp تلگرام فیسبوک ایمیل

سوالات متداول

در بیماران دیابتی دیالیز بهتر است یا پیوند کلیه؟

انتخاب پیوند کلیه در مقایسه با دیالیز بهترین درمان نارسایی مزمن کلیه به شمار می‏رود، به شرط آن که فرد بیماری حاد قلبی عروقی نداشته باشد.

آیا انسولین برای پیوند کلیه ضرر دارد؟

انسولین به خودی خود برای پیوند کلیه ضرری ندارد اما برای محافظت از کلیه، قند خون باید با انسولین یا هر روش دیگر کنترل شود.