تخمک گذاری یکی از مهمترین فرایندهای بدن زنان با نقشی اساسی در باروری می باشد و از جمله موارد کلیدی در این فرایند، بالا بودن کیفیت تخمک ها و سالم بودن آنها است که معمولاً به طور دقیقی قابل تشخیص نیست و تنها طی روند بارداری مشخص می شود. لازم به ذکر است که عوامل مختلفی روی سلامت و کیفیت تخمک ها اثر می گذارد که برخی از آنها شامل رژیم غذایی سالم و برنامه ریزی شده، سبک زندگی مناسب، عوامل محیطی، کنترل و مدیریت استرس، گردش خون، چرخه قاعدگی سالم و هورمون ها می شود.

نشانه های تخمک گذاری

تخمک گذاری چیست؟

تخمک گذاری به زمانی اطلاق می شود که یک تخمک و یا در موارد نادر، چند تخمک از تخمدان رها می شوند. زمان تخمک گذاری بهترین زمان برای اقدام به بارداری می باشد؛ به همین دلیل اصطلاحاً به این زمان “دوره باروری” سیکل پریود گفته می شود. تغییر در سبک زندگی و رژیم غذایی می تواند سبب بهبود کیفیت تخمک و تخمک گذاری شده و شانس باروری را افزایش دهد. به طور کلی می توان گفت که در صورت وجود تخمک های سالم و باکیفیت در تخمدان زنان، شرایطی برای داشتن پریودی منظم به همراه توانایی تخمک گذاری و بارداری در آینده فراهم می شود.

در مطلب تخمک گذاری می توانید در مورد تعیین زمان تخمک گذاری اطلاعات کسب نمایید.

نشانه های تخمک گذاری

از جمله مهمترین علائم تخمک گذاری عبارتند از :

  • حساسیت و درد در ناحیه سینه
  • لکه بینی و ترشحات سبک
  • تغییر میل جنسی
  • درد در ناحیه لگن و شکم

تقویت تخمدان و افزایش کیفیت تخمک

در پیش گرفتن راه هایی برای تقویت تخمدان و افزایش کیفیت تخمک ها از آن جهت حائز اهمیت است که موجب افزایش شانس باروری در زنان می شود. تخمدان به عنوان یک اندام ماهیچه ای تحتانی، نیازمند توجهات ویژه و مراقبت های درمانی و بهداشتی مداوم جهت بالا بردن شانس فرزندآوری است؛ در غیر این صورت با بروز اختلال در فرایند لقاح یا ناتوانی رحم در نگهداری جنین، احتمال سقط و نازایی بیشتر می شود.

در صورت داشتن علائم و نشانه هایی از ضعف و اختلال رحم یا تخمدان، باید با پزشک مشورت کرد و درمان های مناسبی را در پیش گرفت. این کار در کنار روش های زیر، افزایش و تقویت کیفیت و سلامت تخمک ها و همچنین انجام لقاح مناسب با اسپرم قوی و سالم مردان را در پی خواهد داشت:

تقویت تخمک گذاری
  • تغذیه سالم

خوراکی هایی نظیر سبزیجات برگ دار، ‌محصولات لبنی، ماهی و غذاهای سرشار از اسید فولیک بر کیفیت تخمک و چرخه تخمک گذاری مؤثر هستند. مواد معدنی نظیر روی و سلنیوم، نوشیدن آب تازه، آنتی اکسیدان ها و همچنین ویتامین های A ،C و E (آووکادو، حبوبات و عدس، آجیل و میوه های خشک، کنجد، توت، سبزیجات پر برگ، ریشه ماکا، زنجبیل، دارچین و…) هم کیفیت تخمک گذاری را افزایش می دهند. به علاوه، باید تا حد امکان از غذاهای فرآوری شده و سرخ شده، شکر، نمک، گوشت اضافی و مواد غذایی آلرژی زا پرهیز کرد.

  • تعادل هورمونی

رژیم غذایی سالم، انجام فعالیت بدنی و کنترل استرس می تواند از بر هم خوردن تعادل هورمونی جلوگیری کند. لازم به ذکر است که عدم تعادل هورمونی باعث می شود تا بدن از چرخه تخمک گذاری خارج گردد و کیفیت تخمک ها کاهش یابد یا تخمک گذاری متوقف شود. باید گفت که روش هایی نظیر حذف هورمون های اضافی از بدن، مصرف گیاهی دارویی «ویتکس» در صورت سطح بالای هورمون محرک فولیکول (FSH)، مصرف خوراکی های محرک باروری همچون ریشه جینسینگ آمریکای جنوبی، پرهیز از قرارگیری در معرض زنون هورمون ها و… به ایجاد تعادل هورمونی و بالا بردن کیفیت تخمک های بانوان کمک می نماید. به منظور آگاهی از وضعیت هورمون ها و اطمینان از سلامت هورمون های پروژسترون و استروژن، می توان از آزمایش ادرار یا تست FSH کمک گرفت.

  • کاهش وزن

اضافه وزن سبب بر هم خوردن تعادل هورمونی و در نتیجه کاهش کیفیت تخمک و بروز اختلال در چرخه تخمک گذاری می شود؛ بنابراین کاهش وزن در بهبود چرخه تخمک گذاری بسیار اثرگذار خواهد بود. به عبارتی دیگر، با قرارگیری شاخص توده بدنی (BMI) در بازه ۱۸.۵ الی ۲۴.۹ می توان گفت که وزن در حد متعادل است.

  • افزایش جریان خون و اکسیژن در تخمدان ها

کم کردن فعالیت بدنی، کم آبی بدن و غلظت خون سبب محروم ماندن تخمک و تخمدان از جریان خون غنی از اکسیژن می شود. نوشیدن آب کافی، انجام فعالیت های بدنی روزانه و فعالیت های سبک ورزشی می تواند برای افزایش جریان خون در تخمدان ها و در نتیجه برای افزایش اکسیژن رسانی به این اندام ها مؤثر باشد.

  • دارو درمانی برای تقویت رحم و تخمدان

در کنار راه های خانگی و سنتی تقویت رحم و تخمدان، می توان از داروهای شیمیایی و جدیدی که به همین منظور تولید شده استفاده کرد. مصرف قرص هایی همچون قرص شیمیایی کلومیفن و قرص متفورمین _ویژه مبتلایان به دیابت، چاقی و اضافه وزن_ طبق تجویز پزشک، به تقویت تخمدان ها و افزایش کیفیت تخمک ها کمک می نماید.

  • ماساژ شکم برای تقویت تخمک گذاری

انجام حداقل هفته ای ۴ مرتبه ماساژ در ناحیه شکم می تواند جریان خون در اندام های باروری نظیر رحم و تخمدان را افزایش دهد.

  • مدیریت استرس

استرس ‌و اضطراب ناشی از اتفاقات ناگوار یا مشاجره های لفظی، باعث افزایش ترشح هورمون هایی همچون پرولاکتین و کورتیزول می شود که به فرایند تخمک گذاری آسیب می رساند. لذا باید با فعالیت هایی نظیر یوگا، سفر و کسب آرامش روحی، کارهای لذت بخش و مورد علاقه و… به کنترل استرس کمک کرد و آن را مدیریت نمود.

  • صبحانه کامل

مصرف صبحانه کامل برای دریافت کالری کافی _به ویژه در مبتلایان به سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS)_ می تواند با کاهش سطح انسولین و تستوسترون موجب افزایش شانس باروری شود. ‌صبحانه مقوی و سالم را می توان با ترکیبی از چربی، پروتئین و نیز کربوهیدرات های پیچیده مانند جو دوسر، گندم، گندم کامل و… تهیه کرد.

  • طب سوزنی

یکی از روش های پزشکی سنتی و تأییدشده در افزایش کیفیت تخمک ها، طب سوزنی با سابقه ای چند هزار ساله از کشور چین است که امروزه، جهت درمان مشکلات مختلفی به کار می رود. افراد تحت درمان لقاح آزمایشگاهی یا آی وی اف (IVF) می توانند به کمک طب سوزنی، استرس خود را کاهش دهند و افزایش کیفیت تخمک ها را به دست آورند.

  • فریز کردن تخمک ها

از جمله راه های کمک به حفظ کیفیت تخمک در آینده و اقدام به بارداری در سال های آتی، تکنیک فریز کردن تخمک ها یا انجماد آنها است. در صورت تمایل برای به تأخیر انداختن حاملگی و اطمینان از عدم پیدایش مشکلات باروری، می توان با فریز کردن تخمک ها بر ساعت بیولوژیکی بدن غلبه کرد و فرصت بارداری در سال های آینده را نیز حفظ نمود.

مواد غذایی مقوی برای تقویت تخمک

مواد غذایی مناسب برای تقویت تخمک گذاری

  • آووکادو
  • حبوبات و عدس
  • آجیل و میوه های خشک
  • کنجد
  • توت
  • سبزیجات پر برگ
  • ریشه ماکا
  • زنجبیل
  • دارچین

نکاتی جهت افزایش شانس باروری

در کنار راهکارهای افزایش کیفیت تخمک ها، رعایت نکاتی نیز باعث بالا رفتن شانس باروری می شود که برخی از آنها به شرح زیر است:

  • کنترل دمای پایه بدن به منظور مشخص کردن زمان تخمک گذاری
  • بررسی گردنه رحم با متد ریتمیک جهت آگاهی از چرخه طبیعی بدن
  • مصرف مکمل های گیاهی تقویت کننده باروری زیر نظر پزشک
  • برقراری مقاربت و رابطه جنسی قبل از تخمک گذاری
  • ثبت منظم زمان های عادت ماهانه و دوره های تخمک گذاری
تقویت تخمک گذاری

تحریک تخمک گذاری و تنبلی تخمدان

گاهی با روش هایی تحت عنوان تحریک تخمک گذاری و رفع تنبلی تخمدان، می توان به بهبود کمیت و کیفیت تخمک های زن _به ویژه در مبتلایان به پلی کیستیک تخمدان (PCOS)، اختلالات تخمک گذاری، تخمک گذاری نامنظم و تنبلی تخمدان_ پرداخت و شانس حاملگی را در طول درمان های کمک باروری (ART) افزایش داد. با مصرف داروهای محرک تخمک گذاری جهت بالا بردن کیفیت و تعداد تخمک ها، نزدیکی و رابطه جنسی باید در زمان خاصی صورت گیرد که به لقاح و بارداری منجر شود.

به طور کلی، حدود ۱۵ الی ۲۵ درصد از مشکلات ناباروری به اختلال عملکرد تخمدان ها مربوط می شود و در طول درمان نیز، داروهای محرک تخمک گذاری جهت کاهش زمان و هزینه های درمانی مورد استفاده قرار می گیرد. البته باید توجه نمود که طی درمان هایی نظیر IVF، ICSI و… نباید تخمدان ها بیش از حد تحریک شود؛ لذا انجام معاینات دقیق و کامل ویژه هر یک از مراجعان، جهت انتخاب بهترین راهکارها و مناسب ترین دوز داروها ضرورت دارد.

مطالب پیشنهادی

افزودن دیدگاه