یکی از سوالات متداولی که توسط بانوانی که قصد بارداری دارند، مطرح می شود این است که از کجا تشخیص بدهیم که تخمک آزاد شده و یا به عبارت دیگر علائم لحظه آزاد شدن تخمک چیست. در این مطلب ابتدا به نحوه محاسبه زمان تخمک گذاری پرداخته شده و در ادامه نشانه های آزاد شدن تخمک و علائم تخمک گذاری ضعیف بیان شده است.

فرآیند آزاد شدن تخمک:

تخمک گذاری به عنوان یک روند طبیعی در بدن زنان، هر ماه با آزادسازی حداقل یک تخمک از کیسه‌هایی به نام فولیکول و ارسال آن به رحم انجام می شود. باید دانست که رشد فولیکول‌ها جهت رسیدن به زمان آزادسازی تخمک، دست‌کم ۱۷۵ روز و طی حدود ۶ چرخه قاعدگی زمان می‌برد؛ بنابراین در هر زمان، فولیکول‌هایی با میزان رشد متفاوت در تخمدان‌های زنان وجود دارد. اغلب فولیکول‌ها در طی رشد خود، به مرحله آزادسازی تخمک نمی‌رسند و از بین می‌روند و تنها تعدادی از آن‌ها تخمک آزاد می‌کنند. در صورتی که این تخمک های بالغ پس از آزاد شدن از تخمدان و عبور از لوله های رحمی فالوپ، با اسپرم برخورد داشته باشد؛ آنگاه عمل لقاح شکل می گیرد‌. به طور کلی، فرآیند تخمک گذاری علائم مشخصی دارد که به تعیین زمان مناسب باروری کمک می کند و شانس حاملگی را افزایش می دهد.

با انجام فرآیند لقاح در لوله های فالوپ، تخمک بارور شده در دیواره رحم لانه گزینی می کند و به رشد خود ادامه می دهد؛ ولی در صورت عدم لقاح، با دفع تخمک از بدن، دیواره رحم نیز فرو می ریزد و قاعدگی رخ می دهد.

علائم آزادشدن تخمک

اهمیت زمان تخمک گذاری

دانستن زمان تخمک گذاری می تواند به برنامه ریزی فرد برای بارداری کمک کند؛ بدین صورت که با محاسبه زمان تخمک گذاری می توان در بازه زمانی رها شدن تخمک، به صورت یک شب در میان اقدام نمود.

نحوه محاسبه زمان تخمک گذاری

برای محاسبه زمان آزاد شدن تخمک به دو تاریخ روز اول خونریزی و تعداد روزها تا شروع خونریزی بعدی نیاز است. از روز اول دوره پریود تا اولین روز پریود بعد را یک سیکل یا چرخه پریود می گویند. برای محاسبه روز تخمک گذاری باید تعداد روزهای سیکل نصف شود که یک روز قبل از این تاریخ و یک روز بعد از این تاریخ به دوره تخمک گذاری اختصاص داده می شود؛ به عبارت دیگر سه روز میانه سیکل بازه تخمک گذاری است که درصورت داشتن قاعدگی منظم و ۲۸ روزه، روز ۱۴ ام به عنوان روز میانه سیکل پریود انتخاب می‌شود.

لازم به ذکر است که پیش از تخمک گذاری و طی مرحله فولیکولی، رشد فولیکول های تخمدانی با تأثیرپذیری از هورمون ها آغاز می شود و اغلب یکی از آنها بلوغ می یابد. پس از تخمک گذاری نیز در مرحله «لوتئال»، تخمک از طریق لوله فالوپ به درون رحم انتقال می یابد. با آزادسازی تخمک، فولیکول مربوطه تبدیل به جسم زرد می شود و ضمن تولید هورمون، دیواره رحم را ضخیم می کند. مدت باروری تخمک نیز تنها ۲۴ ساعت پس از آزاد شدن خواهد بود که به دنبال آن، تجزیه می شود و از بین می رود. دیواره ضخیم شده رحم نیز در صورت عدم باروری، پس از ۱۴ روز فرو می ریزد و فرد پریود می شود. به طور کلی، این روند از زمان بلوغ دختران تا رسیدن به سن یائسگی، مرتباً و به طور ماهانه تکرار می‌گردد.

زمان تخمک گذاری چند روز است؟

تخمک گذاری بین ۱۲ تا ۴۸ ساعت طول می کشد؛ اما در حدود یک هفته احتمال بارداری وجود دارد. البته در برخی موارد تا ده روز نیز احتمال بارداری وجود دارد؛ چون اسپرم تا ۵ روز در لوله های رحم زنان زنده باقی می ماند.

زمان تخمک گذاری در پریود نامنظم

در صورتی که پریود خانم نامنظم باشد، امکان محاسبه زمان تخمک گذاری وجود ندارد؛ اما خانم می تواند با بررسی علائم لحظه آزاد شدن تخمک، زمان تخمک گذاری را مشخص نماید. البته استفاده از کیت های تخمک گذاری نیز می تواند در تعیین زمان تخمک گذاری به فرد کمک کند.

علائم آزاد شدن تخمک

علائم لحظه آزاد شدن تخمک

دمای بدن

اگر در تمام طول سیکل قاعدگی دمای بدن اندازه گیری شود، مشخص می شود که دمای بدن در روز تخمک گذاری به صورت ناگهانی بالا می رود.

تغییر در مخاط رحم

در زمان تخمک گذاری، استروژن زیادی ترشح می شود که این موضوع سبب بی رنگی و کشسانی شدن مخاط رحم می گردد.

افزایش میل جنسی

در این بازه میل جنسی خانم ها افزایش می یابد.

لکه بینی و ترشحات قهوه ای

از آنجایی که در زمان تخمک گذاری برای رها شدن تخمک فولیکول ها پاره می شوند، خونریزی خفیفی رخ می دهد.

نفخ و بادکردگی شکم

در این دوره تولید و افزایش هورمون استروژن در دوران تخمک گذاری، پیش از افزایش طبیعی سطح LH رخ دهد و به صورت نفخ شکم نمایان می شود که ناشی از تجمع آب در بدن است. البته در صورت طولانی شدن مدت نفخ، علت آن می تواند کیست تخمدان، اندومتریوز یا تنبلی تخمدان باشد که باید به پزشک مراجعه کرد.

علائم آزادشدن تخمک

حساسیت به بو

اغلب در زمان تخمک گذاری خانم ها حساسیت بیشتری به بو پیدا می کنند.

درد و حساسیت در سینه ها

در زمان تخمک گذاری به علت افزایش سطح هورمون های تولیدی، خانم احساس درد در ناحیه سینه پیدا می کند.

درد خفیف در لگن و شکم

اغلب خانم ها در زمان تخمک گذاری احساس درد خفیفی در یک سمت از پایین شکم دارند. این درد هر ماه در یک قسمتی از شکم احساس می شود چرا که هر ماه یکی از تخمدان ها به نوبت فعال شوند.

تغییرات گردنه رحم

در زمان تخمک گذاری گردنه رحم بلندتر، نرم تر و بازتر می شود.

ترشحات موکوسی رحم پیش از آزادشدن تخمک

همان‌طور که اشاره شد، تغییر در ترشحات موکوسی رحم از علائم آزاد شدن تخمک می‌باشد که به تعیین تقریبی زمان تخمک‌گذاری کمک می‌کند. منظور از ترشحات موکوسی، مخاط غلیظ، چسبناک، بدون بو و شفافی می‌باشد که به سلامت واژن و جلوگیری از عفونت کمک می‌کند و میزان آن نیز در دوران بارداری افزایش می‌یابد. از آنجایی که حجم و نوع ترشحات در زمان تخمک‌گذاری تغییر می‌یابد، می‌توان زمان مناسب برای اقدام به نزدیکی و افزایش شانس باروری را تعیین نمود.

علائم ترشحات موکوسی قبل از دوره قاعدگی شامل رقیق و چسبناک بودن مایع و شباهت آن به سفیده تخم‌مرغ می‌باشد. به نزدیک شدن به دوره قاعدگی، میزان این ترشحات کاهش می‌یابد و به مرور زمان غلیظ‌تر می‌شود. در کل، مشاهده این ترشحات در تمام بانوان یکسان نیست؛ به‌طوری که برخی زنان ترشحات سفیدرنگی را طی یک هفته قبل از شروع پریود تجربه می‌کنند و برخی دیگر از ۲ روز مانده به قاعدگی، مخاطی خشک یا با رطوبت اندک دارند.

تفاوت ترشحات دوره بارداری و تخمک گذاری

درخصوص فرق ترشحات دوران تخمک‌گذاری و ترشحات دوران بارداری باید گفت که مخاط تخمک‌گذاری، چسبناک و مشابه سفیده تخم‌مرغ است. این ترشحات که در میانه چرخه قاعدگی رخ می‌دهد، معمولاً ۳ الی ۴ روز طول می‌کشد و گاهی ظاهری کرم‌رنگ دارد. با این حال، ترشحات دوران بارداری کمی رقیق‌تر و سفیدتر به نظر می‌رسد و مقدار آن نیز بیشتر می‌باشد. ضمناً قبل از دوره قاعدگی، احتمال مشاهده ترشحات و لکه‌هایی صورتی‌رنگ نیز وجود دارد که نشان‌دهنده موفقیت‌آمیز بودن فرآیند کاشت و آغاز بارداری است.

اقدام به بارداری در زمان آزاد شدن تخمک

در زمان تخمک گذاری می توان اقدام به رابطه جنسی جهت بارداری کرد که معمولاً آزاد شدن تخمک، ۱۴ روز قبل از قاعدگی بعدی انجام می شود‌. پس از مقاربت جنسی، اسپرم ها حداکثر ۵ روز در دستگاه تناسلی زن زنده می ماند و اگر حول بازه ۲ الی ۳ روز قبل و بعد از تخمک گذاری صورت گیرد، احتمال لقاح بسیار بالا می رود.

ازاد شدن تخمک

علائم تخمک گذاری ضعیف

وجود اختلال در آزادسازی تخمک که می تواند به شکل عدم تخمک گذاری یا تخمک گذاری نامنظم ظاهر شود، علائم و نشانه هایی دارد که برخی از آنها عبارتند از:

  • وجود چرخه های نامنظم ‌و پریودی های غیرقابل پیش بینی با تغییرات بیش از چند روز در هر ماه
  • داشتن دوره های قاعدگی بسیار کوتاه (کمتر از ۲۱ روز) یا بسیار طولانی (بیش از ۳۵ روز)
  • عدم پریودی بدون وقوع بارداری و همچنین گذراندن برخی ماه ها بدون بروز قاعدگی
  • عدم تغییرات دمایی و افزایش دمای بدن در دوره تخمک گذاری به دلایلی غیر از الگوی خواب نامنظم و…
  • جواب منفی تست کیت تخمک گذاری یا جواب های مثبت چندگانه _بدون وقوع قاعدگی_ به عنوان علامتی از سندرم PCOS

لازم به ذکر است که در بدن زنان، تعداد مشخصی تخمک وجود دارد که هر یک از آنها در یک ماه، از حالت خاموش به حالت فعال در می آید. اگر تخمک فعال شود و هورمونی برای بالغ کردن آن وجود داشته باشد، یا بالغ می شود (آزاد شدن تخمک) و یا از بین می رود (اختلالات تخمک گذاری). البته باید گفت که هورمون های بلوغ تخمک، تنها در بزرگسالی تولید می شوند

بهترین فرصت بارداری در سیکل قاعدگی

با توجه به موارد ذکر شده، تعیین بهترین فرصت بارداری در طول سیکل قاعدگی با دانستن زمان تقریبی تخمک گذاری، کار سختی نیست. با در نظر گرفتن دوره ۲۸ روزه برای چرخه پریودی می توان بیشترین و کمترین احتمال بارداری را به صورت زیر مشخص کرد:

  •  دوره پریود در روزهای ۱ تا ۷ با کمترین شانس بارداری
  •  دوره پس از پریود در روزهای ۸ و ۹ با شانس بارداری
  •  دوره تخمک گذاری در روزهای ۱۰ تا ۱۴ با بیشترین شانس بارداری
  • دوره بعد از تخمک گذاری در روزهای ۱۵ و ۱۶ با شانس بارداری
  •  دوره ضخیم شدن دیواره های رحم در روزهای ۱۷ تا ۲۸ با کمترین شانس بارداری
علائم آزاد شدن تخمک

نکاتی درباره افزایش کیفیت تخمک

یک رژیم غذایی سالم و متعادل، نقش زیادی در بهبود کیفیت تخمک‌ها و تقویت تخمک‌گذاری دارد. بهترین خوراکی‌ها برای تقویت تخمک‌گذاری عبارتند از:

  • آووکادو با داشتن مقادیر فراوانی از چربی‌های سالم
  • حبوباتی همچون لوبیا و عدس به عنوان منبع تأمین آهن و دیگر موادمعدنی یا ویتامین‌های موردنیاز بدن
  • آجیل‌ها و میوه‌های خشک به عنوان منبع ویتامین، پروتئین و موادمعدنی و آنتی‌اکسیدان‌هایی نظیر سلنیوم
  • دانه‌های کنجد با داشتن روی و چربی‌های اشباع‌شده و مؤثر در سلامت تخمک‌ها
  • انواع توت‌ها با داشتن آنتی‌اکسیدان‌های قوی
  • سبزیجات پر برگ نظیر کلم‌پیچ و اسفناج به عنوان منابعی غنی از آهن، منگنز، اسیدفولیک، ویتامین A و کلسیم
  • ریشه گیاه ماکا با خواصی همچون تقویت اسپرم و تخمک، افزایش میل جنسی و تثبیت تعادل هورمونی بدن
  • زنجبیل با خواص ضدالتهابی، افزایش گردش خون، کمک به هضم غذا، بهبود چرخه‌های پریودی، کاهش التهاب اندام‌های تناسلی و…

مطالب پیشنهادی

افزودن دیدگاه