مراقبت های دوران بارداری در سه ماهه اول


امروزه بسیاری از بانوان برای گذراندن موفقیت‌آمیز دوره حاملگی خود، از جدول مراقبت های دوران بارداری کمک می‌گیرند. سه ماهه اول بارداری از مهم‌ترین بازه‌های زمانی دوران حاملگی است که نیازمند استراحت و مراقبت‌های خاصی می‌باشد.

معمولاً پزشکان برای سه ماهه اول بارداری، ممنوعات و ملزوماتی تعیین می‌کنند تا مادران بتوانند با کمترین خطر دوران بارداری خود را پشت سر بگذارند و نوزاد قوی و سالمی به دنیا آورند. در این مطلب به ضروری‌ترین مراقبت های دوران بارداری در سه ماهه اول می‌پردازیم.

سه ماهه اول بارداری؛ مراقبت ها، رژیم غذایی مناسب، ممنوعات

منظور از سه ماهه اول بارداری چیست؟

با توجه به این‌که دوران بارداری طبیعی ۹ ماه طول می‌کشد، پزشکان آن را به ۳ بازه تقسیم کرده و از آن‌ها به سه ماهه اول، سه ماهه دوم و سه ماهه سوم بارداری یاد می‌کنند. اغلب برای تعیین سه ماهه نخست بارداری باید اولین روز آخرین قاعدگی تا هفته سیزدهم بارداری را در نظر گرفت. گاهی نیز از زمان مثبت شدن تست بتا hCG تا چهارده هفته پس از آغاز بارداری را سه ماهه اول می‌نامند.

آمادگی برای تغییرات جسمی و روحی این دوران و انجام دقیق مراقبت های پزشکی کمک می‌کند تا خطرات بارداری و زایمان کاهش یابد و از عوارض احتمالی حاملگی در ماه‌های بعدی جلوگیری شود. معمولاً روند مهم‌ترین معاینات و آزمایش های این دوره به ترتیب زیر است:

  • سونوگرافی برای اطمینان از عدم وقوع بارداری خارج رحمی
  • سونوگرافی هفته هفتم جهت مشاهده تشکیل قلب جنین و تعیین محل ساک حاملگی
  • انجام آزمایش تیروئید
  • انجام آزمایش دیابت و قند خون
  • تست خون برای تعیین گروه خونی
  • انجام دیگر آزمایش‌های روتین توصیه‌شده توسط پزشک
  • تست خون برای آزمایش غربالگری ژنتیکی سه ماهه اول


لیست کامل مهم ترین آزمایش های دوران بارداری
بیشتر بخوانید: آزمایش ها و تست های ضروری دوران بارداری

تغییرات حاملگی در سه ماهه اول

در اغلب زنان، تغییرات و اتفاقاتی در سه ماهه اول بارداری رخ می‌دهد که اغلب آن‌ها طبیعی است و نشان‌دهنده آغاز رشد جنین می‌باشد؛ اما برخی از این تغییرات اورژانسی بوده و به مراقبت های پزشکی نیاز دارد. به عنوان مثال، عقب افتادن خونریزی پریود می‌تواند جزو اولین نشانه‌ها و علائم کاملاً بی خطر درخصوص آغاز بارداری باشد. از دیگر تغییرات فیزیکی حین بارداری مخصوصاً در ۳ ماه اول می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

خونریزی

وقوع خونریزی خفیف یا لکه بینی در سه ماهه اول بارداری طبیعی است و اگر در هفته‌های نخست حاملگی رخ دهد، نشان‌دهنده لانه گزینی جنین و آغاز حاملگی می‌باشد. البته این علامت در میان تقریباً ۲۵ درصد از مادران رخ می‌دهد؛ اما در صورت مشاهده خونریزی شدید یا درد و گرفتگی غیرقابل تحمل، با توجه به احتمال سقط جنین یا حاملگی خارج از رحم باید به پزشک مراجعه کرد.

حساس شدن سینه ها

تغییرات هورمونی ناشی از آغاز بارداری که به تحریک پستان ها برای تولید شیر منجر می‌شود، می‌تواند حساسیت سینه را به دنبال داشته باشد. گاهی این درد سینه‌ها در طول سه ماهه اول بارداری ادامه پیدا می‌کند و با راهکارهایی نظیر استفاده از سوتین بزرگ‌تر یا عدم استفاده از آن، تسکین می‌یابد.

یبوست

افزایش شدید هورمون پروژسترون با آغاز بارداری، ضمن کاهش انقباض ماهیچه‌ها باعث بروز یبوست و عدم دفع مناسب مدفوع در سه ماهه اول می‌شود. برای درمان این وضعیت می‌توان به سراغ مصرف فیبر، نوشیدن آب و مایعات کافی، مصرف آهن و فعالیت‌های بدنی رفت یا با تجویز پزشک از داروهای مربوطه استفاده کرد.

عوارض پیج خوردگی تخمدان

ترشح واژینال

در سه ماهه اول بارداری، مشاهده ترشحات رقیق و شیری رنگ از واژن (به نام لکوره) طبیعی است و توصیه می‌شود به منظور حفظ شرایط بهداشتی، از روشی غیر از تامپون برای پاکسازی ترشح استفاده گردد. لازم به ذکر است که ترشحات بسیار بدبو، ترشح با حجم زیاد و مشاهده ترشحات سبز یا زرد نیازمند معاینه پزشکی می‌باشد.

خستگی

افزایش احساس خستگی و خواب آلودگی در دوران بارداری، ناشی از صرف انرژی بدن برای رشد جنین است و معمولاً با افزایش ساعت خواب یا چرت‌های روزانه برطرف می‌گردد. از آن‌جایی که کم‌خونی نیز در تشدید خستگی اثر دارد، باید از مصرف کافی آهن مطمئن شد.

خستگی در بارداری
بیشتر بخوانید: علت ضعف و بی حالی در بارداری چیست و چگونه درمان می‌شود؟

افزایش وزن

با رشد یک جنین در بدن شما، وزنتان کم‌کم افزایش می‌یابد که این افزایش وزن در سه ماهه اول بارداری حدود ۳ تا ۶ کیلوگرم است. بااین‌حال باید مراقب باشید که دچار چاقی در حاملگی نشوید و میزان کالری دریافتی روزانه‌تان را حدود ۱۵۰ تا ۳۰۰ کالری (بنا به نظر پزشک) افزایش دهید.

بهترین منبع این کالری شیر، گوشت، نان سبوس‌دار، میوه و سبزیجات هستند. لازم به ذکر است که برخی زنان به دلیل ویار شدید، حتی دچار اندکی کاهش وزن در ابتدای بارداری می‌شوند که جای نگرانی ندارد.

آلرژی

برخی زنان با آغاز دوران بارداری خود دچار حساسیت و آلرژی به مواد خاصی می‌شوند. با شناسایی این مواد و دوری از آن‌ها می‌توان جلوی مشکلات آلرژیک را گرفت. همچنین در صورت بروز حساسیت، اقداماتی نظیر استحمام، استفاده از سرم شست‌وشو و استراحت توصیه می‌شود.

نقش پزشک در مراقبت ماه های اول بارداری

از زمانی که متوجه یا مشکوک به بارداری می‌شوید باید به پزشک متخصص زنان و زایمان مراجعه کنید. پزشک پس از دریافت شرح حال و معاینه فیزیکی نظیر معاینه لگن، اقدامات زیر را بر حسب نیاز انجام می‌دهد:

  • آزمایش ادرار
  • تست پاپ اسمیر
  • آزمایش فشار خون
  • انجام سونوگرافی واژینال
  • آزمایش آنتی بادی ضد سرخجه
  • بررسی ابتلا یا عدم ابتلا به ایدز، هپاتیت و سایر عفونت‌های جنسی
  • ثبت مداوم وزن مادر


مراجعه به پزشک متخصص زنان و زایمان برای سه ماهه اول بارداری

مراقبت های ماه های اول بارداری

با توجه به رشد سریع جنین در سه ماهه اول بارداری و تشکیل بخش‌های مختلف بدن او، مراقبت از سلامت و وضعیت جسمانی مادر در این دوره اهمیت زیادی دارد. طی ماه های نخست بارداری، رعایت موارد زیر به مادران توصیه می‌شود:

  • چکاپ و معاینه منظم
  • استراحت کافی و کاهش فعالیت‌های سنگین
  • کمک گرفتن از دعا، مراقبه، مدیتیشن و...
  • تقویت عضلات کف لگن با تمرینات ورزشی کگل
  • مصرف منظم ویتامین‌های دوران بارداری
  • نوشیدن آب کافی و مایعات سالم
  • در پیش گرفتن رژیم غذایی سرشار از میوه، سبزی، فیبر و پروتئین کم‌چرب
  • خودداری از ورزش‌های سنگین و انجام نرمش‌های ملایم روزمره

ممنوعات سه ماهه اول بارداری چیست؟

اگر می‌خواهید بدانید انجام چه کارهایی در حاملگی خطرناک و ممنوع است و کدام اقدامات را نباید در سه ماه اول انجام داد، بتهرین راه مشورت با پزشک متخصص است تا ضمن بررسی وضعیت سلامتی شما، اقدامات و مراقبت های لازم را گوشزد کند. بااین‌حال می‌توان گفت که اغلب بانوان باید از کارهای زیر در ۳ ماهه اول بارداری اجتناب کنند:

  • بلند کردن اجسام سنگین
  • مصرف نوشیدنی‌های الکلی
  • مصرف زیاد کافئین
  • استفاده از داروهای غیرقانونی
  • سیگار کشیدن
  • مصرف غذاهای دریایی دودی یا ماهی خام
  • خوردن محصولات لبنی غیر پاستوریزه
  • مصرف جوانه خام
  • خوردن مداوم فست فود
  • نزدیک شدن به گربه یا محل خواب آن به دلیل خطر بروز بیماری انگلی توکسوپلاسما
  • نگه داشتن مداوم تلفن همراه و لپ تاپ متصل به وای فای در کنار خود


ماده غذایی ممنوع برای زنان باردار
بیشتر بخوانید: ۲۹ ماده غذایی ممنوع برای زنان باردار


در دوران بارداری چه مواد غذایی بخوریم؟

در سه ماه اول بارداری چه بخوریم؟

انتخاب رژیم غذایی سالم و خوردن غذاهای مقوی در سه ماه اول بارداری اهمیت زیادی دارد. به همین منظور، بهتر است زنان باردار تا حد امکان از مصرف خوراکی‌هایی که حاوی مقادیر بسیار زیاد ویتامین A هستند اجتناب کنند و ماهی‌های بزرگ اقیانوسی نظیر کوسه ماهی، اره ماهی و... به دلیل خطر وجود جیوه، مصرف ننمایند.

در صورت تهوع و استفراغ شدید، نباید از خوراکی‌های تند و محرک دستگاه گوارش استفاده کرد. مصرف غلات سبوس‌دار و همچنین خوردن گوشت برای تأمین پروتئین و ویتامین B12 مفید است.

خوردن سبزیجات تازه، با تأمین مقادیر کافی از ویتامین‌های A و C و تأمین مواد معدنی و فیبر موردنیاز بدن موجب رفع مشکلاتی نظیر یبوست نیز می‌شود. از اواخر سه ماهه اول بارداری بهتر است مصرف قرص آهن آغاز گردد. ضمناً تأمین کلسیم بدن توسط لبنیات برای جلوگیری از پوکی استخوان ضرورت دارد‌.

تغذیه دوران بارداری و ممنوعات دوران بارداری که باید بدانید!
بیشتر بخوانید: در دوران بارداری برای تقویت مادر و جنین چه بخوریم؟

داروهای سه ماهه اول بارداری

معمولاً پزشکان داروهایی را برای دوران بارداری زنان تجویز می‌کنند که با توجه به شرایط جسمانی هر فرد می‌تواند متفاوت باشد. داروهای اوایل بارداری، شامل فولیک اسید و مکمل‌های سه ماهه اول است که می‌بایست دقیقاً طبق دستور پزشک مصرف شود. البته مصرف ویتامین اسید فولیک معمولاً قبل از حاملگی شروع می‌شود و تا زمان زایمان ادامه می‌یابد.

ویتامین‌ها و مکمل های ضروری در حاملگی

سؤالات متداول

آیا امکان رابطه جنسی در سه ماهه اول وجود دارد؟

باید گفت که در شرایط عادی، رابطه جنسی و نزدیکی طی سه ماهه اول بارداری خطری ندارد. اما در صورت مشاهده خونریزی یا لکه‌بینی و همچنین سابقه سقط جنین ممکن است پزشک زوجین را از مقاربت منع کند. در ضمن، تغییر میزان میل جنسی در دوران بارداری کاملاً طبیعی است و در این خصوص می‌توان با پزشک مشورت کرد.

خونریزی دوران بارداری خطرناک است؟

خونریزی در حاملگی به دلایل مختلفی اتفاق می‌افتد که همانطور که گفته شد بعضی از آن‌ها خطرناک نیست. لکه‌بینی هفته‌های اول، نشانه وقوع بارداری است. گاهی خونریزی سه ماهه نخست حاملگی در اثر کندگی جفت اتفاق می‌افتد که باید با استراحت و مصرف داروهای تجویزی، به حفظ بارداری خود کمک کرد. از دیگر علل خونریزی دوران حاملگی می‌توان به عفونت رحم، بیماری‌های دهانه رحم، بارداری خارج رحمی و... اشاره کرد.

آیا می توان در دوران بارداری ورزش کرد؟

ورزش سبک در بارداری ممنوعیتی ندارد و حتی لازم است. روزانه نیم ساعت پیاده‌روی در هوای آزاد علاوه بر حفظ زیبایی اندام خانم، با تقویت عضلات پا و لگن باعث سهولت زایمان و کاهش کمردرد می‌شود.

سخن پایانی

استراحت در سه ماهه اول بارداری و رعایت نکاتی نظیر تغذیه سالم، ورزش منظم، ترک عادت‌های مضر و... باعث افزایش سلامت مادر و جنین می‌شود و شانس تولد یک نوزاد سالم و قوی را بیشتر می‌کند. بهتر است تمامی توصیه‌های پزشک خود در دوران بارداری را انجام دهید و علاوه بر معاینات منظم، هرگونه تغییر وضعیت مشکوکی را در اولین فرصت با او در میان بگذارید.

نظری ثبت نشده

نظر شما