میزان نرمال هورمون LH در زنان و مردان چقدر است؟

هورمون LH ، از غده‌ی هیپوفیز در مغز ترشح می‌شود و تاثیر زیادی روی شکل‌گیری ارگان‌ها و عملکردهای اندام جنسی می‌گذارد. هورمون LH (Luteinizing Hormone) هم در زنان و هم مردان نقش مهمی دارد، عملکرد این هورمون در سلامت تخمدان‌ها و بیضه‌ها مؤثر است.

در طول این آزمایش، مقدار هورمون LH در خون و ادرار اندازه‌گیری می‌شود که در صورت وجود آن در خون می‌توان مشکلات مرتبط با دستگاه تناسلی را تشخیص داد. مقاله پیش‌رو به علل انجام آزمایش LH، میزان نرمال این هومورن در زنان و مردان و تفسیر نتایج آن پرداخته است.

هورمون LH چیست؟

هورمون LH که در غده هیپوفیز ساخته می‌شود، به نام هورمون لوتئینی‌کننده یا همان گنادوتروپین هم معرفی می­گردد. در خانم‌ها، این هورمون مسئول تنظیم چرخه قاعدگی و فرایند تخمک‌گذاری است. میزان LH در طول چرخه قاعدگی ثابت نمی‌ماند و تغییر می‌کند. درست قبل از تخمک‌گذاری، مقدار آن افزایش پیدا کرده و در میانه چرخه (معمولاً روز چهاردهم در یک سیکل ۲۸ روزه) به بالاترین حد خود می‌رسد. در عین حال، سطح LH و هورمون محرک فولیکول (FSH) در طول چرخه قاعدگی همزمان با یکدیگر کم و زیاد می‌شوند.

آزمایش LH در چه مواردی انجام می پذیرد؟

آزمایش اندازه‌گیری سطح هورمون لوتئینی‌کننده یا LH جهت کمک به تشخیص و ارزیابی موارد زیر مورد استفاده قرار می‌گیرد:

• بررسی علل ناباروری
• ارزیابی و تعیین زمان تخمک‌گذاری در خانم‌ها 
• بررسی تحریک تخمک‌گذاری در اثر درمان  
• ارزیابی مشکلات چرخه قاعدگی نظیر قطع و یا نامنظم شدن عادت ماهانه
• تشخیص بلوغ زودرس (در دختران قبل از ۹ سالگی و در پسران قبل از ۱۰ سالگی)
• تشخیص بلوغ دیررس
• تشخیص نزدیک شدن به یائسگی
• بررسی تعداد اسپرم در آقایان

روش های انجام آزمایش LH

همانطور که قبل تر به آن اشاره شد، سطح هورمون LH از دو طریق آزمایش خون و آنالیز ادراری قابل اندازه‌گیری است؛ اما در صورتی که این آزمایش در دوران بارداری برای فرد تجویز شود، آزمایشات تکمیلی دیگری نیز جهت بررسی علت افزایش یا کاهش LH مورد نیاز می‌باشد.

از طرفی دیگر، می‌توان بعد از تزریق هورمون آزادکننده گنادوتروپین (GnRH)، سطح LH را در بدن اندازه گرفت و به بررسی مشکلات غده هیپوفیز یا دیگر نقاط بدن پرداخت.

بیشتر بخوانید: ایا مشکلات هورمونی باعث نازایی می‌شود؟

میزان طبیعی LH در زنان و مردان

مقادیر نرمال هورمون LH به شرح زیر است؛ اما باید به این نکته نیز توجه داشت که گاهی این مقادیر ذکرشده از آزمایشگاهی به آزمایشگاه دیگر متفاوت است و پزشک نتایج را بر اساس سلامتی و یا عوامل دیگر ارزیابی می‌کند. سطح LH طبیعی در خون در شرایط مختلف و طبق واحد بین‌المللی در هر لیتر (IU/L) به قرار زیر می باشد:

• زنان در دوران بارداری، کمتر از ۱.۵ IU/L
• زنان در پیک سیکل پریود، بین ۸.۷ تا ۷۶.۳ IU/L
• زنان در مرحله فولیکولی چرخه قاعدگی، بین 1.9 تا 12.5 IU/L
• زنان مصرف‌کننده داروهای ضدبارداری، بین ۰.۷ تا ۵.۶ IU/L
• زنان در دوران یائسگی، بین ۱۵.۹ تا ۵۴.۰ IU/L
• مردان بین سنین ۲۰ تا ۷۰ سال، از ۰.۷ تا ۷.۹ IU/L
• مردان بالای ۷۰ سال، از ۳.۱ تا ۳۴.۰ IU/L

تفسیر نتایج آزمایش هورمون LH در زنان

میزان نرمال هورمون LH در زنان ثابت نیست و بسته به مرحله چرخه قاعدگی به‌شدت تغییر می‌کند، اما محدوده مرجع استاندارد در آزمایشگاه‌های معتبر بین‌المللی به شرح زیر است:

• فاز فولیکولار (نیمه اول سیکل، قبل از تخمک‌گذاری): محدوده نرمال بین ۱.۹ تا ۱۲.۵ mIU/mL است.
• اواسط سیکل (روزهای تخمک‌گذاری): این هورمون دچار جهش ناگهانی می‌شود و محدوده آن بین ۸.۷ تا ۷۶.۳ mIU/mL (حداکثر مقدار) می‌رسد.
• فاز لوتئال (نیمه دوم سیکل، بعد از تخمک‌گذاری): سطح هورمون کاهش یافته و محدوده آن بین ۰.۵ تا ۱۶.۹ mIU/mL (حداقل مقدار در این فاز) است.
• دوران یائسگی: به دلیل توقف فعالیت تخمدان‌ها، این عدد به‌طور دائمی بالا رفته و معمولاً بین ۱۵.۹ تا ۵۴.۰ mIU/mL یا بیشتر گزارش می‌شود.

علائم بالا یا پایین بودن LH در زنان:

LH در زنان تغییراتی را در تخمدان ها ایجاد می کند که چرخه قاعدگی را حفظ کرده و از بارداری حمایت می کند. اندازه LH در زنان بسته به اینکه در چه روزی از سیکل قاعدگی خود باشند تغییر می کند. بالا بودن هورمون LH در زنان ممکن است نشانه‌ای از موارد زیر باشد:

• عدم تخمک‌گذاری
• بروز اختلالات تخمدانی
• رشد ناکافی تخمدان‌ها
• ابتلا به سندروم تخمدان پلی‌کیستیک و سندرم ترنر در سن باروری
• شروع یائسگی در سنین بالا
• اختلالات خود ایمنی
• مشکلات غده تیروئید یا غده فوق کلیه

همچنین در زنان، سطح پایین هورمون LH می‌تواند نشانه‌ای از موارد زیر باشد:

• بروز اختلالات غده هیپوفیز
• اختلالات تغذیه‌ای و سوء‌تغذیه
• اختلالات هیپوتالاموس و آنورکسی نروزا (بی اشتهایی عصبی) 

تفسیر نتایج آزمایش هورمون LH در مردان

محدوده طبیعی این هورمون در مردان بالغ معمولاً بین ۱.۵ تا ۹.۳ mIU/mL است؛ بالا بودن غیرطبیعی آن ممکن است نشان‌دهنده «نارسایی اولیه بیضه» باشد،  جایی که بیضه به سیگنال LH پاسخ نمی‌دهد و هیپوفیز برای جبران، LH بیشتری ترشح می‌کند، در حالی که پایین بودن آن می‌تواند به مشکلات غده هیپوفیز یا هیپوتالاموس (نارسایی ثانویه) اشاره داشته باشد.

در مردان، سطح هورمون LH نسبتاً ثابت است و وظیفه اصلی آن تحریک سلول‌های بیضه برای تولید هورمون تستوسترون می‌باشد.

علائم بالا یا پایین بودن LH در مردان

هورمون LH بیضه ها را برای تولید تستوسترون تحریک می کند و بدن برای تولید اسپرم به آن نیاز دارد. تستوسترون مسئول ویژگی های جنسی ثانویه، مانند صدای کلفت تر، موهای بدن و توده عضلانی بیشتر است. در مردان، سطح بالای هورمون LH می‌تواند نشانه‌ای از موارد زیر باشد:

• آسیب بیضه‌ها به دلیل شیمی‌درمانی و پرتونگاری
• عفونت یا زیاده‌روی در مصرف الکل
• ابتلا به سندروم کلاینفلتر (نوعی اختلال ژنتیکی مؤثر بر رشد جنسی مردان)
• داشتن سابقه عفونت‌های ویروسی نظیر اوریون

پایین بودن سطح هورمون LH در مردان نشانه ای از علائم زیر است:

• کاهش سطح هورمون تستوسترون 
• اختلال در عملکرد جنسی
• کاهش میل جنسی و خستگی

نتایج آزمایش LH در کودکان

معمولا آزمایش LH در دوران بلوغ در خواست می شود. در کودکان، سطح بالای هورمون LH به همراه FSH می‌تواند نشانه‌ای از بلوغ زودرس (در دختران قبل از 9 سالگی و در پسران قبل از 10 سالگی) باشد که با اختلال در سیستم عصبی مرکزی و آسیب مغزی همراه است. 

همچنین کاهش سطح هورمون LH می‌تواند نشانه‌ای از موارد زیر باشد:

• تأخیر در بلوغ
• اختلال در تخمدان‌ها یا بیضه‌ها
• بروز سندرم ترنر در دختران و سندرم کلاینفلتر در پسران
• ابتلا به عفونت
• کمبود هورمونی و اختلالات تغذیه‌ای

تست‌های مکمل آزمایش LH

در برخی شرایط، پزشک به منظور بررسی دقیق‌تر و تأیید قطعی نتیجه، در کنار آزمایش LH، تست‌های مکمل دیگری نیز تجویز می‌کند که با آزمایش هورمون جسم زرد مرتبط هستند؛ تست‌هایی نظیر:

• آزمایش FSH: جهت بررسی عملکرد غده هیپوفیز و تأثیر آن بر باروری
• آزمایش Progesterone: جهت بررسی سلامتی باروری زنان
• آزمایش AMH: جهت بررسی میزان ذخایر تخمدان‌ها
• آزمایش Prolactin: جهت تشخیص بارداری
• آزمایش Testosterone: جهت بررسی مشکلات جنسی در خانم‌ها و آقایان، قاعدگی‌ها نامنظم در زنان و تومورهای بیضه در مردان
• آزمایش Androstenedione: جهت بررسی بلوغ زودرس پسران و بروز صفات مردانه در زنان
• آزمایش Semen Analysis: جهت ارزیابی شکل و حرکت اسپرم
• آزمایش SHBG: جهت اندازه‌گیری مقدار سطح تستوسترون در مردان و زنان

پایین بودن LH در زنان نشانه چیست؟

پایین بودن سطح هورمون LH در زنان معمولاً نشانه‌ای از اختلال در ارسال سیگنال‌های مغزی به تخمدان‌ها است که اغلب ریشه در سبک زندگی، استرس یا مشکلات غده هیپوفیز دارد.

طبق تأیید مرکز پزشکی جانز هاپکینز، شایع‌ترین علل این وضعیت شامل «آمنوره هیپوتالامیک» ناشی از استرس شدید، کاهش وزن ناگهانی، یا ورزش‌های سنگین و فرسایشی، سوءتغذیه، یا اختلالات عملکردی غده هیپوفیز است که منجر به توقف تخمک‌گذاری و بی‌نظمی یا قطع کامل قاعدگی می‌شود.

میزان LH در یائسگی

در دوران یائسگی، سطح هورمون LH به‌طور طبیعی و قابل‌توجهی افزایش یافته و در محدوده‌ای بالا معمولاً بالای ۱۵ تا ۶۰ mIU/mL یا بیشتر به‌صورت دائمی باقی می‌ماند. طبق توضیحات کالج آمریکایی متخصصان زنان و زایمان (ACOG)، این افزایش دائمی به این دلیل رخ می‌دهد که با توقف فعالیت تخمدان‌ها و افت شدید هورمون استروژن، مکانیسم بازخورد منفی از بین می‌رود و غده هیپوفیز به‌طور مداوم و بدون نتیجه، مقادیر زیادی LH ترشح می‌کند تا تخمدان‌هایی را که دیگر پاسخگو نیستند، تحریک نماید.

درمان پایین بودن هورمون LH در مردان

درمان پایین بودن هورمون LH در مردان کاملاً به علت زمینه‌ای و هدف اصلی بیمار مانند تمایل به حفظ باروری یا صرفاً بهبود علائم کمبود تستوسترون، بستگی دارد. اگر هدف حفظ یا بازیابی باروری باشد، پزشکان معمولاً از تزریق‌های هورمون hCG یا داروهایی مانند کلومیفن سیترات برای تحریک غده هیپوفیز و بیضه‌ها استفاده می‌کنند؛ اما اگر باروری مدنظر نباشد، درمان جایگزین تستوسترون (TRT) گزینه رایج‌تری است. در موارد نادر ناشی از تومور هیپوفیز، ممکن است جراحی یا دارودرمانی تخصصی لازم باشد.

تماس با ما

برای دریافت هرگونه مشاوره و راهنمایی درباره هورمون LH با ما تماس بگیرید:

03537283090 داخلی 232 شماره WhatsApp تلگرام فیسبوک ایمیل

سوالات متداول

LH در آزمایش خون چیست؟

LH یا هورمون لوتئینه‌کننده یکی از هورمون‌های مهم جنسی است که از هیپوفیز ترشح می‌شود. این هورمون در زنان باعث تحریک تخمک‌گذاری و در مردان موجب تولید تستوسترون و اسپرم می‌شود.

میزان نرمال LH در روز سوم قاعدگی چقدر است؟

به طور معمول در روز سوم سیکل قاعدگی، سطح LH باید بین ۲ تا ۷ واحد بین‌المللی در لیتر باشد. بالا بودن یا پایین بودن این مقدار می‌تواند نشانه اختلال در تخمدان یا عملکرد هیپوفیز باشد.

میزان LH در یائسگی چطور است؟

در دوران یائسگی، به دلیل کاهش عملکرد تخمدان‌ها، سطح LH به‌طور طبیعی بالا می‌رود و می‌تواند حتی به بالای ۲۰ واحد بین‌المللی در لیتر برسد. این افزایش، بخشی از روند طبیعی یائسگی محسوب می‌شود.

عوارض بالا بودن هورمون LH چیست؟

بالا بودن LH می‌تواند باعث مشکلاتی مثل سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS)، بی‌نظمی قاعدگی، ناباروری یا حتی اختلال در رشد فولیکول‌ها شود. در مردان نیز افزایش غیرطبیعی LH ممکن است با کاهش کیفیت اسپرم همراه باشد.