از جمله مهمترین عوامل موثر در باروری سالم، سلامت تخمک می باشد؛ چراکه سلامت تخمک بر لقاح و سلامت جنین در دوره حاملگی اثرگذار است. اغلب زنان به علت ضعیف بودن تخمک ها قادر به بارداری طبیعی نیستند و از روش های درمان ناباروری نظیر روش IVF استفاده می کنند. کیفیت تخمک به عوامل مختلفی مانند سن، عوامل محیطی، وجود هورمون در غذاهای روزانه، سبک زندگی و استرس بستگی دارد. مصرف برخی مواد غذایی و تغییر روش زندگی می تواند در تقویت تخمک ضعیف مؤثر باشد. البته این رژیم غذایی باید در یک دوره ۹۰ روزه قبل از تخمک گذاری رعایت شود؛ چراکه در این بازه تخمدان در حال آماده شدن برای انجام پروسه تخمک گذاری می باشد.

چرخه تخمک گذاری

در اوایل سیکل قاعدگی، یک کیست کوچک به نام فولیکول در تخمدان زن شروع به رشد می کند. بافت اطراف این فولیکول ها سبب ترشح هورمون استروژن شده و استروژن سبب تولید موکوس می شود و سپس موکوس حرکت اسپرم را در لوله های رحمی تسهیل می کند. بعلاوه استروژن سبب رشد بافت دیواره رحم و آماده شدن رحم برای لقاح تخمک و اسپرم می شود.

در اواسط سیکل پریود، غده هیپوفیز سبب تحریک هورمون LH شده و این هورمون سبب آزاد شدن تخمک از فولیکول تخمدان می شود. همچنین این هورمون باعث تحریک هورمون پروژسترون شده و این تحریک پروژسترون تا پایان قاعدگی ادامه می یابد. اگر بارداری رخ دهد ترشح هورمون پروژسترون ادامه خواهد یافت و سلول حاصل از لقاح تخمک و اسپرم سبب ترشح هورمون HCG می شود. لازم به ذکر است که این هورمون، ترشح پروژسترون و استروژن را امتداد می دهد و اگر بارداری رخ ندهد ترشح پروژسترون کاهش یافته، دیواره رحم تخریب شده و در نتیجه خونریزی رخ می دهد. برای کسب اطلاعات بیشتر درباره‌ ی علائم آزاد شدن تخمک، اینجا کلیک کنید.

تقویت تخمک ضعیف

اهمیت تخمک سالم برای بارداری

از آنجایی که یکی از عوامل مهم در لانه‌گزینی موفق و بارداری سالم، سلامت تخمک‌ها می‌باشد؛ بنابراین دقت در تقویت تخمک‌ها و تخمک گذاری با تغذیه مناسب و اصلاح سبک زندگی اهمیت زیادی دارد. برخلاف تصورات گذشته که به‌نظر می‌رسید ذخیره تخمدان زنان از بدو تولد و در ادامه با وقوع چرخه پریودی کاهش می یابد، امروزه مشخص شده برخی سلول‌های بنیادی قابلیت تولید و احیای تخمک‌های سالم و جدید را دارند. بااین‌حال، در همه زنان با افزایش سن می‌توان شاهد افت کیفیت و کمیت تخمک‌ها بود که مشکلات ناباروری را به دنبال خواهد داشت.

در طول سال‌های پیش از یائسگی، بانوان می‌توانند با درپیش‌گرفتن راهکارهایی همچون رژیم غذایی مناسب، مصرف مکمل‌ها، استفاده از مواد غذایی گیاهی و افزایش گردش خون در دستگاه تولیدمثل به افزایش سلامت تخمک‌های خود کمک کنند؛ اما درصورت عدم‌موفقیت و بالا رفتن سن، روش‌هایی همچون آی‌وی‌اف (IVF)، تخمک اهدایی یا فرزندخواندگی پیش روی زوجین قرار می‌گیرد.

طبق توصیه پزشکان، راهکارهای زیادی وجود دارد که بتوان بدون نیاز به روش‌های کمک‌باروری، سلامت و کیفیت تخمک‌ها را حفظ کرد و یک بارداری طبیعی را تجربه نمود. معمولاً تخمک از آغاز رشد تا رسیدن به دوره بلوغ و آزادسازی، یک دوره ۹۰ روزه را طی می‌کند که رعایت نکات تغذیه‌ای و محیطی در این دوره، شانس سلامت تخمک را افزایش می‌دهد.

مهم‌ترین عوامل اثرگذار بر سلامت تخمک در طی این دوره و کمک به ادامه یافتن چرخه تخمک‌گذاری عبارتند از:

  • تغذیه مناسب و سرشار از مواد مغذی موردنیاز بدن
  • پرهیز از استرس و اضطراب محل کار یا خانه برای جلوگیری از تولید بیش‌ازحد کورتیزول، پرولاکتین و…
  • داشتن جریان خون مناسب با نوشیدن حداقل ۸ لیوان آب در روز
  • حفظ تعادل هورمونی بدن با درپیش‌گرفتن سبک زندگی سالم به‌منظور کمک به روند طبیعی چرخه تخمک‌گذاری
  • اکسیژن‌رسانی به سلول‌ها با انجام ورزش‌هایی مانند یوگای مخصوص بارداری، پیاده‌روی نیمه‌تند و تنیس

عوامل مؤثر در کیفیت تخمک

گردش خون مناسب در تخمدان ها، تعادل هورمونی، تغذیه مناسب و مدیریت استرس و اضطراب از جمله عواملی هستند که در کنار سن، در سلامت سلول های تولید مثل اثرگذار می باشند.

غذاهای مفید برای تقویت تخمک های ضعیف

لبنیات پر چرب

اگرچه اغلب افراد برای کاهش وزن از لبنیات کم چرب استفاده می کنند؛ اما استفاده از لبنیات پر چرب می تواند در تقویت تخمک و فولیکول تخمدان بسیار مؤثر باشد. حذف چربی شیر سبب بر هم خوردن تعادل هورمون های جنسی و ممانعت از تخمک گذاری می شود.

تقویت فولیکول تخمک

چربی های غیر اشباع و امگا ۳

مصرف چربی های غیر اشباع و امگا ۳، برعکس چربی های ترانس و اشباع شده برای سلامت فرد ضروری می باشد. خوراکی هایی همانند: آووکادو، آجیل، تخمه و ماهی های روغنی نظیر سالمون سرشار از چربی های مفید هستند. امگا ۳ موجود در ماهی ها باعث بهبود بیماری سندروم تخمدان پلی کیستیک می شود؛ البته مصرف ماهی های روغنی بیش از دو بار در هفته توصیه نمی شود.

تقویت تخمک با گوشت و مرغ محلی

مرغ های ماشینی در سوله هایی بسته پرورش پیدا می کنند و اغلب از غذاهایی غیر ارگانیک تغذیه می شوند؛ اما مرغ های محلی از غذاهای ارگانیک و طبیعی استفاده می کنند و در طول روز چند ساعتی در محوطه باز هستند. سعی کنید در دوره ۹۰ روزه خود برای تقویت کیفیت تخمک، از گوشت و مرغ های ارگانیک استفاده کنید.

میوه ها و سبزیجات ارگانیک

سموم و آفت کش های شیمیایی موجود در میوه ها و سبزیجات می تواند اثرات منفی روی قدرت باروری مردان و زنان داشته باشد.

تقویت تخمک ضعیف با مغزها و آجیل ها  

مصرف مغزها و آجیل هایی نظیر گردو و بادام می تواند باعث کاهش سطح کلسترول بد خون، کاهش قند خون، تعادل در سطح هورمونی بدن و بهبود سندروم تخمدان پلی کیستیک شود.

مصرف ویتامین های مکمل

ویتامین E از جمله ویتامین های مؤثر در تقویت تخمک برای بارداری می باشد. این ویتامین در منابع گیاهی نظیر روغن تخم آفتاب گردان و زیتون، ذرت و بادام، سبزیجات تازه، سویا، سیب زمینی و میوه هایی همچون هلو یافت می شود. همچنین ویتامین A از دیگر ویتامین های اثرگذار در قدرت باروری می باشد. این هورمون در مردان سبب ساخت اسپرماتوزوئید و در خانم ها سبب تولید هورمون های جنسی مؤثر در باروری می شود. لبنیات، جگر، سبزی هایی نظیر گوجه فرنگی و سبزی های دارای برگ های سبز تیره و میوه های زرد رنگ نظیر هویج، کدو، سیب زمینی، هلو، زردآلو و طالبی سرشار از ویتامین A هستند.

ژل رویال

ژل رویال _غذای ملکه زنبور عسل_ دارای موادی است که هورمون های مخصوص باروری را تحریک می کند. چنانچه این ماده سه ماه قبل از بارداری و یا IVF مصرف شود، می تواند در روند درمان اثر داشته باشد.

چند نمونه دیگر از غذاهای مفید برای تخمک

  • انواع کلم نظیر کلم بروکلی
  • تخم کدو و دانه کنجد
  • زنجبیل و زردچوبه
  • عدم مصرف دخانیات و نوشیدنی های الکلی
  • عدم مصرف غذاهای چرب و مواد قندی
  • مولتی ویتامین
  • مصرف روزانه ژل رویال از ۳ ماه مانده به بارداری یا IVF برای تحریک هورمون‌ها و افزایش کمیت و کیفیت تخمک‌ها
  • ماهی‌هایی مانند قزل‌آلا یا سالمون
  • انواع توت‌های قرمز
  • سبزیجات پهن‌برگ ازقبیل اسفناج
  • ادویه‌هایی همچون زردچوبه و زنجبیل
  • مصرف چربی‌های سالم همچون روغن نارگیل، بادام، روغن کنجد و…
  • مصرف روزانه ۱ عدد مولتی‌ویتامین ویژه دوره بارداری
  • مصرف آنتی‌اکسیدان‌ها برای حفاظت تخمک در برابر آسیب رادیکال‌های آزاد به DNA تخمک‌ها
  • مصرف برگ تمشک قرمز بین دوره قاعدگی و تخمک‌گذاری
تقویت تخمدان ضعیف

لازم به ذکر است که کاهش کیفیت تخمک گاهی به عوامل خارجی و گاهی به عوامل داخلی بدن مربوط می‌شود. از آنجایی که این سلول جنسی در معرض آسیب‌های ناشی از رادیکال‌های آزاد قرار دارد، تأمین کوانزیم Q10 در بدن موجب افزایش سلامت و کیفیت تخمک و تجربه یک بارداری موفق به‌ویژه در زنان بالای ۳۵ سال می‌گردد. استفاده از نوع Ubiquinol این کوانزیم درمقایسه با نوع Ubiquinone، حدود ۸ برابر اثرگذاری بیشتری در باروری دارد و معمولاً طی مدتی کمتر از چندماه، نتیجه‌بخش خواهد بود.

مواد غذایی برای تقویت تخمک گذاری

غذاهای مضر برای تخمدان و تخمک ها

  • قندها

مصرف بیش از حد قند، شکر و خوراکی های شیرین باعث تولید انسولین اضافه شده و خطر ابتلا به تنبلی تخمدان را افزایش می دهد. این بیماری باعث می شود تخمک ها از فولیکول آزاد نشوند و در نتیجه تخمکی در دهانه رحم برای لقاح با اسپرم وجود نداشته باشد. پس توصیه می شود فرد در صورت تمایل به بارداری، از مصرف غذاها با شیرینی مصنوعی خودداری کرده و قندهای طبیعی مانند عسل را جایگزین کند.

  • نوشیدنی های کافئین دار

نوشیدنی های کافئین دار باعث بر هم خوردن تعادل هورمونی، افزایش احتمال سقط و توقف تخمک گذاری می شود.

  • غذاهای حاوی سویا

سویا باعث بر هم خوردن تعادل هورمونی شده و میزان ابتلا به ناباروری را افزایش می دهد.

  • غذاهای تراریخته

استفاده از غذاهای تراریخته به معضلی برای افزایش نرخ ناباروری بدل شده است. توصیه می شود در صورت تمایل به بارداری، حداقل در دوره ۹۰ روزه قبل از تخمک گذاری از غذاهای ارگانیک استفاده نمایید.

سایر راه های تقویت تخمک

جریان داشتن خون سرشار از اکسیژن در تخمدان ها باعث تقویت تخمک در زنان می شود. گاهی جریان خون بر اثر عدم تحرک، کم آبی و غلظت خون بالا کاهش می یابد.

عوامل دیگری همچون مدیریت استرس، کنترل ذهن، تعادل هورمونی و تغذیه سالم، بر کیفیت تخمک تأثیرگذار هستند.

کاهش وزن باعث افزایش قدرت باروری شده و تقویت تخمک گذاری می شود. البته کاهش وزن غیر طبیعی نیز باعث بروز مشکلاتی در تعادل هورمون ها می شود و قدرت باروری را کاهش می دهد. تحقیقات نشان داده زنانی که دارای شاخص توده بدنی (BMI) بالاتر از حد نرمال هستند، زمان بیشتری را برای باروری نیاز دارند.

تقویت تخمک

اهمیت کیفیت تخمک در IVF

کیفیت و کمیت تخمک از جمله فاکتور های مهم در افزایش شانس موفقیت IVF می باشد. کمیت تخمک از طریق آزمایش خون و سونوگرافی قابل اندازه گیری است. اما روشی برای بررسی کیفیت تخمک وجود ندارد. تنها فاکتور برای بررسی کیفیت تخمک سن خانم است؛ بطوریکه با افزایش سن، کیفیت تخمک کاهش می یابد.

تعداد تخمک مناسب برای آی وی اف

ذخیره تخمدان بالا، کلید طلایی در یک آی وی اف موفق می باشد. هرچه فرد ذخیره تخمدان بیشتری داشته باشد، شانس موفقیت IVF وی افزایش می یابد.

تقویت تخمک گذاری

روش های تقویت تخمک در سنین بالا

تخمک از قدیمی ترین سلول هایی است که در بدن وجود دارد؛ به همین علت در طول زمان در معرض آسیب های ناشی از رادیکال های آزاد است. مصرف روزانه یک عدد مولتی ویتامین مخصوص دوران بارداری و مصرف آنتی اکسیدان ها می تواند از تخریب سلول های تخمک در برابر رادیکال های آزاد جلوگیری کند.

مطالعات نشان می دهد کوآنزیم Q10 بر کیفیت تخمک و بارداری زنان بالای ۳۵ سال تأثیر بسیار مثبتی دارد. ماهی های چرب، مرغ، گوشت قرمز، دل و جگر و قلوه، غلات سبوس دار، سویا، بادام زمینی، آجیل، روغن کانولا و روغن سویا، جوانه گندم، تخم مرغ و همچنین سبزیجات به ویژه اسفناج و بروکلی، سرشار از کوآنزیم Q10 هستند.

ال آرژنین یک نوع اسیدآمینه است که به افزایش کیفیت تخمک و افزایش شانس موفقیت IVF کمک فراوانی می کند؛ البته این اسیدآمینه باید در دوز بالا مصرف شود. خرنوب، شکلات، نارگیل، لبنیات، ژلاتین، گوشت قرمز، جو دو سر، بادام زمینی، سویا، گردو، آرد سفید، گندم و جوانه گندم سرشار از این اسیدآمینه هستند که میتوان برای تقویت بدن قبل از آی وی اف استفاده کرد.

در پایان به این نکته توجه داشته باشید که، استرس از جمله عواملی است که سبب ترشح پرولاکتین، کورتیزول و هورمون های دیگر می شود؛ این هورمون ها چرخه تخمک گذاری را مختل می کنند. برای رهایی از استرس توصیه می شود علاوه بر فعالیت روزانه بدنی، از ماساژ و دمنوش های آرامش زا استفاده شود.

مطالب پیشنهادی

افزودن دیدگاه