معرفی عوارض آی وی اف برای مادر و جنین


آی وی اف (IVF) یکی از تکنیک‌های جدید کمک‌باروری (ART) است که به معنای «بارور ساختن تخمک در آزمایشگاه» می‌باشد و اغلب در مواردی که بارداری به صورت طبیعی اتفاق نمی‌افتد، مورداستفاده قرار می‌گیرد. در این تکنیک، اسپرم مرد و تخمک خارج‌شده از تخمدان زن درون محیط آزمایشگاه به صورت دستی با یکدیگر لقاح می‌یابند و پس از گذشت ۳ تا ۵ روز از لقاح، جنین حاصل به داخل رحم زن منتقل می‎شود.

هرچند بر اساس تحقیقات به عمل آمده، سالانه هزاران نوزاد کاملاً سالم از طریق آی‌وی‌اف متولد می‌شوند؛ اما یکی از نگرانی‌ها و چالش‌های پیش رو برای زوج‌های نابارور، بروز اختلالات ژنتیکی و عوارضی است که احتمال دارد پس از انجام IVF در جنین مشاهده شود. از طرفی، روش آی‌وی‌اف ممکن است عوارض خاصی را نیز برای مادر به همراه داشته باشد. در این مقاله، عوارض IVF را به طور کامل مورد بررسی قرار می‌گیرد.

بارداری به روش ای وی اف
بیشتر بخوانید: بارداری به روش ای وی اف، هر آنچه باید بدانید!


عوارض آی وی اف برای مادر و جنین

عوارض آی وی اف برای مادر

برخی از عوارضی که پس از انجام روش کمک‌باروری آی‌وی‌اف در مادران مشاهده می‌شود به شرح زیر است:

عوارض آی وی اف مربوط به عمل پانکچر یا تخمک‌کشی:

در روش آی‌وی‌اف، استخراج تخمک از بدن زن تحت عنوان عمل پانکچر یا تخمک‌گیری شناخته می‌شود که به صورت واژینال و توسط سوزنی مخصوص انجام می‌گیرد. پس از عمل پانکچر احتمال مشاهده علائم و عوارضی نظیر درد در ناحیه لگن، عفونت، تب بالای ۳۸ درجه سلسیوس، وجود خون در ادرار و خونریزی شدید واژینال وجود دارد. همچنین در موارد نادری بسته به میزان تبحر پزشک و تجهیزات مرکز ناباروری، ممکن است آسیب به مثانه، عروق خونی یا روده در طول عمل پانکچر رخ دهد.

عوارض  ivf مربوط به عمل پانکچر

عوارض ناشی از مصرف داروهای کمک باروری:

اغلب در طول درمان ناباروی به روش آی‌وی‌اف، مصرف داروهای کمک‌باروری از سوی پزشک تجویز می‌شود که ممکن است عوارضی نظیر تغییرات خلق‌وخوی، گرگرفتگی، دشواری تنفس، انقباضات خفیف شکمی، درد شکم، حساس شدن پستان‌ها، سردرد، نفخ مختصر و یبوست را در پی داشته باشد .

داروهای آی وی اف
بیشتر بخوانید: داروهای آی وی اف چیست؟

عوارض IVF در مرحله انتقال جنین:

گاهی ممکن است در اثر فرایند انتقال رویان یا جنین به درون رحم مادر، عوارض و مشکلاتی نظیر لکه‌بینی واژینال و کرامپ‌های خفیف به وجود آید. به علاوه، در موارد نادری نیز احتمال عفونت وجود دارد که با مصرف آنتی‌بیوتیک برطرف خواهد شد.

عوارض IVF در مرحله انتقال جنین

بروز سندرم تحریک بیش از حد تخمدان در مادران:

در موارد معدودی ممکن است IVF منجر به بروز سندرم تحریک بیش‌ازحد تخمدان (OHSS) در مادر گردد که با عنوان سندرم هایپراستیمولاسیون تخمدانی نیز شناخته می‎شود و در نتیجه آن، درد و تورم در تخمدان‌ها به وجود می‌آید. از دیگر عوارض سندرم OHSS می‌توان به تنگی نفس، غش، حالت تهوع، استفراغ، کاهش دفعات ادرار و افزایش ناگهانی وزن در عرض سه تا پنج روز اشاره کرد.

ترشح مایعات واژنی:

پس از انتقال جنین به درون رحم زن، احتمال خروج ترشحات شفاف و یا آغشته به خون از واژن وجود دارد که در این صورت می‌بایست موضوع را به پزشک گزارش داد.

احتمال بروز سرطان تخمدان از عوارض IVF:

طبق تحقیقاتی که تا کنون انجام شده، احتمال بروز سرطان تخمدان پس از عمل آی‌وی‌اف دور از انتظار نیست. در واقع، مصرف داروهای تحریک رشد تخمک و تخمک‌گذاری می‌تواند خطر شکل‌گیری برخی از انواع تومورها را در تخمدان افزایش دهد.

باید دانست که در شرایط طبیعی، گاهی یک تخمک جهت خروج از تخمدان، دیواره تخمدان را پاره می‌کند و سپس بدن به ترمیم این آسیب‌دیدگی می‌پردازد؛ لذا افزایش مصرف داروهای تحریک تخمک‌گذاری موجب افزایش آسیب‌های تخمدان می‌شود و بنابراین هرچه بدن بیشتر به ترمیم این آسیب‌دیدگی‌ها بپردازد، احتمال ترمیم اشتباهی و جهش سلولی وجود خواهد داشت.

این جهش سلولی و رشد سلول‌های متعدد با ساختار غیرطبیعی، به سرطان تخمدان منجر می‌شود. باید ذکر کرد که میزان و نحوه اثرگذاری درمان‌های هورمونی روش IVF در بروز سرطان تخمدان هنوز جای بحث دارد و اثبات این ادعا نیازمند تحقیقات بیشتری می‌باشد.

احتمال بروز سرطان تخمدان از عوارض IVF

سرطان سینه و رحم، از دیگر عوارض خطرناک آی وی اف:

در پی مصرف دارو یا انجام هورمون‌درمانی جهت تعیین جنسیت نوزاد به روش آی‌وی‌اف، هورمون‌های زیادی وارد بدن می‌شود که درصد ابتلا به سرطان سینه و سرطان رحم در مادر را افزایش می‌دهد.

استرس و فشار های روانی ناشی از درمان های ناباروری:

از آنجایی که روش IVF یک عمل پرهزینه است و گاهی احتمال شکست و عدم موفقیت نیز در آن وجود دارد، اغلب زوجین استرس‌های روانی زیادی را از ابتدای این فرایند تا رسیدن به نتیجه مطلوب و وقوع بارداری تحمل می‌کنند. باید گفت که بهترین راه جهت مقابله با این‌گونه عوارض، حمایت عاطفی از طرف خانواده و آشنایان نزدیک زوجین می‌باشد.

استرس و فشار های روانی ناشی از درمان های ناباروری

عوارض IVF مرتبط با جنین

روش IVF علاوه بر اینکه خطراتی برای مادر دارد، گاهی عوارضی را نیز برای جنین به دنبال می‌آورد که برخی از آن‌ها به شرح زیر می‌باشد:

افزایش خطر سقط جنین در آی وی اف:

علت سقط جنین در آی‌وی‌اف چندان شناخته‌شده نیست؛ اما طبق تحقیقات به عمل آمده، نرخ سقط در بانوانی که از طریق IVF باردار شده‌اند تفاوت زیادی با نرخ سقط در بارداری‌های طبیعی ندارد. در واقع اصلی‌ترین مسئله در این زمینه، افزایش خطر سقط جنین در پی افزایش سن مادر است که عامل بسیار مهمی به حساب می‌آید. به علاوه، استفاده از سلول‌های تخم فریزشده نیز می‌تواند سقط جنین را افزایش دهد.

احتمال چندقلو شدن جنین در IVF:

در روش آی‌وی‌اف معمولاً به دلیل کاشت بیش از یک رویان در رحم، احتمال چندقلوزایی بیشتر از بارداری طبیعی است که به تبع آن، خطر زایمان زودرس و تولد نوزاد با وزن کم نیز افزایش می‌یابد.

نقص مادرزادی:

اگرچه هنوز نظریه‌ای مبنی بر افزایش نقص مادرزادی جنین در روش IVF ارائه نشده و اثبات آن نیازمند تحقیقات بیشتری است؛ اما باید توجه داشت که فارغ از نوع روش به‌کار رفته برای بارداری، افزایش سن مادر عامل اصلی بروز نقص‌های مادرزادی در نوزاد محسوب می‌شود.

سخن پایانی

تکنیک آی وی اف، یک روش کم‌خطر و ایمن برای بارداری در زوج‌های نابارور است که حتی در زوج‌های بدون مشکل باروری نیز با اهدافی نظیر تعیین جنسیت جنین مورد استفاده قرار می‌گیرد. بااین‌حال، این فرایند نیز همانند هر یک از درمان‌های پزشکی می‌تواند با عوارض و پیامدهای جانبی مختلفی همراه باشد.

اگرچه احتمال بروز عوارض IVF هم در مادر و هم در جنین وجود دارد؛ اما در اغلب موارد با انتخاب یک تیم پزشکی قوی شامل پزشکان باتجربه و متبحر، کلینیک‌های باسابقه و موفق در روش آی‌وی‌اف، استفاده از ابزارها و تجهیزات مدرن و... می‌توان خطر بروز عوارض IVF را به حداقل رساند. در این میان، مراقبت‌های خانگی زوجین در ایام پیش از بارداری و همچنین پس از شروع حاملگی، به کاهش خطرات و عوارض درمان کمک زیادی خواهد کرد.

نظری ثبت نشده

نظر شما