هرگونه مشکل در کاشت جنین نظیر عدم جایگزینی مناسب جنین درون بافت مخاط رحم و یا فرم غیرطبیعی رحم، می‌تواند سبب سقط جنین شود. سقط جنین یکی از خطرات دوران بارداری به‌ویژه در هفته‌های اول است که اغلب به‌صورت ناخواسته و بر اثر مشکلات ژنتیکی رخ می‌دهد. البته درصورت نابود شدن تخمک لقاح‌یافته طی زمانی قبل از لانه‌گزینی، نمی‌توان از آن به‌عنوان سقط جنین یاد کرد؛ بلکه معمولاً ازدست‌رفتن جنین پس از لانه‌گزینی تا هفته ۲۰ بارداری را سقط می‌نامند. به‌طور کلی، اتمام بارداری و سقط جنین در اثر علل و عوامل مختلفی شکل می‌گیرد که آگاهی از دلایل آن می‌تواند تا حد زیادی به پیشگیری از سقط کمک کند. همچنین باید گفت سقط جنین انواع مختلفی دارد که در اغلب آن‌ها می‌توان علائم و نشانه‌های مشترکی را یافت. در مجموع، سقط جنین به معنای پایان یافتن بارداری است و درصورت بروز آن، امکان بازگشت شرایط و ادامه یافتن بارداری وجود ندارد؛ اما به علت احتمال تکرار سقط در حاملگی‌های بعدی، باید نسبت به شناسایی ریشه این اتفاق و درمان عوامل زمینه‌ساز اقدام نمود.

چرا سقط جنین اتفاق می افتد؟

سقط جنین چیست؟

جنین قبل از هفته ۲۰ بارداری یا به عبارتی، قبل از ماه پنجم نمی‌تواند در شرایط خارج از رحم زنده بماند و خارج شدن جنین از رحم در این دوره به معنای سقط جنین می‌باشد. سقط جنین از شایع‌ترین عوارض هفته‌های نخست بارداری محسوب می‌شود که طبق برخی آمارها، حدود ۲۵درصد از تمام بارداری‌ها رخ می‌دهد. همچنین بررسی‌ها نشان داده که حدود ۸۵درصد از سقط‌های خودبه‌خودی جنین، قبل از هفته ۱۲ یا به‌عبارتی در ۳ ماهه اول بارداری به وقوع می‌پیوندد. اگرچه در برخی موارد، مادر بدون اطلاع از حاملگی خود دچار سقط جنین می‌شود؛ اما در کل، پزشک با معاینه‌های اولیه و مشاهده علائم می‌تواند به وقوع آن پی ببرد. لازم به ذکر است که داشتن تجربه ۲بار سقط جنین یا تجربه سقط‌های مکرر، ریسک وقوع این عارضه را در بارداری‌های بعدی افزایش می‌دهد و نیازمند معایناتی برای یافتن مشکلات هورمونی و ژنتیکی می‌باشد.

عوامل سقط جنین

مشکلات دهان و دندان

مصرف زیاد مواد قندی، اسیدی شدن بزاق به علت حالت تهوع و تغییرات هورمونی، سبب افزایش پلاک های میکروبی خواهد شد. گاهی حتی خانم های باردار در ماه سوم بارداری مبتلا به تومور بارداری لثه خواهند شد. در صورتی که این مشکلات تشدید شوند و مادر در سه ماهه اول بارداری مجبور به استفاده از خدمات درمانی دندان پزشکی شود؛ به علت دارو و تزریقات و استرس، خطر سقط جنین افزایش می یابد که بهتر است انجام درمان های دندانپزشکی در سه ماهه دوم بارداری یا بعد از بارداری انجام پذیرد.

مصرف دخانیات

برخی از عادات نامناسب مادران مانند سیگار کشیدن و یا مصرف مواد مخدر سبب بروز اختلالات مادرزادی در سیستم عصبی مرکزی و نخاع، کلیه، قلب جنین و در نهایت سقط جنین می شود.

مصرف خودسرانه دارو

برخی از داروهای ضد سرطان، ضد تشنج و گاهی ترکیبات مختلف ویتامین A می تواند سبب بروز ناهنجاری هایی در جنین و در نهایت سقط جنین شود؛ از این رو توصیه می شود مصرف دارو حتماً با مشورت پزشک انجام شود.

سن بارداری

احتمال سقط جنین در سنین ۲۴ – ۲۵ سال ۱۲ درصد و در سنین بالاتر، تا ۵۰ درصد نیز افزایش خواهد یافت. ازدواج در سنین ۲۴ تا ۲۵ سالگی و عدم پیشگیری های طولانی مدت می تواند خطر سقط جنین را کاهش دهد.

سقط جنین

عفونت

برخی از عفونت ها در صورت عدم درمان به هنگام در سه ماهه اول بارداری، سبب بروز ناهنجاری در جنین و سپس مرگ او خواهد شد.

ناهنجاری‌های ساختاری رحم

انواع مختلفی از ناهنجاری‌ها در شکل رحم _نظیر رحم یک‌شاخ یا دوشاخ_، وقوع چسبندگی رحم و همچنین بروز زائده‌های غیرسرطانی به نام فیبروئیدها، خطر سقط جنین را افزایش می‌دهد.

عوامل موثر در سقط جنین

فشارخون بالا

فشار خون بالا سبب عدم خونرسانی مناسب به جنین، کاهش سرعت رشد جنین و تولد نوزاد کم وزن، زایمان زودرس یا مرده زایی و همچنین جداشدن جفت خواهد شد.

قند خون بالا

در صورت عدم کنترل دیابت قبل از بارداری احتمال سقط جنین افزایش می یابد. این زنان باید تحت نظر پزشک اقدام به بارداری و مصرف انسولین نمایند.

مسمومیت بارداری

فشار خون بالا همراه با دفع پروتئین از طریق ادرار، مسمومیت بارداری محسوب می شود. این بیماری باعث بروز خطر زایمان زودرس جنین و حتی مرگ جنین و مادر می شود. این بیماری تا زمانی که جنین و جفت از بدن مادر خارج نشود ادامه خواهد داشت. اغلب دفع پروتئین در ماه های آخر بارداری رخ می دهد، بروز این اتفاق در سه ماهه اول بارداری سبب بروز خطر بیشتر و تشنج در مادر خواهد شد.

بارداری پر خطر

داشتن سابقه مایع دور جنین، سن بالای ۳۰ سال، اضافه وزن، دیابت یا سابقه خانوادگی دیابت و همچنین زایمان نوزاد بالای ۴ کیلو می تواند سبب بارداری پر خطر شود.

چندقلویی

اغلب نیمی از بارداری های چند قلویی منجر به زایمان زودرس و حتی سقط جنین خواهد شد.

عدم تناسب وزن

وزن کم یا اضافه وزن هر دو سبب بروز بارداری پرخطر خواهد شد. وزن کم به علت افزایش تهوع، تغذیه نامناسب و کمبودهای تغذیه ای سبب افزایش احتمال زایمان زودرس و یا سقط جنین می شود.

کم خونی

وجود کم خونی مادر قبل و در طول بارداری باعث افزایش احتمال سقط جنین و زایمان زودرس خواهد شد.

سقط جنین

ضعف گردن رحم

ضعیف بودن عضله گردن رحم نیز عاملی است که احتمال باز شدن زودتر از موعد رحم و بروز سقط جنین را افزایش می‌دهد.

مشکلات تیروئیدی

بعضی از بیماری‌های مزمن درمان ‌نشده همچون مشکلات تیروئیدی، زمینه سقط جنین را در بسیاری از بانوان فراهم می‌کند.

سقط جنین

چه غذاهایی باعث سقط جنین می شود؟

باید دانست که مصرف برخی غذاها و خوراکی‌ها در دوران بارداری، برای گروهی از بانوان و مخصوصاً افراد پرخطر مناسب نیست و احتمال سقط جنین را افزایش می‌دهد. لذا باید ضمن مشورت با پزشک، مصرف آن‌ها را کم و یا به طور کامل قطع کرد. بعضی از غذاهایی که می‌توانند باعث سقط جنین شوند، عبارتند از:

  • ماهی‌های دارای سطح بالای جیوه در بافت خود (به علت خطر زیاد جیوه برای جنین)
  • گوشت خام و نپخته یا فرآوری‌ شده
  • مصرف تخم‌مرغ خام
  • ماهی نپخته یا خام و همچنین صدف
  • خوراکی‌های شسته ‌نشده مانند میوه و سبزیجات
  • مصرف جوانه‌های خام
  • مصرف مقدار زیادی کافئین در طول بارداری

انواع سقط جنین

انواع سقط جنین را می‌توان بر اساس زمان وقوع و مرحله بارداری دسته‌بندی کرد. باید دانست که گاهی انواع سقط، علائم مختلفی از خود نشان می‌دهند و به درمان‌های متفاوتی نیاز دارند.

  • بارداری شیمیایی

سقط جنین در مراحل اولیه بارداری که اغلب به دلیل ناهنجاری‌های کروموزومی رخ می‌دهد، سقط ناشی از بارداری شیمیایی است که احتمال خونریزی و احساس سنگینی در آن وجود دارد.

  • عدم رشد تخمک

تخمک پس از بارور شدن و اتصال به دیواره رحم، امکان رشد جنین را به آن نمی‌دهد و با آسیب دیدن تخمک، حاملگی پوچ به وقوع می‌پیوندد که اغلب نیازمند فرآیند انبساط و کورتاژ می‌باشد.

سقط جنین

علت سقط های مکرر

یکی از شرایط نسبتاً شایع در میان گروهی از بانوان، وقوع سقط‌های مکرر جنین است که منظور از آن، تجربه دست‌کم ۳ مرتبه سقط جنین در سه ماهه اول بارداری می‌باشد. با بروز سقط‌های مکرر و متوالی، معمولاً آزمایش‌هایی برای تشخیص علت این اتفاق _به‌ویژه در زنان بالای ۳۵ سال و مادران مبتلا به بیماری‌های خاص_ در نظر گرفته می‌شود که اغلب درمان با هورمون پروژسترون جهت کمک به لانه‌گزینی آغاز می‌گردد. البته برای تشخیص علت سقط‌های مکرر روش‌های مختلفی وجود دارد که شامل سونوگرافی لگن، هیستروسکوپی (معاینه داخل واژن و دهانه رحم با یک لوله نازک تلسکوپ‌مانند) و هیستروسالپنگوگرافی (تصویربرداری از رحم و لوله‌های رحم با اشعه ایکس) می‌شود.

نشانه های مرگ جنین

  • لکه بینی در ۳ ماهه اول بارداری
  • خونریزی کم یا زیاد
  • دردهای انقباضی رحم
  • دفع کامل جفت، جنین یا مقداری از بافت
  • از بین رفتن نشانه های بارداری نظیر تهوع بارداری و سفتی پستان

تهدیدهای سه ماهه دوم بارداری

امکان سقط جنین در سه ماهه دوم بارداری نیز وجود دارد. اصلی ترین دلایل سقط جنین در سه ماهه دوم بارداری، شکل غیر طبیعی رحم، نارسایی دهانه رحم و شل بودن آن می باشد. در این موارد یک توده، بدون احساس درد از بدن خارج خواهد شد. همچنین در بعضی از موارد جفت امکان فراهم کردن غذا و اکسیژن برای جنین را ندارد و باعث مرگ جنین خواهد شد.

خطر احتمالی در هفته ۱۸ تا زمان زایمان

خطر پارگی کیسه آب از هفته ۱۸ بارداری تا زمان تولد وجود دارد. در برخی از موارد در ماه های آخر بارداری به علت بزرگ شدن جنین و شل شدن دهانه رحم، کیسه آب پاره شده و جنین شروع به خارج شدن می کند. در اینگونه موارد با دوختن دهانه رحم می توان از سقط جنین جلوگیری به عمل آورد.

احتمال سقط در هفته 18

موارد زیر را به خاطر بسپارید!

  • ویزیت های مکرر

زنان باردار به طور معمول باید تا هفته ۲۸ بارداری ماهی یک بار برای ویزیت به پزشک مراجعه کنند. بعد از هفته ۲۸ ام و تا قبل از هفته ۳۶ این ویزیت ها باید بصورت دو هفته یکبار انجام شود و از هفته ۳۶ تا آخر بارداری هفته ای یک بار مراجعه به پزشک ضروری می باشد. در صورت بارداری چند قلویی تعداد دفعات ویزیت افزایش خواهد یافت.

  • بررسی ترشحات

مادر باید در طی بارداری هرگونه ترشح مایع را جدی تلقی کند. جنین از ابتدا تا نهایتاً هفته ۲۸ بارداری، به علت عدم تشکیل ریه و دستگاه تنفسی نمی تواند خارج از رحم زنده بماند؛ پس در صورت پارگی کیسه آب، جنین از دست خواهد رفت. در صورت پارگی کیسه آب در ماه های بالاتر، مادر باید تحت نظر پزشک بستری شود. در مواردی که پارگی به میزان کمی اتفاق افتاده باشد این امکان وجود دارد که با استراحت مادر، مایع آمنیوتیک مجدد تشکیل شود.

سقط جنین

نحوه تشخیص سقط ناخواسته جنین

برای تشخیص سقط جنین ناخواسته و اطمینان از پایان یافتن بارداری و در صورت مشاهده علائمی مثل گرفتگی عضلانی و خونریزی غیرمعمول باید به پزشک مراجعه کرد. بدین ترتیب، از روش‌هایی نظیر معاینه بالینی، بررسی سطح هورمون HCG (گنادوتروپین کوریونی انسانی)، آزمایش خون مکرر، سونوگرافی در هفته‌های مشخص و… استفاده می‌شود که خطراتی همچون حاملگی خارج از رحم مشخص می‌گردد. باید گفت که ضربان قلب عادی جنین نشانه سپری شدن خطر سقط است؛ اما اگر ضربان قلب شنیده نشود، حتی درصورت مشاهده سایز طبیعی جنین در سونوگرافی نیز سقط رخ داده است. البته گاهی باوجود نشنیدن ضربان قلب جنین، کیسه آب آن کوچک‌تر از میزان مورد انتظار دیده می‌شود که چنین امری صرفاً به معنای تشخیص اشتباه درتاریخ آغاز حاملگی می‌باشد و نشان می‌دهد که جنین هنوز در حد انتظار رشد نکرده و قلب آن شکل نگرفته است.

باید ذکر نمود که درصورت باز شدن دهانه رحم طی سه ماهه دوم بارداری و احتمال وقوع سقط جنین، پزشک می‌تواند از عمل سرکلاژ برای بخیه زدن و بستن دهانه استفاده کند؛ اما لازمه این کار، وضعیت طبیعی جنین و نیز عدم مشاهده عفونت داخل رحمی می‌باشد. ضمناً تا زمانی که از سقط جنین اطمینان حاصل نشده و علائم شدید و خطرناکی وجود ندارد، پزشک استراحت مطلق را تجویز می‌کند. در مجموع، احساس درد و دفع بافت در زمان سقط جنین امری طبیعی است که با مصرف دارو امکان کنترل آن وجود دارد؛ ولی هر اقدامی باید تحت‌نظر متخصص زنان و زایمان انجام گیرد.

مطالب پیشنهادی

افزودن دیدگاه