بسیاری از اختلالات ژنتیکی و ناهنجاری های مادرزادی در ماه های اول بارداری، با استفاده از روش های تهاجمی و غیرتهاجمی قابل شناسایی می باشد. در سه ماهه اول بارداری، آزمایش های غربالگری و تشخیصی به منظور تشخیص زودهنگام اختلالات کروموزومی و ژنتیکی جنین و نقص ها انجام می پذیرد. آزمایش غربالگری سه ماهه دوم بارداری نیز احتمال وجود نقص های مادرزادی در جنین را مورد بررسی قرار می دهد.

آزمایش غربالگری دوران بارداری چند مرحله دارد؟

غربالگری جنین، مجموعه ای از سونوگرافی و آزمایش های مختلف است که در دو مرحله تحت عنوان غربالگری سه ماهه اول و غربالگری سه ماهه دوم بارداری انجام می شود‌.

برای انجام آزمایش غربالگری باید ناشتا بود؟

این آزمایش نیازی به ناشتا بودن ندارد و می توان در هر ساعتی از شبانه روز، آن را انجام داد. بنابراین کافی است بعد از انجام آزمایش خون در آزمایشگاه، به مرکز معتبری برای سونوگرافی مراجعه شود.

آزمایش غربالگری سه ماهه اول بارداری

غربالگری جنین در سه ماهه اول بارداری شامل آزمایش خون سه ماهه اول بارداری و سونوگرافی NT می باشد که اغلب به صورت همزمان انجام می پذیرد. باید ذکر کرد که غربالگری سه ماهه اول، تنها ریسک ابتلای جنین به یک اختلال کروموزومی و ژنتیکی را تعیین می نماید و به معنای ابتلای قطعی جنین نیست.

  • آزمایش خون سه ماهه اول بارداری

در این آزمایش مقدار بتای آزاد گنادوتروپین جفتی انسان یا HCG و پروتئین A پلاسما که در دوران بارداری تولید می شود، مورد اندازه گیری قرار می گیرد. هورمون HCG توسط جفت ترشح می شود و مقدار زیاد آن، به معنای وجود برخی نقص های مادرزادی می باشد. پروتئین A نیز پروتئینی است که در خون وجود دارد و مقدار کم آن می تواند نشانه ای از وجود نقص مادرزادی در جنین باشد.

  • سونوگرافی NT

در اغلب موارد، سونوگرافی NT و آزمایش خون به طور همزمان انجام می شود. در این سونوگرافی ضخامت پوست پشت گردن جنین اندازه گیری می گردد که ضخامت غیر طبیعی آن، نشان دهنده وجود نقص های مادرزادی نظیر سندروم داون است. در صورتی که به هر دلیل امکان سونوگرافی NT وجود نداشته باشد، پزشک انجام آزمایش غربالگری یکپارچه را تجویز می نماید؛ آزمایش که طی آن، تست غربالگری سه ماهه اول و سه ماهه دوم به صورت همزمان انجام می شود. صرف نظر از آزمایش غربالگری در بین هفته ۱۶ تا ۱۸ بارداری، آزمایش آلفافتوپروتئین یا AFP نیز جهت بررسی نقص های لوله عصبی و همچنین سونوگرافی آنومالی برای بررسی ناهنجاری های ساختاری جنین مورد استفاده قرار می گیرد.

غربالگری

زمان انجام آزمایش غربالگری سه ماهه اول بارداری

آزمایش غربالگری سه ماهه اول بارداری اغلب در هفته های ۱۱ تا ۱۳ بارداری انجام می شود و نتایج آن نیز بلافاصله قابل بررسی می باشد.

اعداد نرمال آزمایش غربالگری سه ماهه اول بارداری

عدد سونوگرافی NT به سن جنین و هفته بارداری بستگی دارد. به طور کلی، طول بدن جنین در غربالگری مرحله اول باید بین ۴۵ تا ۴۸ میلیمتر و مقدار عدد NT هم باید کمتر از ۳ باشد. عدد نرمال سونوگرافی NT بین ۳ تا ۳.۱ است که افزایش این مقدار، وجود اختلالاتی نظیر سندروم داون و ناهنجاری های کروموزومی دیگر را نشان می دهد.

نتایج آزمایش غربالگری سه ماهه اول بارداری

نتایج آزمایش غربالگری سه ماهه اول بارداری، جنین را در یکی از سه حالت کم خطر، خطر متوسط و پرخطر قرار می دهد.

  • دسته پرخطر: اگر عدد risk آزمایش ۱:۵۰ و بالاتر باشد، جنین در دسته پرخطر قرار می گیرد.
  • دسته خطر متوسط: اگر عدد risk آزمایش بین ۱:۵۰ و ۱:۲۰۰ باشد، جنین در دسته خطر متوسط قرار می گیرد.
  • دسته کم خطر: اگر عدد risk کمتر از ۱:۲۰۰ شود، جنین در دسته کم خطر معرفی می گردد.

باید گفت در صورتی که جنین در دسته پرخطر باشد، پزشک دستور انجام آزمایش های تکمیلی نظیر نمونه برداری از پرزهای جفتی، CVS یا آمینوسنتز را می دهد. اگر جنین در دسته خطر متوسط باشد، انجام غربالگری سه ماهه دوم یا  آزمایش خون نشانگر های چهارگانه تجویز می شود. در صورتی هم که جنین در دسته کم خطر قرار گیرد، نیازی به انجام غربالگری سه ماهه دوم وجود ندارد.

توجه داشته باشید که تفسیر نتایج آزمایش های غربالگری، بسیار حساس و حائز اهمیت است و لازم است که حتما در این باره با پزشک متخصص مشورت شود.

آزمایش غربالگری سه ماهه دوم بارداری

آزمایش غربالگری سه ماهه دوم بارداری، شامل سونوگرافی سه ماهه دوم بارداری و آزمایش خون نشانگر های چهارگانه است. این آزمایش، میزان احتمال ابتلای جنین به برخی اختلالات را تعیین می کند اما نمی تواند به طور قطعی وجود نقص را تأیید نماید‌. آزمایش غربالگری دوم، اغلب در موارد زیر تجویز می شود:

  • قرار گرفتن در دسته خطر متوسط طی غربالگری مرحله اول
  • انجام ندادن غربالگری مرحله اول
  • تجویز پزشک برای انجام غربالگری یکپارچه

آزمایش خون نشانگرهای چهارگانه

این آزمایش در صورت پرخطر بودنِ نتیجه غربالگری سه ماهه اول بارداری تجویز می شود و طی هفته های ۱۵ تا ۲۰ بارداری انجام می پذیرد. با این حال، به علت وجود مشکلات قانونی برای سقط جنین بعد از هفته ۱۸ بارداری، توصیه می شود این آزمایش تا هفته ۱۷ بارداری انجام گیرد. در طی آزمایش نشانگر چهارگانه با بررسی میزان آلفافتوپروتئین (AFP)، هورمون گنادوتروپین جفتی انسان (HCG)، استریول (estriol) و هورمون اینهیبین a (inhibin a)، ابتلا یا عدم ابتلای جنین به سندروم داون را مورد بررسی قرار می دهند.

سونوگرافی آنومالی یا تفصیلی

سونوگرافی آنومالی یا تفصیلی، اغلب در هفته های ۱۶ تا ۱۸ بارداری انجام می شود و این امکان را برای پزشک فراهم می کند که به بررسی اختلالات ساختاری در جنین بپردازد. در این سونوگرافی، پزشک می تواند مشکلات قلب، ستون فقرات، شکم و بخش های دیگر بدن را تشخیص دهد. هدف از انجام آن نیز بررسی روند رشد جنین و وجود مشکلات احتمالی در اندام های او می باشد.

آزمایش غربالگری

زمان انجام آزمایش غربالگری سه ماهه دوم بارداری

آزمایش غربالگری سه ماهه دوم بارداری اغلب در هفته های ۱۴ تا ۲۲ انجام می شود. باید گفت که بهترین زمان برای انجام این تست در ایران، هفته ۱۵ بارداری است.

اعداد نرمال آزمایش غربالگری سه ماهه دوم بارداری

در آزمایش غربالگری سه ماهه دوم بارداری میزان AFP، HCG، اینهیبین a و uE3 مورد بررسی قرار می گیرد. میزان نامطلوب این مارکرها نشان دهنده وجود اختلالات کروموزومی در جنین می باشد که عبارتند از:

  • AFP (MoM>2.5)
  • HCG (MoM>3)
  • Inhibin a (MoM>3)
  • uE3 (MoM<4)

مطالب پیشنهادی

افزودن دیدگاه