بالا یا پایین بودن هورمون تستوسترون در مردان چه عوارضی دارد؟

بالا یا پایین بودن هورمون تستوسترون و ناباروری مردان


هورمون تستوسترون در بیضه مردان و به مقدار کمی در تخمدان زنان تولید می شود. البته این هورمون با عنوان هورمون جنسی مردانه شناخته می شود و سبب بروز صفات مردانه می گردد. مهمترین وظیفه این هورمون تولید سلول های جنسی (اسپرم) در مردان است و کمبود آن سبب بروز مشکلاتی در باروری می شود. همچنین این هورمون تحریک کننده میل جنسی در مردان و زنان نیز می باشد. هورمون تستوسترون به دلیل نقش‌آفرینی در نعوظ مردان، دارای اهمیت زیادی می‌باشد و کمبود آن موجب بروز اختلال در نعوظ می‌گردد.

مهم ترین دلایل ناباروری در مردان چیست؟

کاهش تستوسترون (هیپوگنادیسم) یا بالا بودن تستوسترون (هایپرگنادیسم) از جمله مشکلاتی است که سبب ناباروری مردان می شود. در صورتی که سطح تستوسترون آزاد فرد کمتر از ۹ نانوگرم در دسی لیتر باشد و یا سطح تستوسترون کل کمتر از ۲۴۰ نانوگرم بر دسی لیتر باشد، پزشک پایین بودن سطح تستوسترون را تشخیص می دهد.

همچنین در صورتی که سطح تستوسترون بالاتر از ۹۵۰ نانوگرم در دسی لیتر باشد و یا سطح تستوسترون آزاد بالاتر از ۳۰ نانوگرم در دسی لیتر باشد، پزشک تشخیص هایپرگنادیسم می دهد.

فرآیند ترشح هورمون تستوسترون

روند تولید تستوسترون به این صورت است که هورمون گنادوتروپین پس از ترشح از هیپوتالاموس، غده هیپوفیز را جهت تولید هورمون جسم زرد (LH) و هورمون تحریک‌کننده فولیکول (FSH) تحت تأثیر قرار می‌دهد؛ سپس با ارسال سیگنال‌هایی از سوی هورمون جسم زرد به بیضه‌ها، تستوسترون آزاد می‌گردد. به‌طورکلی، هورمون تستوسترون موجب عملکرد مناسب گیرنده‌های مربوط به نعوظ در آلت تناسلی و در نتیجه افزایش میل جنسی می‌شود؛ بنابراین تولید کافی و مناسب آن، اهمیت زیادی دارد.

هورمون تستوسترون چگونه بر بدن تاثیر می‌گذارد؟

هورمون تستوسترون دارای دو نوع مختلف می‌باشد. تستوسترون آزاد، مولکول‌های تستوسترون موجود در جریان خون است که با هیچ مولکول بیولوژیکی دیگری جفت نمی‌شود و تستوسترون کل نیز به مجموع تستوسترون‌های آزاد و تستوسترون متصل به پروتئین و گلوبولین‌های متصل‌شونده به هورمون‌های جنسی گفته می‌شود.

هورمون تستوسترون با اتصال به پروتئین آندروژن در مغز و سراسر بدن، گیرنده‌های آندروژن را فعال می‌کند؛ لذا کمبود آن می‌تواند باعث ناتوانی بدن در ساخت عضله، کاهش میل جنسی، احساس غم و ناراحتی، کاهش سطح انرژی، ضعف در نعوظ و ارگاسم و… شود. البته گاهی نیز تنها هیپوگنادیسم رخ می‌دهد و علائم ذکرشده در برخی مردان مشاهده نمی‌گردد.

تستوسترون ناشی از عملکرد غده هیپوفیز یا هیپوتالاموس مغز می باشد

انواع هیپوگنادیسم

هیپوگنادیسم به دو صورت اولیه و ثانویه بروز پیدا می کند؛ در هیپوگنادیسم اولیه افراد دچار کمبود تستروسترون ناشی از عملکرد ضعیف بیضه ها می شوند که به آن نارسایی بیضه یا یائسگی مردانه گفته می شود. هیپوگنادیسم ثانویه نیز به علت کمبود تستوسترون ناشی از عملکرد ضعیف غده هیپوفیز یا هیپوتالاموس می باشد؛ این دو غده در مغز توسط هورمون های FSH و LH دستور ترشح تستوسترون را به بیضه ها می دهند.

مهم ترین دلایل ناباروری در مردان چیست؟
بیشتر بخوانید: مهم ترین دلایل ناباروری در مردان چیست؟

علائم کمبود تستوسترون

  • ناباروری
  • افسردگی
  • خستگی
  • کاهش توده عضلانی
  • کاهش میل جنسی و قوا و نیرو
  • اختلالات موجود در تمرکز
  • بزرگ شدن و حساس شدن سینه ها
  • اختلالات نعوظ
  • کاهش رشد موی صورت و بدن
  • کاهش حجم مایع منی
  • افزایش چربی و اضافه وزن
  • کاهش تراکم استخوانی
  • تغییرات خلق و خو
بزرگ شدن و حساس شدن سینه ها از علائم کمبود تستوسترون

علل کمبود تستوسترون در مردان

کمبود تستوسترون در مردان و کاهش تولید آن توسط بیضه‌ها، در اثر علل و عوامل مختلفی رخ می‌دهد که برخی از این عوامل، در بروز نوع اولیه و ثانویه آن متفاوت می‌باشد. به عنوان مثال، عواملی همچون آسیب‌دیدگی بیضه ناشی از تروما، بروز سرطان و درمان‌هایی همچون شیمی‌درمانی و پرتودرمانی، عدم نزول بیضه‌ها به پایین و قرار نگرفتن آن‌ها در کیسه بیضه پس از تولد و… از علل هیپوگنادیسم اولیه محسوب می‌شود.

کمبود تستوسترون ثانویه نیز در اثر عواملی مانند مصرف داروهای شبه‌افیونی برای دردهای شدید، اختلالات غده هیپوفیز به‌ویژه شکل‌گیری تومور در آن، ابتلا به دیابت نوع ۲ و نیز پیری رخ می‌دهد.در کل، باید گفت که دیگر عوامل رایج در بروز کمبود تستوسترون شامل موارد زیر می‌شود:

  • سرماخوردگی جدی
  • عمل جراحی
  • استرس و اضطراب زیاد
  • مصرف برخی از داروهای خاص
  • بیماری کبدی یا کلیوی
  • بیماری مزمن انسداد ریوی یا التهاب دیگر اندام‌های بدن
  • کم‌کاری تیروئید
  • افزایش سطح پرولاکتین در بدن
  • استفاده از برخی هورمون‌ها
  • سنین بالای ۵۰ سال
  • اضافه وزن و چاقی
  • استعمال دخانیات
  • کمبود وزن ناگهانی و غیرعادی
  • اختلالات غده هیپوفیز
  • بالا رفتن بیضه ها
  • افزایش غیرعادی سطح آهن خون
  • آسیب بیضه ها
  • درمان سرطان
  • عفونت‌هایی مانند ایدز
نقش چاقی در ناباروری مردان
بیشتر بخوانید: نقش چاقی در ناباروری مردان، آیا چاقی باعث ناباروری می‏ شود؟

البته در برخی از موارد، مشکلات ژنتیکی و مادرزادی نظیر سندروم کالمن و سندروم کلاین فلتر نیز سبب بروز این عارضه می شود که جزو عوامل پدیدآورنده نوع او­لیه بیماری به شمار می‌رود. در سندروم کالمن به علت بزرگ شدن غیرعادی غده هیپوتالاموس، فرد به بلوغ نرسیده یا بلوغ او ناقص خواهد بود و همچنین در سندروم کلاین فلتر، مرد به جای اینکه یک کروموزوم X و یک کروموزوم Y داشته باشد، یک کروموزوم X اضافی دارد (XXY) که با اختلال در رشد طبیعی بیضه‌ها، تأثیر منفی بر تولید تستوسترون می‌گذارد.

علت کاهش تستوسترون در مردان جوان

کاهش سطح تستوسترون در مردان جوان معمولاً ناشی از ترکیبی از عوامل سبک زندگی ناسالم، شرایط پزشکی زمینه‌ای (مانند چاقی یا دیابت) و یا اختلالات غدد درون‌ریز است و برخلاف مردان مسن، به‌ندرت به دلیل افزایش طبیعی سن رخ می‌دهد. طبق تأیید انجمن غدد درون‌ریز (Endocrine Society)، شایع‌ترین علل در این گروه سنی شامل موارد زیر است:

  1. عوامل سبک زندگی: چاقی و اضافه وزن (زیرا سلول‌های چربی تستوسترون را به استروژن تبدیل می‌کنند)، کم‌خوابی مزمن، استرس بالا (که باعث افزایش کورتیزول و سرکوب تستوسترون می‌شود) و عدم تحرک.
  2. بیماری‌های زمینه‌ای: دیابت نوع ۲، سندرم متابولیک، آپنه انسدادی خواب و سابقه عفونت‌های بیضه (مانند اوریون در بزرگسالی) یا ضربه به بیضه‌ها.
  3. مصرف داروها و مواد: استفاده از مسکن‌های مخدر (اپیوئیدها)، مصرف بیش‌ازحد الکل، و به‌ویژه مصرف خودسرانه استروئیدهای آنابولیک (بدنسازی) که باعث می‌شود بدن تولید طبیعی تستوسترون خود را به‌طور کامل متوقف کند.
  4. اختلالات هیپوفیز (هیپوگنادیسم ثانویه): مشکلاتی در غده هیپوفیز یا هیپوتالاموس مغز که در ارسال سیگنال‌های لازم به بیضه‌ها برای تولید تستوسترون دچار اختلال می‌شوند.
بیماری بیضه
بیشتر بخوانید: کدام یک از بیماری های بیضه مردان باعث ناباروری می شود؟

خطرات پایین بودن تستوسترون در مردان

آزمایشات نشان می دهد سطح تستوسترون پایین سبب بروز سایر بیماری های جدی شده و مردان دارای سطح تستوسترون پایین درصد مرگ زودرس بیشتری نسبت به مردان دارای سطح بالای تستوسترون دارند. همچنین ارتباط معناداری میان سطح پایین تستوسترون و افزایش خطر ابتلا به آپنه خواب (وقفه تنفسی در خواب) و دیابت وجود دارد.

افزایش خطر ابتلا به دیابت از عوارض تستوسترون پایین

راه های تشخیص کمبود تستوسترون

برای اطلاع از میزان هورمون تستوسترون و کاهش سطح آن می‌توان یک آزمایش خون انجام داد. با مشاهده نتایج تست خون و درصورت وجود حدود ۳۰۰ نانوگرم تستوسترون در هر دسی‌لیتر، مقدار این هورمون طبیعی می‌باشد؛ اما میزان بالاتر از ۱۰۰۰ تا ۱۲۰۰ نانوگرم در دسی‌لیتر و نیز کمتر از ۳۰۰ نانوگرم در دسی‌لیتر، وضعیتی غیرطبیعی را نشان می‌دهد.

درمان کمبود تستوسترون در مردان

درمان کمبود تستوسترون در مردان به علت کاهش هورمون، علائم و برنامه فرزندآوری بستگی دارد. در موارد مرتبط با چاقی، بیماری های زمینه ای یا مصرف برخی داروها، کاهش وزن در صورت اضافه وزن، درمان بیماری و بازبینی داروها توسط پزشک ممکن است به بهبود سطح تستوسترون کمک کند.

اگر کمبود هورمون تایید شده و با علائم همراه باشد، پزشک ممکن است درمان جایگزینی تستوسترون را تجویز کند. این درمان برای مردانی که قصد فرزندآوری دارند مناسب نیست، زیرا می تواند تولید اسپرم را کاهش دهد یا متوقف کند.

بر اساس راهنمای انجمن اورولوژی اروپا، در برخی مردان مبتلا به اختلال هیپوفیز یا هیپوتالاموس، به ویژه افراد متقاضی فرزندآوری، از hCG برای تحریک تولید تستوسترون و در صورت نیاز FSH برای کمک به تولید اسپرم استفاده می شود. انتخاب این درمان به علت کمبود هورمون و ارزیابی متخصص بستگی دارد. 

درمان با تستوسترون به پیگیری منظم نیاز دارد، زیرا ممکن است باعث افزایش گلبول های قرمز خون و عوارض دیگر شود. پزشک پیش از تجویز، موارد منع مصرف و در طول درمان، سطح هورمون و آزمایش های لازم را بررسی می کند.

تزریق گنادوتروپین از راههای درمان تستوسترون پایین

چه چیزهایی هورمون مردانه را زیاد می کند؟

جهت افزایش میزان هورمون تستوسترون در بدن، راه‌های بسیار مختلفی وجود دارد که اغلب آن‌ها به راحتی در منزل قابل انجام می‌باشد. مهم‌ترین روش‌های طبیعی افزایش سطح تستوسترون عبارتند از:

  • خواب کافی
  • رعایت رژیم غذایی سالم و ارگانیک
  • کاهش وزن
  • مدیریت استرس و اضطراب
  • استفاده از ویتامین ها و مکمل ها تحت نظر پزشک
  • پرهیز از استعمال دخانیات و الکل
راههای افزایش تستوسترون

برای افزایش تستوسترون چه بخوریم؟

  • انگور قرمز با خاصیت افزایش سطح تستوسترون و بهبود کیفیت اسپرم
  • آناناس به دلیل داشتن آنزیم بروملین
  • سیر برای کاهش سطح کورتیزول و در نتیجه افزایش تستوسترون
  • زرده تخم‌مرغ به علت مقادیر سرشار کلسترول
  • روغن زیتون و روغن نارگیل با داشتن سلول‌های لیدیگ جهت تبدیل کلسترول به تستوسترون
  • کلم به دلیل کاهش سطح هورمون‌های زنانه و افزایش میزان هورمون‌های مردانه
  • مصرف کرفس یا حتی بوییدن آن
  • گوشت قرمز به عنوان منبع زینک، کلسترول و چربی‌های اشباع‌شده
  • کربوهیدرات‌های سالم از منابعی نظیر سبزیجات، میوه‌ها و غلات کامل و متناسب با میزان فعالیت بدن
  • اسیدهای چرب امگا۳ با منابعی همچون تخم‌مرغ، بادام، گردو، گوشت گوساله چربی‌دار، ران مرغ و کره
  • تأمین منیزیم کافی و موردنیاز بدن
  • عصاره قلم گاو با داشتن چربی اشباع از مغز استخوان و نیز کلاژن
  • آووکادو به عنوان منبع چربی تک غیراشباع برای تولید تستوسترون و همچنین ویتامین K، مس، اسید فولیک، ویتامین B6، ویتامینE ، پتاسیم و ویتامین C
  • اسفناج، کلم بروکلی، کلم برگ و گل کلم به عنوان منابع سرشار از آنتی‌استروژن
  • مکمل زینک برای تقویت تولید تستوسترون
  • زردچوبه یا مکمل کورکومین به عنوان یک آنتی‌اکسیدان قوی و ضداستروژن
  • زنجبیل تازه جهت تقویت سلامت عمومی بدن و کمک به سیستم ایمنی، کاهش التهاب، بهبود گوارش، تنظیم کلسترول و کاهش خطر ابتلا به سرطان
افزایش سطح تستوسترون با استفاده از منابع امگا3

چه چیزهایی هورمون مردانه را کم می کند؟

  • مصرف قند و کربوهیدرات‌های فرآوری‌شده به منظور جلوگیری از کاهش تستوسترون و همچنین پیشگیری از مشکلاتی نظیر ایجاد التهاب سیستمیک، افزایش مقاومت به انسولین، اختلال در تحمل گلوکز و بالا رفتن سطح کورتیزول
  • مصرف شراب و مواد دارای فیتواستروژن به دلیل کاهش شدید تستوسترون و افزایش استروژن
  • مصرف چربی‌های مضر به علت کاهش سطح تستوسترون و نیز بروز مشکلاتی ازقبیل کبد چرب، یبماری‌های قلبی، التهاب روده‌ها، آلزایمر و زوال عقل
  • مصرف سویای فرآوری‌شده به دلیل داشتن فیتواستروژن
  • مصرف محرک‌هایی همچون نوشابه‌های ورزشی و کافئین
افزایش تستوسترون با کاهش مصرف نوشیدنی های کافئین دار

تستوسترون بالا در مردان باعث چه می شود؟

هورمون تستوسترون به عنوان یکی از مهم‌ترین هورمون‌های جنسی، نقش مهمی در حفظ قدرت باروری مردان دارد و متعادل نگه داشتن سطوح آن در بدن، به داشتن یک رابطه جنسی عالی کمک می‌کند. اگرچه تستوسترون هم در تخمدان زنان و هم در بیضه مردان ترشح می‌شود؛ اما مقادیر و تأثیر آن در حفظ توانایی‌های جنسی مردانه به‌ویژه توانایی نعوظ بیشتر است.

برهم خوردن تعادل در سطح تستوسترون و بالا رفتن مقادیر آن، عوارضی را به دنبال دارد که عدم درمان آن‌ها می‌تواند خطر ناباروری در مردان را افزایش دهد. اگرچه افزایش انداک در سطوح این هورمون معمولاً مشکلی در فرد ایجاد نمی‌کند؛ اما باید از بالا رفتن بیش‌ازحد تستوسترون در بدن (به ویژه از طریق مصرف مکمل‌های غیرمجاز) جلوگیری کرد. لازم به ذکر است که بهترین راه برای درمان سطوح بالای این هورمون، بررسی علائم و نشانه‌های تستوسترون بالا و یافتن علل و عوامل بیماری در فرد می‌باشد.

علائم تستوسترون بالا در مردان

نشانه های تستوسترون بالا در مردان عبارتند از:

  • بلوغ زودرس
  • ناباروری و کاهش تعداد اسپرم
  • جوش و آکنه
  • میل جنسی زیاد
  • رویش بیش از حد موهای زائد
  • فشار خون بالا
  • افزایش تعداد گلبول های قرمز خون
  • پرخاشگری

علت بالا بودن تستوسترون در مردان

علت بالا بودن تستوسترون در مردان می تواند مصرف فرآورده های هورمونی، برخی بیماری های غدد یا افزایش پروتئین های حامل هورمون باشد. طبق توضیحات MedlinePlus، نتیجه آزمایش تستوسترون به تنهایی برای تشخیص بیماری کافی نیست و باید همراه با علائم و سابقه پزشکی بررسی شود.

  • مصرف فرآورده های تستوسترون تزریق یا استفاده از ژل و سایر اشکال دارویی تستوسترون، به ویژه در دوزهای بیش از نیاز، می تواند سطح این هورمون را بالا ببرد. زمان نمونه گیری نسبت به آخرین نوبت مصرف نیز بر نتیجه آزمایش تاثیر دارد.
  • مصرف استروئیدهای آنابولیک و محصولات حاوی هورمون مصرف تستوسترون در بدنسازی یا برخی محصولات غیرمجاز و آلوده به ترکیبات هورمونی می تواند باعث افزایش تستوسترون شود. البته همه استروئیدهای آنابولیک لزوما عدد تستوسترون را بالا نمی برند و بعضی از آن ها تولید طبیعی این هورمون را سرکوب می کنند.
  • برخی اختلالات غدد فوق کلیوی بیماری هایی مانند هیپرپلازی مادرزادی آدرنال و به ندرت تومورهای ترشح کننده آندروژن می توانند تولید هورمون های مردانه یا پیش سازهای آن ها را افزایش دهند. برخی از این پیش سازها در بدن به تستوسترون تبدیل می شوند.
  • تومورهای هورمون ساز بیضه بعضی تومورهای نادر، مانند تومور سلول های لیدیگ، ممکن است تستوسترون اضافی تولید کنند. با این حال، بالا بودن تستوسترون در یک آزمایش به تنهایی نشانه وجود تومور نیست.
  • افزایش پروتئین حامل هورمون یا SHBG افزایش این پروتئین، برای مثال در پرکاری تیروئید یا برخی بیماری های کبدی، می تواند تستوسترون کل را بالا ببرد، در حالی که تستوسترون آزاد لزوما افزایش نیافته است.

برای مشخص شدن علت، پزشک نتیجه را با توجه به سن، محدوده مرجع آزمایشگاه، زمان نمونه گیری و داروها و مکمل های مصرفی تفسیر می کند. در صورت نیاز، تکرار آزمایش و بررسی تستوسترون آزاد، SHBG، هورمون های LH و FSH یا آزمایش های تکمیلی انجام می شود.

مصرف مکمل ها و استروئید از علل تستوسترون بالا

روش های درمان تستوسترون بالا

برای درمان تستوسترون بالا در مردان، روش یکسانی برای همه وجود ندارد. پس از تایید افزایش غیرطبیعی هورمون، پزشک با توجه به علت، علائم و وضعیت باروری، اقدامات زیر را در نظر می گیرد.

  • اصلاح دوز و برنامه مصرف دارو در افرادی که تستوسترون دریافت می کنند، کاهش دوز، افزایش فاصله نوبت ها یا تغییر فرآورده ممکن است لازم باشد. این تغییرات باید زیر نظر پزشک انجام شوند.
  • توقف مصرف غیرپزشکی هورمون ها مصرف استروئیدهای بدنسازی و محصولات هورمونی غیرمجاز باید با برنامه پزشکی متوقف شود. پیگیری پس از قطع برای بررسی افت احتمالی تستوسترون و علائم جسمی یا خلقی اهمیت دارد.
  • درمان دارویی یا جراحی اختصاصی در بیماری های غدد، درمان متناسب با تشخیص انتخاب می شود. برخی اختلالات با دارو کنترل می شوند و بعضی تومورهای هورمون ساز ممکن است به جراحی نیاز داشته باشند.
  • رسیدگی به عوارض افزایش گلبول های قرمز، فشار خون بالا یا مشکلات دیگر، در صورت وجود، باید جداگانه ارزیابی و درمان شوند.
  • درمان اختلال باروری در صورت نیاز اگر مصرف هورمون باعث کاهش تولید اسپرم شده باشد، متخصص ممکن است پس از ارزیابی، درمان اختصاصی تجویز کند. طبق راهنمای انجمن اورولوژی آمریکا، بازگشت تولید اسپرم پس از قطع تستوسترون ممکن است ماه ها و گاهی بیشتر طول بکشد.

مصرف خودسرانه داروهای کاهنده هورمون یا داروهای پاکسازی بعد از دوره توصیه نمی شود. همچنین بالا بودن تستوسترون کل، بدون افزایش تستوسترون آزاد، لزوما به درمان کاهنده هورمون نیاز ندارد.

عوارض افزایش تستوسترون در مردان

افزایش بیش‌ازحد هورمون تستوسترون نیز مانند کاهش سطح آن، مشکلات و عوارضی در پی دارد که ازجمله آن‌ها باید به موارد زیر اشاره کرد:

  • کوچک شدن بیضه‌ها: دریافت تستوسترون موجب توقف تولید هورمون LH از سوی غده هیپوفیز می‌گردد که همین امر باعث توقف فعالیت بیضه‌ها جهت تولید اسپرم و درنتیجه کوچک شدن آن‌ها می‌شود. با توجه به این نکته، درصورت اقدام به فرزندآوری باید درمان هورمونی تستوسترون را به تعویق انداخت.
  • تورم ساق پا: افزایش هورمون تستوسترون باعث نگه داشتن مایع اضافی بدن و درنتیجه ایجاد تورم در ساق و جلوی پا می‌شود. استفاده از درمان‌های تزریقی، احتمال بروز این عارضه و حتی افزایش وزن موقت نیم تا یک کیلویی را افزایش می‌دهد.
  • تغییرات پوستی: بالا رفتن سطح تستوسترون، موجب افزایش روغن پوست و برون‌ریزی آن _به ویژه در مردان دارای سابقه جوش و آکنه جوانی_ می‌گردد و نوع پوست را تغییر می‌دهد.
  • بزرگ شدن سینه‌ها: بزرگ شدن سینه در مردان یا ژنیکوماستی، یکی از عوارض نادر افزایش تستوسترون و تبدیل مقداری از آن به استرادیول می‌باشد. برای رفع این مشکل می‌توان درمان را طی حدود ۱ الی ۲ ماه متوقف نمود و سپس دوباره از سر گرفت.
  • بزرگ شدن پروستات: داشتن سابقه بزرگ شدن پروستات و مشکل در ادرار، با وجود افزایش سطح هورمون تستوسترون موجب تشدید این عارضه می‌شود.
بالا رفتن سطح تستوسترون باعث تغییرات پوستی می شود

فواید تستوسترون بالا

زمانی که سطح این هورمون کمی بالاتر از حد معمول اما هنوز در محدوده سالم باشد، معمولاً فرد انرژی بیشتری احساس می‌کند و توان عضلانی‌اش بهتر می‌شود. تستوسترون کافی می‌تواند به افزایش میل جنسی، بهبود خلق‌وخو و تمرکز ذهنی کمک کند و به دلیل نقش آن در ساخت توده عضلانی و کاهش چربی بدن، تناسب‌اندام را هم تحت‌تأثیر قرار می‌دهد.

در برخی مردان، سطح مناسب تستوسترون باعث بهبود تراکم استخوان و کاهش ریسک پوکی استخوان در سنین بالاتر می‌شود. البته همیشه مهم است که این افزایش در محدوده طبیعی باقی بماند، چون بالا بودن بیش‌ازحد آن می‌تواند نتایج منفی ایجاد کند.

تفسیر آزمایش تستوسترون در مردان

محدوده طبیعی برای مردان بالغ معمولاً بین ۳۰۰ تا ۱۰۰۰ نانogram در دسی‌لیتر (ng/dL) در نظر گرفته می‌شود. طبق توضیحات انجمن غدد درون‌ریز (Endocrine Society)، از آنجا که سطح این هورمون در طول روز نوسان دارد و در ساعات اولیه صبح به اوج می‌رسد، آزمایش خون باید حتماً بین ساعت ۷ تا ۱۰ صبح انجام شود. همچنین، تشخیص قطعی کمبود تستوسترون هرگز تنها با یک بار آزمایش پایین تأیید نمی‌شود و نیازمند تکرار آزمایش در روزی دیگر، همراه با ارزیابی دقیق علائم بالینی و بررسی سایر هورمون‌ها (مانند LH و FSH) توسط پزشک متخصص است.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

درصورت مشاهده هریک از علائم احتمالی کاهش سطح تستوسترون، می‌توان به پزشک متخصص مراجعه نمود. البته باید گفت که افت مقدار تستوسترون در بدن لزوماً با علائم خاصی همراه نیست و همان‌طور که بیان شد، گاهی تنها با تست خون قابل تشخیص می‌باشد.

اما درصورت مراجعه به پزشک متخصص، وی با انجام معاینات بالینی یا ارزیابی‌های فیزیکی و همچنین برخی آزمایش‌های دیگر نظیر تست تراکم استخوان، کاهش سطح هورمون تستوسترون را تشخیص می‌دهد و راه درمانی مناسب را انتخاب می‌نماید.

نکته پایانی

تستوسترون به خودی‌ خود موجب افزایش شانس باروری نمی‌گردد و گاهی در بین ورزشکارانی که مصرف‌کننده آن هستند، باعث کوچک شدن بیضه‌ها و عقیم‌سازی می‌شود. همچنین بحران میانسالی و بروز کسالت و دلزدگی نسبت به زندگی، شغل، همسر و… ارتباط مستقیمی با تغییر میزان این هورمون در بدن مردان دارد.

تجویز تستوسترون در مردان میانسال مبتلا به افت تستوسترون، علاوه‌بر بهبود ظاهری، موجب کاهش خطر بیماری قلبی، پوکی استخوان، سستی و آلزایمر می‌شود. البته باید دانست که افت تستوسترون ممکن است در سنین مختلف رخ دهد و برخلاف تصور عموم، تنها راه افزایش آن، تزریق نیست؛ بلکه روش‌های دیگری برای تحریک بدن جهت تولید طبیعی این هورمون وجود دارد؛ لذا به منظور انتخاب مناسب‌ترین روش، باید با پزشک مشورت کرد.


15 دیدگاه

نظر شما

  • پیش فرض
    کاربر
    -

    سلام من ازمایش هورمونی دادم lh.fsh تیروئید و پروااکتین .و ....همشون نرمال بود فقط هورمون مردانم بالا بود آیا بالا بودن هورمون مردانه در زنان باعث نازایی میشه؟ ممکنه برای بچه دار شدن مشکل داشته باشم؟

    • پیش فرض
      حبیب ابراهیمی
      -

      بله با اختلال در هورمون ها امکان ناباروری وجود دارد. افزایش هورمون های مردانه در زنان از نشانه های وجود تخمدان پلی کیستیک در زنان است و از دلایل اصلی ناباروری در زنان به شمار می آید. برای کنترل و تجویز دارو حتما تحت نظر پزشک متخصص زنان باشید. اگر تمایل دارید درباره تخمدان پلی کیستیک بیشتر بدانید، مطلب (آیا تنبلی تخمدان باعث ناباروری می شود؟) رادینا سلامت را از دست ندهید.

  • پیش فرض
    کاربر
    -

    سلام من یک مرد هستم رفتم ازمایش دادم و جواب ازمایشم گفته که سطح تستوسترون از حد معمول خیلی بالاتره چکارم کنم ممنون

  • پیش فرض
    کاربر
    -

    32 سال سن دارم وسطح تستوسترون 23گفته

  • پیش فرض
    کاربر
    -

    سلام یه سوال داشتم قرص های گیاهیی ک باعث ترشه هورمون تستوسترون میشه ضرر داره؟، در سن ۱۷ سالگی مثلا

    • پیش فرض
      حبیب ابراهیمی
      -

      سلام دوست عزیز

      بدون مشورت و مجوز پزشک از مصرف هرگونه دارو خودداری کنید. مصرف خودسرانه ممکن است عواقب جبران ناپذیری برای سلامتی داشته باشد!

  • پیش فرض
    کاربر
    -

    سلام و درود بر شما بسیار سپاسگزارم از اطلاعات خوبتان من هم عمل واریکوسل انجام داده ام، و الان سطح تستوسترون نرمالی دارم.

    • پیش فرض
      حبیب ابراهیمی
      -

      سلام دوست عزیز. ممنون از لطفتان. با ارزوی سلامتی برای شما

  • پیش فرض
    کاربر
    -

    سلام وقت بخیر ،چند سالی هست به شدت حس گُرگرفتگی و یرقان و تا حدودی ریزش مو دارم .و با تمرینات بدنسازی و تغذیه درست پیشرفتی ندارم .چند بار آزمایش دادم هر بار تستسترونم تو حالت عادی بالا تر از حد نرمال بوده .وقتی شروع به تمرین میکنم به شدت گُر میگیره بدنم و به جای عضله سازی در واقع غضله سوزی میکنم .بنظر شما این مشکلات میتونه از تستسترون بالا باشه ؟

  • پیش فرض
    کاربر
    -

    سلام دو روز پس از نز دیکی بیضه ها بزرگ و کم کم درد میگیرد و میل جنسی افزایش میابد علت درد در بیضه و زیر شکم چیست چکار کنم

    • پیش فرض
      فاطمه وجهی
      -

      دوست عزیز سلام

      بهتر است یکی سری آزمایشات کامل هورمونی و سونو بیضه انجام شود

      به امید بهبودی

    • پیش فرض
      فاطمه وجهی
      -

      دوست عزیز سلام

      بهتر است یکی سری آزمایشات کامل هورمونی و سونو بیضه انجام شود

      به امید بهبودی

  • پیش فرض
    کاربر
    -

    سلام و وقت بخیر. آیا استفاده از مواد غذایی که باعث افزایش تستسترون میشن به مقدار زیاد میتونه تستسترون رو تا حدی بالا ببره که عوارض داشته باشه؟ یا فقط دارو ها و تومور هستن که باعث عوارض میشن؟

  • پیش فرض
    کاربر
    -

    من ۱۵سالمه وببضم داره کوچیک میشه باید چیکار کنم

    • پیش فرض
      مهناز منتظری
      -

      سلام وقت بخیر. حتما با پزشک متخصص اورولوژ در میان بگذارید