در روند بارداری بانوان، تخمک هایی توسط تخمدان ها به درون لوله های فالوپ (لوله رحمی) آزاد می شود و در همان جا با اسپرم، ارتباط برقرار می کند. سپس تخم بارور شده، پس از ۳ تا ۴ روز به درون رحم انتقال می یابد و فرایند جایگزینی آغاز می شود؛ اما گاهی سلول لقاح یافته، در لوله فالوپ یا دیگر نقاط شکم باقی مانده و رشد می کند و در این صورت، به حاملگی ناحیه ای یا حاملگی خارج از رحم اطلاق می گردد. بارداری خارج از رحم، وضعیتی اضطراری به شمار می رود و برای مادر خطرناک است. از آنجایی که راهی برای جابجا کردن تخمک بارور شده و انتقال آن به درون رحم وجود ندارد، تنها راه برطرف کردن حاملگی خارج رحم، پایان دادن به بارداری است.

لازم به ذکر است که حاملگی خارج از رحم، علائم و نشانه هایی مانند «سقط جنین» به همراه درد شکم، لکه بینی و حتی خونریزی شدید دارد و این عارضه، جزو اصلی ترین دلیل مرگ زنان باردار در سه ماهه اول حاملگی به شمار می رود‌.

درد شانه و لگن

حاملگی خارج از رحم چه علائمی دارد؟

اغلب علائم حاملگی خارج از رحم در اوایل بارداری ظاهر می شود و از فردی به فرد دیگر متفاوت است. البته در برخی از افراد هیچ نشانه ای مشاهده نمی شود و تنها پس از پارگی لوله رحم فرد متوجه این عارضه می شود. توصیه می شود قبل از پارگی لوله های رحم و بروز وضعیت اورژانسی، علائم زیر را جدی گرفته و با پزشک خود مشورت کنید:

  • درد یا حساسیت در ناحیه شکم و لگن

این درد ممکن است به صورت ناگهانی، شدید و ممتد یا خفیف و متناوب باشد. اغلب این احساس درد در زمان دفع مدفوع، سرفه و یا فعالیت شدیدتر می شود. این درد ممکن است در هر قسمت از شکم یا لگن احساس شود.

  • لکه بینی یا خونریزی واژن

وجود لکه بینی یا خونریزی پس از مثبت شدن تست حاملگی به صورت مداوم یا متناوب، شدید و یا خفیف یکی از علائم حاملگی خارج از رحم است.

  • درد شانه ها

درد در ناحیه شانه ها یکی از جدی ترین نشانه های حاملگی خارج از رحم و پارگی لوله های رحم است.

  • نبض ضعیف، تپش قلب یا غش

در صورت پارگی لوله رحم، فرد دچار علائمی نظیر نبض ضعیف، رنگ پریدگی، سرگیجه، مرطوب شدن پوست، تپش قلب یا غش می شود.

حاملگی خارج از رحم

چه عواملی سبب بروز حاملگی خارج رحم می‌شود؟

این احتمال وجود دارد که حاملگی خارج از رحم برای هر خانمی اتفاق بیفتد. با این حال، برخی از افراد احتمال ابتلای بیشتری دارند. برخی از عوامل افزایش دهنده احتمال حاملگی خارج از رحم عبارتند از:

  • جراحی های مربوط به مشکلات لوله های رحم
  • سابقه حاملگی خارج از رحم
  • عفونت در دستگاه تناسلی
  • استفاده از روش های کمک باروری
  • ابتلا به آندومتریوز
  • بارداری در سنین بالا
  • استعمال دخانیات
  •  آسیب دیدگی و انسداد لوله فالوپ
  •  شکستگی لوله ای ناکام
  •  زخم ناشی از جراحی های سابق لگن
  •  بیماری التهاب لگن (PID)
  •  مصرف داروهای باروری

بارداری خارج رحم چه عوارضی دارد؟

تخمک بارور شده، از طریق لوله های رحم وارد رحم می شود و در صورت وجود هرگونه آسیب یا انسداد این امکان وجود دارد که تخمک نتواند خود را به رحم برساند و در لوله های رحم لانه گزینی کند. اغلب حاملگی خارج از رحم در لوله های رحم بروز پیدا می کند اما در موارد نادر احتمال لانه گزینی جنین در تخمدان، دهانه رحم و حتی محل زخم سزارین نیز وجود دارد.

در برخی از موارد این امکان وجود دارد که یک جنین در دیواره رحم لانه گزینی کرده و جنین دیگر در جایی خارج از رحم لانه گزینی کند که در این صورت بارداری هتروتوپ رخ می دهد. در صورت عدم تشخیص به موقع حاملگی خارج از رحم، رشد جنین ادامه پیدا کرده و سبب پارگی لوله های رحمی می شود؛ در این شرایط فرد دچار خونریزی و درد شدید خواهد شد. این عارضه می تواند سبب آسیب شدید به لوله های رحم یا از بین رفتن کامل آن ها شود و در صورت عدم درمان به موقع و خونریزی شدید، احتمال مرگ مادر نیز وجود دارد.

حاملگی خارج از رحم

تشخیص حاملگی خارج از رحم

در صورت مشاهده علائم حاملگی خارج از رحم، پزشک برای اطمینان از بروز این عارضه از روش های زیر استفاده می کند:

  • معاینات پزشکی

پزشک در گام اول اقدام به معاینات واژینال و شکمی می کند. در صورتی که در هنگام معاینه واژن و دهانه رحم، فرد در ناحیه لگن احساس درد کند، احتمال حاملگی خارج از رحم افزایش می یابد. پزشک همچنین خونریزی، ترشح واژینال، تغییر اندازه رحم یا تخمدان و وجود توده شکمی را مورد بررسی قرار می دهد.

  • آزمایش خون و ادرار

پزشک جهت بررسی سطح هورمون hcg آزمایش خون یا ادرار تجویز می کند. در صورت نرمال نبودن سطح این هورمون احتمال بارداری خارج از رحم افزایش می یابد.

  • سونوگرافی

سونوگرافی شکمی نیز راه دیگری برای بررسی خونریزی های داخلی و یا تأیید بارداری است که به تشخیص حاملگی خارج از رحم کمک می کند. در صورتی که در سونوگرافی هفته ششم بارداری، جنین یا ساک حاملگی مشاهده نشود پزشک با استفاده از سونوگرافی واژینال به دقت رحم، لوله های رحم و در نتیجه نشانه های بروز حاملگی خارج از رحم را بررسی می کند. لازم به ذکر است که فرد باید در صورت مشاهده علائمی مثل خونریزی قرمز و قهوه ای از واژن، تپش قلب، غش کردن یا داشتن نبض ضعیف، پزشک را مطلع سازد.

حاملگی خارج از رحم

درمان حاملگی خارج از رحم

درمان حاملگی خارج از رحم به تشخیص دقیق آن، بزرگی جنین و امکانات پزشکی وابسته است. بطور کلی روش های درمان این عارضه عبارتند از:

  • درمان دارویی
  • جراحی لاپاراسکوپی
  • جراحی شکمی

احتمال بارداری موفق بعد از حاملگی خارج از رحم چقدر است؟

باید گفت که در صورت بروز حاملگی خارج از رحم در زنان، همچنان فرصت بارداری برای آنان فراهم خواهد بود. البته آسیب ناشی از این عارضه به لوله های فالوپ، حاملگی های بعدی را دشوارتر می کند؛ لذا در صورت داشتن سابقه بارداری خارجی رحمی و تصمیم به فرزندآوری، باید با پزشک متخصص مشورت کرد و بدون استرس و نگرانی، هرگونه علائم مشکوکی را طی بارداری به پزشک گزارش داد.

به طور کلی، تشخیص زود هنگام حاملگی خارج از رحم می تواند از آسیب های خفیف مربوط به لوله های رحم و تخمدان جلوگیری کند و احتمال بارداری سالم فرد را در آینده افزایش دهد. فرد حتی می تواند در شرایطی که یکی از لوله ها از بین رفته ولی لوله دیگر شرایط مطلوبی دارد به صورت طبیعی باردار شود. همچنین در صورتی که هر دو لوله رحم آسیب دیده باشند، فرد می تواند برای بارداری از روش های کمک باروری نظیر ivf استفاده کند.

باید گفت که بهتر است پس از گذراندن روند درمان ناشی از حاملگی خارج رحمی، برای بهبود تأثیرات روحی و جسمی آن، یک دوره استراحت را طی کرد. به عنوان مثال، بارداری بعد از پشت سر گذاشتن جراحی لاپاراسکوپی نیازمند طی حداقل دو دوره کامل پریودی است؛ در حالی که استفاده از جراحی شکم باز، به ۶ ماه زمان جهت بارداری مجدد نیاز دارد. همچنین با مصرف داروی «متوترکسات»، بهتر است که یک دوره ۳ ماهه را تا بارداری مجدد صبر نمود‌.

مطالب پیشنهادی

افزودن دیدگاه