پیوند کلیه در کودکان و نوجوانان

نارسایی مزمن کلیه در کودکان نیز مانند بزرگسالان شایع است. این بیماری به مرور سلامت فرد را تهدید کرده و بیمار را به پیوند کلیه نیازمند می‎کند. خوشبختانه در چند سال اخیر پیشرفت‏های قابل توجهی در زمینه نفرولوژی کودکان ایجاد شده است. در حال حاضر پیوند کلیه در کودکان در ایران و بسیاری از کشورهای جهان انجام می‏شود تا این افراد بتوانند سلامتی خود را به دست آورده و زندگی نرمال و طبیعی داشته باشند. پیوند کلیه در کودکان نسبت به بزرگسالان میزان موفقیت بیشتری دارد. با ما همراه شوید تا بیشتر با این عمل جراحی در کودکان آشنا شویم.

نارسایی کلیه در کودکان و دلایل آن

نارسایی کلیه زمانی رخ می‎دهد که کلیه عملکرد طبیعی خود را از دست داده و ضریب تصفیه خون آن به کمترین مقدار ممکن کاهش پیدا می‌کند. در نتیجه بدن دیگر نمی‎تواند سموم تولید شده را دفع کرده و باعث بروز اختلالات جدی در بدن می‏شود. از دلایل اصلی بروز این نارسایی می‎توان به موارد زیر اشاره کرد:

• ناهنجاری‎های مادرزادی کلیه و بیماری‎های ارثی مانند کلیه پلی کیستیک، دلیل اصلی نارسایی کلیه در کودکان و نوجوانان به شمار می‎رود. خوشبختانه بسیاری از این بیماری‎ها امروزه در دوران بارداری با سونوگرافی قابل تشخیص هستند.
• در کودکان بالای 12 سال، التهاب کلیه یا گلومرونفریت می‎تواند باعث نارسایی کلیه شود.
• برخی بیماری‎های دیگر مانند بیماری برگشت پذیری ادرار، عفونت‏های مکرر در کلیه و سنگ ساز بودن آن به مرور می‎توانند منجر به نارسایی کلیه شوند.
• برخی بیماری‎های ژنتیکی و متابولیکی نادر مانند بیماری سیستینوزیس نیز نارسایی کلیه را به دنبال خواهند داشت.

علائم نارسایی کلیه در کودکان

نارسایی کلیه باعث افزایش سموم در بدن خواهد شد. از این‌ رو علائم مختلفی در بدن ایجاد خواهد شد. در صورت مشاهده هرکدام از علائم زیر حتما به پزشک متخصص مراجعه کنید.

• افزایش فشار خون
• حالت تهوع و استفراغ
• بهم ریختن کلی سیستم بدن
• خستگی
• سردردهای مداوم
• خارش پوست
• دردهای استخوانی یا تغییر فرم در آنها
• کم ادراری یا پرادراری
• تورم یا پف در دست و پا و صورت
• بوی اوره در تنفس کودک

شرایط پیوند کلیه در کودکان

قبل از انجام عمل پیوند معمولا از چند هفته تا چند ماه از روش های درمانی موقت مانند دیالیز صفاقی CAPD استفاده می‏شود تا سال کودک برای انجام پیوند آماده شود. روش دیالیز صفاقی نسبت به همودیالیز برای کودکان بهتر است چرا که عملکردی مانند کلیه جایگزین خواهد داشت. همچنین در برخی موارد پیوند کلیه الزامی ندارد. برای مثال کودکانی که به طور مادرزادی با یک کلیه سالم به دنیا آمده‎اند، می‎توانند زندگی کامل و عادی داشته و نیاز به پیوند ندارند.

در حالت کلی کودکان برای پیوند کلیه باید به مرحله نهایی بیماری کلیوی رسیده باشند. وضعیت بالینی کودک قبل از عمل جراحی باید تا حد امکان تثبیت شود. تمام عفونت‏ ها به طور کامل از بین رفته باشند، وضعیت تغذیه ‏ای به بهترین حالت ممکن رسیده و فشار خون و وضعیت قلبی عروقی به طور کامل تحت کنترل باشد. همچنین شریان ها و وریدهای لگن و مسیر خروج ادرار باید به طور دقیق بررسی شده و مشکلی نداشته باشند. کودک و خانواده او نیز باید از نظر روانی و اجتماعی آمادگی لازم برای تعهد به روند درمان و مراقب های بعد از آن را داشته باشند.

تفاوت پیوند در کودکان و بزرگسالان

عمل پیوند کلیه در کودکان سخت‏تر و تخصصی‏ تر است. چرا که در این عمل معمولا کلیه یک فرد بزرگسال با اندازه بزرگ به بدن کودک پیوند داده می‏شود. در نتیجه برای اتصال عروق بزرگ به عروق کوچک کودک، پزشک باید ظرافت و دقت بسیار بیشتری به خرج دهد.

در بزرگسالان داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی باید به صورت مادام العمر مصرف شود، با این وجود در کودکان پزشکان در تلاشند تا با استفاده از روش ‏های ترکیبی مانند استفاده از سلول های بنیادی مصرف داروهای سرکوب کننده را کاهش دهند تا تاثیر کمتری بر رشد کودکان داشته باشد.

محدویت های وزنی و سنی

در حالت کلی برای پیوند کلیه در کودکان محدودیت سنی و وزنی وجود ندارد. همانطور که در بالاتر نیز اشاره شد، میزان موفقیت پیوند کلیه در کودکان نسبت به بزرگسالان بیشتر هم است. می‎توان گفت عمل پیوند کلیه نیازمند آمادگی جسمی و روانی کودک است. البته هرچه وزن کودک کمتر باشد، برای مثال اگر کودک زیر 10 کیلوگرم وزن داشته باشد، به دلیل پیوند یک کلیه بزرگ به عروق کوچک عمل سخت ‏تر و پیچیده ‏تر خواهد بود.

مراقبت بعد از عمل در کودکان 

مراقبت بعد از عمل پیوند کلیه در کودکان تفاوت چندانی با بزرگسالان ندارد. مهم‏ترین موضوع بعد از عمل مصرف به موقع و دقیق داروها است.

• از انجا که احتمال تداخل دارویی در کودکان نسبت به بزرگسالان بیشتر است، کودکان قبل از مصرف هر داروی دیگر باید با پزشک خود مشورت کنند.
• برنامه واکسیناسیون در این کودکان نسبت به کودکان دیگر متفاوت است. برای مثال برخی واکسن‏ها برای کودکان قدغن است.
• از آن جا که یکی از عوارض داروهای ضد رد، افزایش فشار خون است، فشار خون باید به طور مکرر چک شود.
• کودکان از نظر مصرف گوشت قرمز، نمک و فست فود محدودیت بیشتری نسبت به کودکان دیگر دارند.
• برای رشد مناسب، باید در رژیم غذایی کودک پروتئین، آهن و املاح کافی باشد.
• قد و وزن کودک باید هر شش ماه یک بار چک شود تا در صورت توقف رشد، راهکارهای لازم انجام شود.
• نوجوانان باید از مصرف دخانیات و الکل اکیدا خودداری کنند.
• عفونت ‏ها به خصوص عفونت ادراری و عفونت‏های ویروسی باید به دقت بررسی و مدیریت شوند.

رشد و کیفیت زندگی کودک پس از پیوند کلیه

هدف اصلی پیوند کلیه در کودکان و نوجوانان، بلوغ طبیعی و رشد در کودکان است. زیرا نارسایی کلیه تاثیر بسیار زیادی بر رشد کودکان خواهد گذاشت.

پیوند موفقیت آمیز کلیه به همراه تکنیک‎های پیشرفته برای عدم مصرف داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی، می‎تواند زندگی عادی را به کودک هدیه دهد. پیوند کلیه طول عمر طبیعی را افزایش داده و باعث بهبود کیفیت زندگی آن‎ها خواهد شد.

بسیاری از پزشکان امیدوارند پیشرفت علم پزشکی به جایی برسد که بعد از عمل کودکان نیازی به مصرف داروهای ضد رد پیوند نداشته باشند و زندگی آن‎ها کاملا روند طبیعی داشته باشد.

سبک زندگی کودکان پس از پیوند کلیه

کودکان بعد از پیوند کلیه روند طبیعی زندگی خواهند داشت با این وجود باید موارد و محدودیت‏هایی را رعایت کنند. پس از پیوند موفقیت امیز کودکان باید از کارهایی که باعث فشار مضاعف به کلیه می‏شود، خودداری کنند. تغذیه مناسب داشته باشند و سعی کنند وزن خود را در محدوده نرمال نگه دارند. داروهای پرخطر مانند چرک خشک کن، مسکن‏ هایی مانند مفنامیک اسید یا ایبئپروفن باید تحت نظر پزشک مصرف شوند.

کودکان و نوجوانان بعد از عمل پیوند کلیه مجاز به انجام اغلب فعالیت‏ های ورزشی مختلف هستند با این وجود بهتر است از ورزش‏ های رزمی یا وزنه برداری که احتمال آسیب و فشار به ناحیه شکم را دارد، خودداری شود. معاینات پزشکی نیز باید به صورت روتین به بخشی از زندگی کودکان بعد از پیوند تبدیل شود.

جمع بندی

پیوند کلیه در کودکان نیز مانند بزرگسالان انجام می‌شود و در بیشتر موارد کیفیت زندگی و رشد کودک را نسبت به دیالیز بهبود می‌دهد. گزارش‌ها نشان می‌دهد نتایج کوتاه‌ تا میان‌مدت پیوند در کودکان، به‌ویژه در مراکز باتجربه، مطلوب و حتی بهتر از بزرگسالان است. با این حال، اندازه‌ی کوچک بدن کودک، رشد و تکامل و ویژگی‌ های سیستم ایمنی، انجام آن را به تخصص و ظرافت بیشتری نیازمند می‌کند. پیوند کلیه در ایران نیز در مراکز تخصصی و با همکاری تیمی از جراح، نفرولوژیست کودکان و سایر متخصصان انجام می‌شود. پس از پیوند، کودک باید تا پایان عمر داروهای سرکوب‌کننده‌ی ایمنی را مصرف کند و تحت پیگیری منظم باشد. رعایت این مراقبت‌ها، به‌ویژه در دوران نوجوانی، مهم‌ترین عامل افزایش ماندگاری کلیه‌ی پیوندی است.

تماس با ما

برای دریافت هرگونه مشاوره و راهنمایی درباره پیوند کلیه با ما تماس بگیرید:

03537283090 داخلی 232 شماره WhatsApp تلگرام فیسبوک ایمیل

سوالات متداول

پیوند کلیه در کودکان مبتلا به سیستینوزیس ممکن است؟

بیماری سیستینوزیس یک بیماری متابولیکی ارثی است که عامل نارسایی کلیه خواهد شد. پیوند کلیه برای این افراد یک درمان عالی به شمار رفته و نتایج مطلوبی خواهد داشت.

آیا پیوند کلیه مادر به فرزند امکان پذیر است؟

بله پیوند کلیه زنده از یکی از خویشاوندان نزدیک مانند مادر نسبت به دهندگان دیگر بهتر است. در جراحی های پیشرفته تر همراه با پیوند کلیه از مادر به فرزند از سلول‏ های بنیادی نیز استفاده می‎شود.

آیا پیوند کلیه در کودکان باعث رشد قدی آن ها می‏شود؟

بله نارسایی کلیه جلوی رشد را در کودکان می‏گیرد و پیوند موفقیت آمیز کلیه باعث رشد و بلوغ طبیعی در آنها خواهد شد.