سقط فراموش شده چیست و چه علتی دارد؟

سقط فراموش شده معمولا قبل از هفته بیستم اتفاق می‌افتد و باقی ماندن جنین مرده در رحم می‌تواند باعث بروز مشکلاتی برای مادر شود. آمارها نشان می‌دهد حدود 10 درصد از بارداری‌ها منجر به از دست رفتن جنین‌ خواهد شد که سقط فراموش شده نیز جزئی از آن به شمار می‌رود.

سقط فراموش شده چیست؟

سقط فراموش شده (silent miscarriage) که به آن سقط بی صدا، ساکت یا خاموش نیز گفته می‌شود، سقطی است که در آن جنین مرده و یا شکل نگرفته؛ اما جفت و بافت جنین هنوز بدون هیچ علائمی در رحم وجود دارد. همان طور که از نام این سقط پیدا است، زنان باردار علائمی مانند دل درد و یا خونریزی ندارند، از این رو ممکن است تا مدتی بعد از سقط نیز متوجه آن نشوند.

علائم سقط جنین فراموش شده 

سقط جنین فراموش‌شده بدون علامت مشخصی اتفاق می‌افتد و بسیاری از خانم‌ها ممکن است تا چند روز یا حتی چند هفته از این اتفاق بی‌خبر باشند. البته، بعضی نشانه‌ها به عنوان هشدارهایی برای وقوع این نوع سقط در نظر گرفته می­شوند. از جمله:

·لکه‌بینی یا خونریزی کم از واژن

·ترشحات قهوه‌ای‌رنگ

·احساس گرفتگی یا درد در قسمت پایین شکم

·کاهش یا ناپدید شدن علائم بارداری مانند تهوع یا حساسیت سینه‌ها

·خروج مایع غیرعادی از واژن

·کمردرد که ممکن است خفیف یا شدید باشد

نکته مهم این است که خونریزی( شایع‌ترین علامت سقط) ممکن است با تأخیر ظاهر شود. چون روند سقط در این نوع، به‌صورت تدریجی و بی‌صدا انجام می‌شود، ممکن است جنین بدون اطلاع مادر از دست رفته باشد. به همین خاطر، پیگیری منظم بارداری و سونوگرافی‌های دوره‌ای بسیار ضروری است.

بیشتر بخوانید: نکاتی که باید درباره علائم و علل سقط جنین بدانید!

علل سقط جنین خاموش یا فراموش‌شده 

در بیشتر موارد، علت دقیق این نوع سقط مشخص نیست. اما تحقیقات نشان می‌دهد که حدود ۵۰ درصد سقط‌ها در سه‌ماهه اول بارداری به دلیل مشکلات کروموزومی در جنین رخ می‌دهد. یعنی تعداد یا ساختار کروموزوم‌ها که حامل اطلاعات ژنتیکی هستند، درست نیست و همین موضوع باعث توقف رشد جنین می‌شود. عوامل دیگری که ممکن است خطر سقط جنین خاموش را افزایش بدهند:

• مشکلات رحمی مانند زخم دهانه رحم یا ناهنجاری‌های ساختاری رحم
• اختلالات هورمونی یا مشکلات غدد درون‌ریز
• بیماری‌های خودایمنی که در آن سیستم ایمنی بدن به جنین حمله می‌کند
• عفونت‌ها، دیابت کنترل‌نشده یا اختلالات تیروئیدی
• ضربه فیزیکی شدید به شکم یا لگن

خطرات سقط فراموش شده چیست؟

خطرات اصلی سقط فراموش شده عفونت، خونریزی شدید و باقی ماندن بافت بارداری در رحم است، اما در اغلب موارد این عوارض نادر هستند و با پیگیری درست قابل کنترل‌اند. طبق اطلاعات سازمان بهداشت ایرلند (HSE)، عوارضی مثل خونریزی شدید، تخلیه‌ی ناقص رحم و عفونت در بیشتر روش‌های درمان فقط در ۱ تا ۳ نفر از هر ۱۰۰ نفر رخ می‌دهد و نیاز به انتقال خون بسیار نادر است.

روش انتظار ممکن است بیشتر به کورتاژ ناخواسته یا خونریزی طولانی‌تر منجر شود، هرچند خطر عفونت و اثرات روحی‌اش با جراحی تفاوتی ندارد. اگر تب، ترشح بدبو، درد شدید که با مسکن بهتر نمی‌شود یا خونریزی زیاد دارید، فوراً به پزشک مراجعه کنید.

سقط فراموش شده چگونه تشخیص داده می‌شود؟

سقط خاموش غالباً با سونوگرافی‌های قبل از هفته بیستم بارداری تشخیص داده می شود. معمولاً هنگامی که پزشک متخصص نتواند ضربان قلب جنین را تشخیص دهد، متوجه از دست رفتن جنین می‌شود.

همچنین در اوایل بارداری (کمتر از هفته هشتم بارداری)، پزشک متخصص می‌تواند سطح هورمون Hcg را در خون طی چند روز اندازه گیری کند. سطح این هورمون در هفته‌های اول به سرعت بالا می‌رود، به طوری که در هر 48 تا 72 ساعت، حدود دوبرابر خواهد شد. بنابراین اگر در تست چند روزه این هورمون افزایش وجود نداشته باشد، پزشک تشخیص می‌دهد که جنین سقط شده و بارداری پایان یافته است.

تشخیص اشتباه سقط فراموش شده ممکن است؟

بله، اگر پزشک خیلی زود و فقط بر اساس یک سونوگرافی حکم بدهد، احتمال تشخیص اشتباه وجود دارد، به همین دلیل معیارهای جهانی سخت‌گیرانه‌تر شده‌اند. طبق توصیه‌ی پنل چندتخصصی NEJM ، سقط فراموش شده فقط وقتی قطعی است که جنین ۷ میلی‌متر یا بیشتر باشد و ضربان نداشته باشد، یا کیسه‌ی حاملگی ۲۵ میلی‌متر یا بیشتر باشد و جنینی دیده نشود. قبلاً حد ۵ میلی‌متر بود و مطالعات نشان داد این عدد می‌تواند منجر به تشخیص اشتباه شود. این مقاله تأکید می‌کند عجله‌ای برای اعلام سقط لازم نیست و صبر و اطلاعات بیشتر دقت را بالا می‌برد.

اگر یافته‌ها فقط مشکوک باشند، مثلاً جنین کمتر از ۷ میلی‌متر و بدون ضربان، بهتر است سونوگرافی را ۷ تا ۱۰ روز بعد تکرار کنند. یکی از دلایل شایع اشتباه، غلط بودن تاریخ آخرین قاعدگی است، چون بارداری ممکن است دیرتر از تصور شما شروع شده باشد. پس اگر نتیجه برایتان شوکه‌کننده بود، سونوگرافی دوم یا نظر پزشک دوم گرفتن کاملاً منطقی و رایج است.

بتا در سقط فراموش شده

در سقط فراموش شده، عدد بتا معمولاً دیگر مثل بارداری سالم دو برابر نمی‌شود؛ ممکن است ثابت بماند یا کم شود، اما بتا به‌تنهایی نمی‌تواند سقط را تأیید کند. در ابتدای بارداری، بتا هر ۲ تا ۳ روز تقریباً دو برابر می‌شود و در خطر سقط ممکن است این رشد دیده نشود یا عدد کاهش یابد. با این حال هیچ‌وقت یک عدد بتا به‌تنهایی تشخیص سقط را مشخص نمی‌کند

درمان سقط جنین فراموش شده

پس از تشخیص هر گونه سقط از جمله سقط بدون خونریزی یا همان فراموش شده، باید تمامی بافت های باقی مانده بارداری از بدن دفع شود. در اغلب موارد دو هفته بعد از تشخیص سقط خاموش، روند خروج محصولات بارداری از بدن به طور طبیعی آغاز می‌شود.

درمان سقط جنین فراموش شده مشابه با دیگر روش‌های درمان سقط جنین خودبه خود است. زنان باردار با توجه به شرایط جسمی و روحی خود می‌توانند یکی از روش‌های زیر را انتخاب کنند.

روند طبیعی

همان طور که در بالا نیز اشاره شد، خروج طبیعی محصولات بارداری در حدود 65 درصد زنانی که سقط جنین را تجربه کرده‌اند، موفقیت آمیز است. برای خروج کامل بافت و جنین همراه با خونریزی کافی است به مدت چند هفته صبور بود. لازم به ذکر است در صورت انتخاب این روش، تا زمان دفع کامل محصولات بارداری و به صفر رسیدن میزان هورمون تیتر بتا، پیگیری مرتب به پزشک متخصص انجام گیرد.

درمان دارویی

درمان دارویی به انقباض رحم و خارج کردن بافت بارداری کمک کرده و روند آن را سرعت می‌بخشد. این دارو به نام Cytotc (میزوپروستول) تنها در بیمارستان به بیماران داده خواهد شد.

درمان جراحی

در برخی از موارد ممکن است پزشک معالج تشخیص دهد که باید بلافاصله جنین با روش جراحی کورتاژ (D&C) از بدن خارج شود. همچنین اگر جنین به طور طبیعی و یا به وسیله دارو دفع نشود، از این روش جراحی برای خروج کامل بافت های بارداری استفاده می‌شود.

روش جراحی کورتاژ که به آن اتساع و D&C می‌گویند، شامل گشاد شدن آرام گردنه رحم و برداشتن محتویات بارداری است. برای انجام این عمل بیمار تحت بیهوشی عمومی قرار می‌گیرد. این روش مدت بهبودی زنان را افزایش داده و احتمال بروز عوارضی مانند زخم رحم را نیز کاهش می‌دهد.

دارو برای سقط فراموش شده

دارو یکی از سه راه درمان سقط فراموش شده است و معمولاً با میزوپروستول، یا ترکیب میفپریستون و میزوپروستول، زیر نظر پزشک انجام می‌شود. در کارآزمایی MifeMiso روی ۷۱۱ زن، ترکیب میفپریستون و میزوپروستول موفق‌تر از میزوپروستول تنها بود. ۸۳٪ زنان ظرف ۷ روز بافت بارداری را دفع کردند، در حالی که این عدد با میزوپروستول تنها ۷۶٪ بود، و نیاز به جراحی هم ۱۷٪ در مقابل ۲۵٪ شد. عارضه‌ی خاصی هم اضافه نشد.

با این حال دارو بدون عارضه نیست. طبق گزارش بیمارستان‌های بریتانیا، با درمان دارویی ممکن است عفونت در ۱ تا ۴ نفر از هر ۱۰۰ نفر و خونریزی شدید در تعداد کمی رخ دهد، و گاهی دوز دوم یا جراحی لازم می‌شود.

بهبودی پس از سقط جنین فراموش شده

زمان بهبودی پس از سقط جنین فراموش شده می‌تواند در افراد مختلف از چند هفته تا حتی چند ماه نیز طول بکشد. به طور معمول قاعدگی از هفته چهارم تا ششم به روال عادی باز می‌گردد. در کنار مشکلات جسمی، زنان بعد از سقط جنین با مشکلات روحی نیز مواجه هستند که رویایی با آن می‌تواند در افراد مختلف متفاوت باشد.

در صورتی که احساس افسردگی و اضطراب زیاد باشد، صحبت با یک درمانگر و مشاور می‌تواند بسیار مفید واقع شود. همچنین صحبت کردن با افرادی که سابقه سقط جنین داشته‌اند، نیز می‌تواند به بهبود حالت روانی کمک کند.

بارداری پس از سقط جنین فراموش شده

طبیعی است که تجربه از دست دادن جنین باعث شود، نگرانی وقوع مجدد این مشکل را در افراد به وجود آورد، اما لازم به ذکر است که احتمال سقط جنین دوم مانند نرخ طبیعی سقط جنین حدود 14 درصد است، بنابراین داشتن یک سقط فراموش شده یا سقط خاموش، شانس شما را برای سقط مجدد جنین در آینده افزایش نمی دهد.

بهتر است پس از سقط جنین اول حدود 6 تا 8 هفته صبر کرده و سپس نسبت به بارداری مجدد اقدام کنید. همچنین انجام سونوگرافی‌های منظم و رعایت نکات و مراقبت های مورد نیاز، احتمال سقط را کاهش می‌دهد.

بیشتر بخوانید: بارداری بعد از سقط جنین؛ علائم و مراقبت های لازم

چه زمانی به پزشک باید مراجعه کرد؟

درصورت هرگونه سابقه قبلی در رابطه با سقط جنین مراجعه کردن به پزشک به طور مداوم ضروری است. همچنین هنگام مشاهده هر کدام از علائم ذکر شده باید به پزشک معالج خود مراجعه کرده تا معاینه و آزمایش‌های لازم از شما گرفته شود.

سوالات متداول

آیا سقط فراموش شده غالباً با سونوگرافی‌های قبل مشخص می‌شود؟

بله، سقط خاموش یا فراموش شده معمولاً در سونوگرافی‌های روتین قبل از مشاهده علائم خارجی بارداری تشخیص داده می‌شود. در این نوع سقط، جنین متوقف شده اما بدن مادر هنوز علائم بارداری را نشان می‌دهد.

آیا سقط فراموش شده بدون خونریزی اتفاق می‌افتد؟

بله، سقط فراموش شده معمولاً بدون خونریزی یا درد شدید رخ می‌دهد، به همین دلیل به آن “خاموش” گفته می‌شود. بسیاری از مادران تنها از طریق سونوگرافی متوجه می‌شوند.

امکان بارداری بعد از سقط فراموش شده وجود دارد؟

اکثر زنان بعد از گذراندن سقط فراموش شده می‌توانند بارداری سالم داشته باشند. پزشک معمولاً توصیه می‌کند که پس از گذراندن دوره بهبودی و بررسی سلامت رحم، اقدام به بارداری مجدد شود.

میس ابورشن (Missed abortion) یعنی چه؟

میس ابورشن اصطلاح پزشکی سقط فراموش شده است که در آن جنین مرده ولی بدن مادر هنوز آن را دفع نکرده است. علائم بارداری ممکن است تا هفته‌ها ادامه داشته باشد.

چرا علائم بارداری در هفته ششم از بین می‌رود؟

در سقط فراموش شده، وقتی جنین متوقف می‌شود، هورمون‌های بارداری کاهش می‌یابند و علائم مانند حالت تهوع، خستگی و حساسیت سینه به مرور از بین می‌رود.

 جنین مرده تا چند وقت در شکم می‌ماند؟

مدت زمان باقی ماندن جنین مرده در رحم می‌تواند از چند روز تا چند هفته متفاوت باشد. پزشک معمولاً با سونوگرافی و بررسی وضعیت رحم تصمیم به اقدامات درمانی مانند کورتاژ یا دارو می‌گیرد.