بارداری بعد از سقط جنین؛ علائم و مراقبت های لازم


سقط جنین حاصل ۱۰ تا ۱۵ درصد از بارداری‌ها است که عوارض جسمی و عاطفی مختلفی را به همراه دارد. در این میان، برای بسیاری از خانم‌ها سؤال پیش می‌آید که آیا می‌توان بعد از سقط جنین باردار شد؟ بهترین زمان برای بارداری پس از سقط جنین چه زمانی است؟ چه نکات و مراقبت‌هایی باید بعد از سقط جنین و قبل از بارداری مجدد در پیش گرفت؟ خطرات حاملگی مجدد پس از سقط جنین چیست؟ در مطلب پیش رو تلاش شده پاسخ این سؤال‌ها و سؤالات بسیار دیگری که به بانوان برای داشتن یک بارداری موفق کمک می‌کند، داده شود.

علائم بارداری بعد از سقط جنین

سقط جنین و آشنایی با انواع آن

سقط جنین که به مرگ جنین پیش از هفته بیستم بارداری گفته می‌شود، شامل دو نوع خودخواسته یا عمدی (Abortion) و ناخواسته یا خودبه‌خود (Miscarriage) است. لازم به ذکر است که مرگ جنین بعد از هفته ۲۰ بارداری، با نام علمی «مرده‌زایی» شناخته می‌شود.

سقط جنین عمدی می‌تواند به دستور پزشک برای حفظ سلامت مادر در شرایط بحرانی یا از بین بردن جنین معلول و ناقص انجام شود. در این نوع سقط، روش‌های دارویی، کورتاژ یا جراحی باز برای ختم بارداری به کار می‌رود.

در سقط جنین ناخواسته که بدون اطلاع قبلی رخ می‌دهد، عواملی نظیر ضربه شدید، مشکلات جفت، ضعف ماهیچه‌های رحم و دیابت بارداری موجب مرگ جنین می‌شود. باید دانست امکان بارداری بعد از سقط خودبه‌خود یا سقط عمدی وجود دارد؛ اما پیش از حاملگی مجدد باید علت سقط جنین مورد بررسی قرار گیرد تا از تکرار آن در بارداری‌های بعدی جلوگیری شود. 

سقط جنین
بیشتر بخوانید: نکاتی که باید درباره علائم و علل سقط جنین بدانید!

مهم ترین دلایل سقط جنین

در اغلب موارد، عدم رشد کافی جنین علت سقط است. در واقع مشکلات کروموزومی که با بالا رفتن سن مادر بیشتر می‌شود و در ۵۰ درصد سقط‌های جنین دخیل است، نقش مهمی در عدم رشد و تقسیم سلولی جنین دارد. در موارد دیگری مشاهده شده که بیماری‌های مادر همچون مشکلات مثانه یا دیابت روی سقط جنین اثر می‌گذارد.

از دیگر علل و دلایل سقط جنین باید به ناهنجاری‌های رحمی، مشکلات اسپرم مرد، سبک زندگی ناسالم (همچون مصرف سیگار و الکل)، فعالیت‌های سنگین، مصرف بی‌رویه برخی مواد غذایی مضر و... اشاره کرد. 

مهم ترین دلایل سقط جنین

سقط زودهنگام یا زودرس جنین چیست؟

در بسیاری از موارد، خانم‌ها بدون آن که بدانند حامله هستند در روزهای اول بارداری دچار سقط می‌شوند که به سقط جنین زودرس معروف است. گاهی استفاده از بیبی چک یا تست بارداری خانگی، حتی تا چند هفته پس از بارور شدن تخمک نیز نتیجه درست را نشان نمی‌دهد. در این صورت اگر مادر دچار سقط شود، ممکن است آن را با قاعدگی خارج از تاریخ که علائمی شدیدتر دارد اشتباه بگیرد.

سقط جنین زودهنگام (قبل از هفته ۱۲ بارداری) مشابه قاعدگی با خونریزی‌های شدیدتر و خروج لخته است که معمولاً تا یک هفته ادامه می‌یابد و چرخه منظم قاعدگی، ۴ تا ۶ هفته بعد از آن آغاز می‌شود. باید گفت که تأثیرات سقط جنین بر روی مادر به عوامل مختلفی به‌ویژه سن مادر بستگی دارد و ازاین‌رو ممکن است شدت و مدت علائم در برخی خانم‌ها کمتر یا بیشتر باشد.

احتمال بارداری مجدد بعد از سقط جنین

احتمال بارداری مجدد بعد از سقط جنین عمدی و همچنین سقط جنین غیرعمدی همواره امکان‌پذیر است؛ اما احتمال دارد شانس آن کاهش یابد. در واقع سقط خودخواسته که با عمل جراحی صورت گیرد، شانس موفقیت بارداری‌های بعدی را در مقایسه با سقط به‌وسیله دارو و کورتاژ کاهش می‌دهد. جراحی برای سقط جنین می‌تواند باعث ایجاد زخم و آسیب در دیواره رحم شود که این امر، ریسک سقط جنین بدون اجتناب در آینده را بالا می‌برد.

نکته مهمی که باید در نظر گرفت این است که اگر علت سقط جنین خودبه‌خود وجود بیماری زمینه‌ای یا نقص ژنتیکی باشد، به دلیل ماندگاری این عامل همچنان ریسک سقط مجدد (با احتمال ۲۰ درصد) در حاملگی بعدی وجود دارد. این میزان پس از دو سقط متوالی به ۲۸ درصد و پس از سه یا چند سقط متوالی به ۴۳ درصد می‌رسد. بنابراین معاینه توسط پزشک متخصص و مشورت با او در خصوص بارداری بعد از سقط جنین بسیار مهم است.

احتمال بارداری مجدد بعد از سقط جنین

آمادگی رحم برای بارداری بعد از سقط جنین

معمولاً خانم‌ها می‌توانند با تقویت رحم قبل از بارداری و رعایت نکات مؤثر در سلامت تخمدان‌ها و تخمک‌ها، بدن را برای یک بارداری موفق آماده سازند. ازجمله عوامل دخیل در سلامت تخمدان‌ها می‌توان به گردش خون مناسب، چرخه قاعدگی منظم و رژیم غذایی معتدل اشاره نمود.

از طرفی دیگر، برای تقویت رحم می‌توان رژیم غذایی مناسبی را در پیش گرفت که شامل سبزیجات، میوه‌های تازه، غلات کامل و ماست و شیر باشد. همچنین، استفاده از عسل به جای قند و پرهیز از مصرف قهوه و نوشیدنی‌های الکلی نیز، شانس بارداری موفق را افزایش می‌دهد.

شایان ذکر می‌باشد که ارزیابی تمرینات ورزشی، رژیم کاهش وزن و بررسی هرگونه بیماری همچون آسم، دیابت و فشار خون بالا توسط پزشک جهت آماده کردن رحم برای بارداری ضروری می‌باشد. ضمناً، پزشکان متخصص به منظور بررسی عملکرد رحم و تخمدان و شناسایی مشکلات موجود و برطرف نمودن آن‌ها، گاهی آزمایشاتی نظیر معاینه لگن و آزمایش پاپ اسمیر برای تشخیص بیماری‌های جنسی انتقال‌شونده را تجویز می‌نمایند.

چه مدت بعد از سقط جنین می‌توان باردار شد؟

خانم‌هایی که بعد از سقط جنین قصد بارداری مجدد دارند، معمولاً از افرادی با تجربه مشابه می‌پرسند که چند ماه بعد از سقط جنین باردار شدید و بارداری خود را چگونه گذراندید؟

درواقع برای بسیاری از زنان اهمیت دارد که از زمان بازگشت قدرت باروری پس از سقط جنین مطلع شوند تا برنامه‌ریزی بهتری برای آن داشته باشند. باید گفت خونریزی ناشی از سقط جنین معمولاً ۱ هفته و گاهی ۲ هفته یا بیشتر طول می‌کشد که رابطه جنسی در این مدت به علت خطر عفونت رحم توصیه نمی‌شود.

اما از آن‌جایی که حتی در طول این خونریزی‌ها احتمال تخمک‌گذاری وجود دارد، ممکن است خانم قبل از اولین قاعدگی پس از سقط جنین باردار شود. به علاوه اگر از آخرین بارداری خانم قبل از سقط جنین مدت زیادی گذشته باشد، به دلیل تغییرات هورمونی ممکن است تخمک‌گذاری بعد از سقط، دیرتر از حد معمول رخ دهد. بنابراین احتمال بارداری در ماه نخست بعد از سقط نیز وجود دارد، اما تعیین بهترین زمان برای حاملگی مجدد باید توسط پزشک متخصص انجام گیرد.

همچنین برای انتخاب بهترین زمان بارداری بعد از سقط جنین با قرص، کورتاژ یا جراحی، نظر پزشک اهمیت زیادی دارد؛ چراکه گاهی باید با هورمون‌درمانی و مصرف برخی داروها، وضعیت هورمونی بدن را به حالت عادی برگرداند. گذشت زمان علاوه بر بازیابی شرایط روحی مادر و پدر، برای بازسازی رحم و تقویت پوشش دیواره رحم یا آندومتر ضرورت دارد.

به‌طور کلی پزشک زمان یکسانی را برای حاملگی مجدد بعد از سقط جنین به زوج‌ها پیشنهاد نمی‌دهد و شرایط روحی و جسمی آن‌ها را در نظر می‌گیرد؛ اما معمولاً توصیه می‌شود با گذشت حداقل ۲ یا ۳ دوره قاعدگی، بارداری صورت گیرد.

لازم به ذکر است که ایجاد فاصله زمانی زیاد بین سقط جنین و بارداری مجدد نیز می‌تواند خطر سقط را بالا ببرد. به طوری که طبق مطالعات، درصد سقط مجدد جنین و عوارض آن در خانم‌هایی که پس از ۶ ماه باردار شده‌اند کمتر از زنانی بوده که در فاصله زمانی بیشتری اقدام به بارداری کرده‌اند.

ناباروری ثانویه
بیشتر بخوانید: ناباروری ثانویه؛ از علل تا روش‌های درمان


چه مدت بعد از سقط جنین می توان بارداری شد؟

بارداری بعد از سقط مکرر

با وجود یک بار سقط جنین، اغلب خانم‌ها نیاز به معاینه یا درمان خاصی ندارند و درصورت آمادگی جسمی و روحی می‌توانند دوباره باردار شوند. اما درصورت سقط مکرر و دست‌کم دو سقط جنین متوالی، پزشک آزمایش‌های مختلفی را برای یافتن علت سقط و رفع و درمان مشکلات احتمالی توصیه می‌کند که از جمله آن‌ها می‌توان به بررسی نقص احتمالی دهانه رحم و اندازه‌گیری سطح پروژسترون خون اشاره کرد.

درواقع باید گفت که پس از اولین سقط جنین، شانس بارداری موفق کم نمی‌شود و ازاین‌رو معاینه خاصی نیاز نیست؛ ولی باید تاریخچه پزشکی فرد را نیز در نظر گرفت. به عنوان مثال، برخی از سقط‌های دو ماهه دوم بارداری ناشی از اختلال گردن رحم است که نیاز به درمان دارد.

 اما اغلب سقط‌های سه ماهه اول در اثر ناهنجاری‌های کروموزمی رخ می‌دهد که با وجود عدم درمان، ممکن است در حاملگی بعدی رخ ندهد و نوزاد سالمی به دنیا بیاید. در بهترین حالت و عدم مشاهده هیچ‌گونه مشکل خاصی، زوج باید چند ماه تا بارداری مجدد صبر کنند. این امر به بهبود جسمانی کامل زن و حمایت از سلامت جنین در حاملگی بعدی کمک می‌کند.

بهترین زمان بارداری بعد از کورتاژ

تکنیک کورتاژ یکی از روش‌های رایج سقط جنین در موارد اورژانسی است که یک فرایند نیمه‌تهاجمی به حساب می‌آید. برای یافتن بهترین زمان بارداری بعد از کورتاژ همچون سایر روش‌های سقط جنین، می‌بایست نظر پزشک خود را جویا شد. هرچه سقط جنین با کورتاژ در زمان زودتری انجام شود، با توجه به کوچک بودن جنین عوارض کمتری به دنبال دارد. اما در هر حال می‌بایست پس از کورتاژ نیز به مدت چند هفته تا چند ماه برای بارداری مجدد صبر کرد.

مراقبت های بعد از انتقال جنین برای بارداری موفق
بیشتر بخوانید: مهم ترین اقدامات قبل از بارداری


بهترین زمان بارداری بعد از کورتاژ

تخمک گذاری بعد از سقط جنین

در بسیاری از موارد، تخمک‌گذاری بدون وقفه خاصی پس از سقط جنین آغاز می‌شود و خونریزی قاعدگی نیز در زمان خود اتفاق می‌افتد. البته از آن‌جایی که سقط جنین با خونریزی مشابهی به مدت یک تا چند هفته همراه است، نمی‌توان وقوع عادت ماهانه را به‌طور دقیق کرد.

در اصطلاح علمی، بدن خانم‌ها بعد از زایمان، سقط جنین یا مرگ نوزاد به باروری پایه می‌رسد؛ بدین معنی که طی ۱۶ الی ۲۲ روز بعد از سقط جنین، سطح هورمون پروژسترون (Progesterone) و سپس هورمون لوتئینه‌کننده (LH) افزایش می‌یابد. افزایش این هورمون‌ها و بهبود شرایط دیواره رحم که با نمونه‌برداری بافتی (بیوپسی) از لایه آندمتر رحم تأیید می‌شود، نشانه آمادگی بدن برای بارداری می‌باشد.

باید گفت سیکل پریود به این صورت است که آزاد شدن تخمک از فولیکول‌های داخل تخمدان، تقریباً در روز چهاردهم یک چرخه ۲۸ روزه اتفاق می‌افتد و بنابراین احتمال بارداری مجدد حتی در طول ۲ هفته نخست پس از سقط جنین وجود دارد. در زنانی که چرخه‌های کوتاه‌تر یا طولانی‌تر دارند، تخمک‌گذاری و بارداری می‌تواند زودتر یا دیرتر رخ دهد؛ اما به‌طور کلی، دوره باروری تخمک در هر چرخه قاعدگی فقط چند روز در ماه است.

بنابراین برای افزایش شانس بارداری بعد از سقط جنین می‌توان به کمک کیت‌های تست تخمک‌گذاری یا اندازه‌گیری دمای بدن، زمان دقیق تخمک‌گذاری را یافت و در همان زمان اقدام به رابطه جنسی کرد. باید افزود که باقی ماندن طولانی‌مدت هورمون‌های بارداری پس از سقط جنین در بدن، گاهی تخمک‌گذاری و قاعدگی را تا هفته‌ها به تعویق می‌اندازد.

تخمک گذاری و قاعدگی بعد از سقط جنین

چطور بعد از سقط جنین فوراً باردار شوم؟

اگر قصد دارید بلافاصله بعد از سقط جنین در مدت کوتاهی باردار شوید، باید تاریخ دقیق تخمک‌گذاری خود را بدانید. کیت تست تخمک‌گذاری نیز با اندازه‌گیری هورمون‌های مهم و مؤثر، زمان آزاد شدن تخمک را نشان می‌دهد که با رسیدن نمودار به نقطه پیک آن، می‌توان متوجه وقوع تخمک‌گذاری شد.

بهترین زمان برای مقاربت و نزدیکی جنسی حدود ۲ الی ۳ روز مانده به تخمک‌گذاری است. داشتن رژیم غذایی سالم و متعادل، ورزش منظم، مصرف مکمل‌های ضروری و کاهش استرس نیز باعث افزایش شانس بارداری موفق می‌شود. 

بارداری سریع
بیشتر بخوانید: برای بارداری سریع چه باید کرد؟

تست های ویژه بارداری بعد از سقط جنین

انجام هرگونه آزمایش و تست برای بارداری بعد از سقط جنین، نیازمند توصیه پزشک است که معمولاً پس از دومین سقط جنین تجویز می‌شود. مهم‌ترین آزمایش‌ها در این دوره عبارتند از:

  • آزمایش خون
  • آزمایش کروموزمی
  • سونوگرافی
  • هیستروسکپی
  • هیستروسالپنگوگرافی
  • سونوهیستوگرافی
  • ام آر آی (MRI)

در ادامه به شرح موارد بالا میپردازیم.

آزمایش خون

تست خون بهترین و ساده‌ترین گزینه برای یافتن مشکلات هورمونی بدن است و اختلالات مربوط به سیستم ایمنی را نیز شناسایی می‌کند.

آزمایش کروموزومی

تست کروموزومی روشی برای یافتن ایرادات کروموزوم‌ها، بررسی بافت باقی‌مانده از سقط قبلی و تعیین شانس بارداری مجدد بعد از سقط جنین است.

سونوگرافی

سونوگرافی یا تصویربرداری از اندام‌های داخلی توسط امواج صوتی با فرکانس بالا، تصویر دقیقی از ساختار ارگان‌های مورد نظر به دست می‌دهد و معمولاً امکان شناسایی مشکلات رحمی نظیر توده‌های خوش‌خیم فیبروم را فراهم می‌کند. در این روش پزشک با وارد کردن پروب سونوگرافی به اندام شکمی یا واژن، تصویر مورد نظر را ثبت و بررسی می‌نماید.

هیستروسکوپی

در روش هیستروسکوپی نیز با وارد کردن یک ابزار ظریف و نازک به نام هیستروسکوپ به دهانه رحم و حفره داخلی رحم، مشکلات درون آن مورد بررسی و درمان قرار می‌گیرد.

مهم ترین اقدامات لازم قبل از هیستروسکوپی
بیشتر بخوانید: درمان و تشخیص مشکلات ناباروری با هیستروسکوپی


روند انجام هیستروسکوپی

هیستروسالپنگوگرافی (Hysterosalpingography)

هیستروسالپنگوگرافی تکنیکی برای وارد کردن یک محلول رنگی از مسیر واژن به رحم و لوله‌های فالوپ است که با پر کردن تمام ساختار رحم و لوله‌های رحمی، هرگونه انسداد، اختلال، مورد غیرعادی و وضعیت خطوط داخلی رحم را در تصویربرداری اشعه ایکس نشان می‌دهد.

سونوهیستروگرافی (Sonohysterography)

در روش سونوهیستوگرافی با تزریق محلول نرمال سالین به قسمت توخالی رحم از مسیر واژن، سونوگرافی انجام می‌شود. بدین ترتیب می‌توان وضعیت سطح بیرونی رحم، بافت داخلی آن و سلامت یا اختلال لوله‌های رحمی را مورد بررسی قرار داد.

ام آر آی (MRI)

تکنیک MRI نیز یک روش بسیار رایج در تصویربرداری از بافت‌های داخلی است که دقت بالایی دارد و تصاویر جزئی و دقیقی را از بافت رحم در اختیار پزشک قرار می‌دهد.

افزایش آمادگی بدنی قبل از بارداری پس از سقط جنین

اگرچه در اغلب موارد راهی برای جلوگیری از سقط جنین ناخواسته وجود ندارد؛ اما با اقداماتی می‌توان آمادگی بدنی خود را بالا برد و شانس بارداری مجدد پس از سقط جنین را افزایش داد. در درجه اول، داشتن سبک زندگی سالم همچون پیروی از رژیم غذایی مقوی و پرهیز از عادات نادرست اهمیت زیادی دارد.

آغاز مصرف روزانه مکمل‌های ویتامین و اسید فولیک از چند ماه مانده به بارداری مجدد نیز ضروری است. همچنین اگر فردی بعد از سقط جنین دوباره باردار شود باید مصرف کافئین را به حداقل برساند. لازم به ذکر است که مصرف سیگار، الکل و داروهای غیرمجاز می‌تواند آسیب‌هایی جدی به مادر و جنین برساند و بارداری را با شکست مواجه کند.

رژیم غذایی سالم برای بارداری

علائم بارداری بعد از سقط جنین

علائم و نشانه‌های بارداری بعد از سقط جنین، کاملاً مشابه علائم بارداری در دیگر زمان‌ها است و اغلب شامل موارد زیر می‌شود:

  • احساس درد و حساسیت در پستان‌ها
  • حساس شدن به بوها و مزه‌ها
  • حالت تهوع و استفراغ
  • احساس خستگی مفرط و بی‌دلیل
  • عقب افتادن عادت ماهانه و عدم مشاهده خونریزی قاعدگی

باید گفت که در صورت عدم قاعدگی تا ۶ هفته پس از سقط جنین، بهتر است یک تست بارداری خانگی با بیبی چک انجام شود. در صورت مثبت بودن نتیجه می‌بایست یک آزمایش خون انجام داد تا از وقوع بارداری مطمئن شد؛ چراکه گاهی مثبت شدن تست خانگی به علت هورمون‌های باقی‌مانده از سقط قبلی است.

تماس با ما

برای دریافت هرگونه مشاوره و راهنمایی درباره مراقبت های بارداری با ما تماس بگیرید:

03537283090 داخلی 232واتساپتلگرامفیسبوکایمیل

تست بارداری بعد از سقط جنین چه زمانی دقیق است؟

انجام تست بارداری تا مدتی بعد از سقط جنین ممکن است نتایج دقیق و درستی به دست ندهد. درواقع، وجود سطح زیادی از هورمون گنادوتروپین جفتی انسانی (hCG) که از بارداری قبلی باقی مانده، باعث نتیجه مثبت کاذب در آزمایش بارداری می‌شود. در سریع‌ترین حالت ممکن، چند روز یا چند هفته پس از سقط طول می‌کشد تا سطح hCG به میزان نرمال برسد. لذا می‌توان گفت که مثبت شدن تست بارداری خانگی قبل از گذشت ۳ هفته از سقط جنین، چندان دقیق نیست؛ اما پس از آن می‌تواند به احتمال زیاد نشانه حاملگی باشد.

احتمال سقط جنین مجدد

احتمال سقط مجدد جنین در مادران به عواملی همچون علت سقط قبلی و زمان آن بستگی دارد. از آن‌جایی که اغلب سقط‌های سه ماهه اول بارداری در اثر مشکلات جنین رخ می‌دهد و ارتباطی با وضعیت جسمانی مادر ندارد، بیشتر خانم‌هایی که در این دوران دچار سقط جنین می‌شوند در مرتبه بعدی بارداری سالمی را پشت سر می‌گذارند.

با این‌حال اگر در فردی دو یا سه مرتبه سقط مکرر و متوالی رخ دهد، پزشک او را نزد یک متخصص می‌فرستد. پزشک متخصص با انجام آزمایش‌ها و معایناتی علت سقط را می‌یابد و درصورت لزوم، درمان‌هایی را توصیه می‌کند. همچنین یک متخصص می‌تواند با یافتن دلیل سقط جنین، احتمال سقط مجدد در آینده را برای زوج تعیین نماید. 

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

بهترین زمان مراجعه به پزشک برای بارداری مجدد پس از سقط جنین، قبل از اقدام به بارداری است. اگر باردار بودید یا بدون داشتن علائم بارداری احساس کردید که دچار سقط جنین شده‌اید، فوراً به پزشک مراجعه کنید. گاهی ممکن است زوج به صورت ناخواسته، در هفته‌های نخست بعد از سقط جنین صاحب جنین دیگری شوند و به علت عدم مراقبت، آن را از دست بدهند.

مشاوره با پزشک متخصص


پزشک با مشاهده علائم خانم، معاینه‌ای برای تخلیه بافت‌های مرده در رحم انجام می‌دهد و درصورت مشاهده عفونت، فوراً آن را درمان می‌کند. در مواردی که مادر سن بالایی داشته یا دچار مرده‌زایی شده، مدتی بستری در بیمارستان لازم است؛ اما در غیر این صورت می‌توان در خانه به استراحت پرداخت. در سقط‌های مکرر علاوه بر معاینات داخل بیمارستان، گاهی آزمایش‌هایی نظیر تست هورمونی نیز برای خانم تجویز می‌شود.

سخن پایانی

سقط جنین تجربه سخت و تلخی است که علاوه بر درمان جسمی به بازیابی شرایط روحی نیاز دارد. اگرچه از نظر تئوری منعی برای بارداری مجدد بلافاصله بعد از سقط جنین وجود ندارد؛ اما توصیه می‌شود که اقدام به فرزندآوری دست‌کم تا ۶ ماه به تعویق افتد. در این مدت‌زمان هم باید در پیش گرفتن رژیم غذایی مقوی، سبک زندگی سالم، پرهیز از استرس و... خود را برای حاملگی بعدی آماده کرد.

نظری ثبت نشده

نظر شما