واریکوسل چیست و چه علائمی دارد؟

یکی از شایع ترین علت ناباروری مردان، پیچ خوردگی و اتساع غیرطبیعی سیاهرگ های بالای بیضه ها یا واریکوسل (varicocele) است که در اثر مشکلات شبکه رگ های بالایی آن به وجود می آید و همچون بیماری واریس در پا، موجب بزرگ شدن رگ‌های کیسه بیضه می شود. بیماری واریکوسل با کوچک شدن سایز بیضه، باعث کاهش کمیت و کیفیت اسپرم و نهایتا نازایی و ناباروری در مردان می گردد.

این بیماری، اگرچه مستقیماً موجب انزال زودرس یا افت توانایی جنسی نمی شود؛ اما مشکلاتی نظیر کاهش تحرک اسپرم ها (sperm motility) و تغییر شکل آن ها را به دنبال دارد. «واریکوسل بیضه» معمولاً با تکنیک واریکوسلکتومی (جراحی واریکوسل) درمان می شود. با وجود این که به طور متوسط ۲۰ الی ۳۰ درصد مردان جوان به واریکوسل بیضه مبتلا هستند؛ اما اغلب آن ها با روش های نوین درمانی، به خوبی بهبود می یابند.

بیشتر بخوانید: مهم ترین دلایل ناباروری در مردان چیست؟

واریکوسل از دلایل شایع ناباروری مردان

منظور از واریکوسل،گشاد و پیچ‌خوردگی غیرطبیعی رگ‌های سیاهرگ در اطراف بیضه است. این وضعیت شبیه واریس در پاهاست، اما در کیسه بیضه (اسکروتوم) اتفاق می‌افتد. وقتی رگ‌ها در این ناحیه بزرگ و پیچ‌خورده می‌شوند، جریان خون به‌ خوبی انجام نمی‌گیرد. در نتیجه، دمای بیضه را بالا برده و به سلول‌های تولیدکننده اسپرم آسیب می­زند.

علی رغم اینکه واریکوسل در بعضی خانواده‌ها بیشتر دیده می­شود، اما عوامل ژنتیکی به شکل مستقیم به عنوان علت اصلی آن شناخته نمی­شوند. در واقع، ضعف در دیواره رگ‌ها یا اختلال در گردش خون که شاید زمینه ارثی داشته باشد، احتمال بروز واریکوسل را افزایش می­دهد. در مجموع، واریکوسل سبب کوچک شدن اندازه بیضه و کاهش کیفیت و تعداد اسپرم می­گردد. با تشخیص به‌موقع و درمان مناسب مانند عمل جراحی یا روش‌های غیرجراحی می‌توان از آسیب بیشتر به بیضه‌ها جلوگیری کرد و شانس باروری را افزایش داد.

بیشتر بخوانید: واریکوسل گرید ۳ چیست و چگونه درمان می شود؟

علائم واریکوسل چیست؟

این بیماری علامت خاصی ندارد و تنها در صورت معاینه تورم عروق بیضه مشخص خواهد شد. اگر این تورم در حالت ایستاده افزایش یابد احتمال ابتلا به واریکوسل نوع اولیه بیشتر است و اگر تورم عروق در حالت خوابیده نیز از بین نرفت، احتمال ابتلا به واریکوسل نوع ثانویه بیشتر می باشد. موارد زیر برخی علائم واریکوسل هستند که در صورت مشاهده آن بهتر است به اورولوژیست مراجعه کنید:

• تورم و برآمدگی بدون درد درون کیسه بیضه یکی از نشانه های واریکوسل
• یکی از نشانه های واریکوسل رگ های متورم و پیچیده در کیسه بیضه
• درد در ناحیه کیسه بیضه یکی از علائم واریکوسل 
• بزرگی بیضه ها یکی از علائم واریس بیضه
• عدم تقارن در شکل بیضه ها
• یکی دیگر از علائم واریکوسل حس کشیدگی و سنگینی بیضه ها
• احساس ناراحتی بیضه و کیسه آن
• ناباروری از دیگر علائم واریکوسل 

درد واریکوسل کجاست؟

درد ناشی از واریکوسل معمولاً در کیسه بیضه (اسکروتوم) احساس می‌شود و اغلب به صورت یک درد مبهم، احساس سنگینی یا کشیدگی در بیضه (به‌ویژه سمت چپ) توصیف می‌گردد که با ایستادن طولانی‌مدت یا فعالیت بدنی تشدید می‌شود.

این درد ممکن است به کشاله ران نیز انتشار یابد، اما ویژگی بارز آن این است که با دراز کشیدن به پشت و استراحت، به دلیل تخلیه خون وریدی، به‌تدریج کاهش یافته یا کاملاً برطرف می‌شود.

الگوی درد در بیماران مبتلا به واریکوسل از نظر شدت و عوامل تشدید کننده

بسیاری از مردان مبتلا به واریکوسل مخصوصا بعد از بلوغ با درد یا ناراحتی در ناحیه بیضه روبه‌رو می‌شوند. شروع درد معمولا آرام است و از یک ناراحتی خفیف و موضعی در بیضه‌ها آغاز می‌شود. این حالت اولین نشانه واریکوسل پس از دوران بلوغ است. درد بیشتر در بیضه سمت چپ حس می‌گردد چون حدود ۹۵ درصد موارد واریکوسل در این سمت اتفاق می‌افتد. جالب است بدانید که ناراحتی و درد در بالای بیضه یا اطراف رگ‌های برجسته احساس می‌شود و برخلاف برخی مشکلات دیگر، به کشاله ران سرایت نمی‌کند.

نوع درد اغلب به شکل حس سنگینی یا فشار است که به‌مرور در طول روز بیشتر می‌شود. فعالیت‌هایی مثل ایستادن طولانی، نشستن زیاد، ورزش یا رابطه جنسی هم به نوبه خود، شدت درد را بیشتر می­کند.

درد اغلب در پایان روز بیشتر حس می‌شود، در حالی‌که پس از خواب شبانه و استراحت کاهش یافته یا از بین می‌رود.

در هنگام دراز کشیدن، احساس درد کمتر یا به‌ طور کامل فروکش می‌کند که این موضوع نقطه تمایز واریکوسل از بیماری‌های التهابی مانند اپیدیدیمیت است. دقت داشته باشید که مسکن‌های معمولی تأثیر کمی دارند و درد به‌راحتی با قرص‌های ضد درد تسکین نخواهد یافت. 

علت واریس بیضه در مردان چیست؟

بیماری مردانه واریکوسل در دو گروه اولیه و ثانویه بروز پیدا می کند: معمولاً واریکوسل نوع اولیه ناشی از عواملی نظیر طولانی بودن مسیر ورید و فشار سایر عروق و اجزای شکم می باشد و واریکوسل نوع ثانویه بر اثر عواملی نظیر انسداد در عروق شکم ایجاد می شود. البته از دیدگاه طب سنتی، علت بروز بیماری واریکوسل تجمع خون سوداوی در عروق سیاهرگی بیضه است.

با این حال واریکوسل ممکن در اثر دیگر عوامل نیز ایجاد شود:

• مشکلات مادرزادی: مشکلات ارثی در خرابی دریچه «لانه کبوتری» که درون بیضه قرار دارد، موجب شکل گیری حالتی همچون رگ های آویزان کننده بیضه می شود و اثرات نامناسبی روی آن می گذارد؛ از جمله: کوچک شدن بیضه، افت کیفیت اسپرم، آسیب سلول های نطفه ساز و همچنین اختلال باروری.
• افزایش فشار شکمی: از جمله عوامل مؤثر بر بروز بیماری واریکوسل، می توان به افزایش فشار شکمی اشاره کرد. این مشکل که در اثر تومور «خلف صفاق» یا بیماری های دیگر به وجود می آید، با ایجاد اختلال در فرایند برگشت خون از بیضه ها، زمینه شکل گیری واریکوسل را فراهم می کند.
• ورزش سنگین: انجام ورزش های سنگین همچون بدنسازی، وزنه برداری و یا کارهایی که فشار زیادی به بدن وارد می کند نیز در صورت خرابی دریچه های لانه کبوتری، باعث بروز واریکوسل می شود.

Varicocele occurs when the veins inside the scrotum become enlarged and twisted. The condition is typically caused by malfunctioning valves in the veins that prevent proper blood flow, resulting in a buildup of blood.

واریکوسل زمانی رخ می‌دهد که سیاهرگ‌های داخل کیسه بیضه بزرگ شده و پیچ‌خورده شوند. این وضعیت معمولاً به دلیل عملکرد نادرست دریچه‌های سیاهرگ‌ها که مانع جریان مناسب خون می‌شوند، ایجاد شده و منجر به تجمع خون می‌شود. منبع

تشخیص بیماری واریکوسل چگونه است؟

در راستای شناسایی بیماری واریکوسل، پزشک از چند مرحله مختلف استفاده می‌کند تا از وجود این مشکل و شدت آن مطمئن شود:

• معاینه فیزیکی در حالت ایستاده:. پزشک با لمس کیسه بیضه، به دنبال رگ‌های بزرگ و پیچ‌خورده‌ای می‌گردد که نشانه واریکوسل هستند.
• تست فشار شکمی (مانور والسالوا): بیمار باید کمی فشار وارد کند مثلا نفسش را حبس نموده و شکم را منقبض کند. این کار موجب می­گردد که اتساع رگ‌ها راحت‌تر دیده یا لمس شود.
• سونوگرافی داپلر بیضه یا تصویربرداری با امواج صوتی: در صورتی که نتایج معاینه واضح نیست یا برای بررسی دقیق‌تر نیاز باشد، پزشک درخواست سونوگرافی می‌دهد. این روش با استفاده از امواج صوتی، تصویر رگ‌های بیضه را نشان خواهد داد. در این تصویر، قطر رگ‌ها و جهت جریان خون مشخص می‌شود و به تأیید تشخیص کمک می‌کند.

واریکوسل در سه گرید طبقه‌بندی می‌شود:

• گرید ۱ (خفیف): رگ‌ها فقط با فشار شکمی و لمس توسط پزشک قابل تشخیص‌اند.
• گرید ۲ (متوسط): رگ‌ها با فشار شکمی قابل مشاهده‌ هستند.
• گرید ۳ (شدید): رگ‌های گشاد و پیچ‌خورده حتی بدون فشار، به‌وضوح دیده و لمس می‌شوند.

ارزیابی واریکوسل با معاینه فیزیکی

بیماری واریکوسل را پزشک یا حتی خود بیمار می‌تواند با معاینه فیزیکی اسکروتوم (scrotum) تشخیص دهد. در طی معاینه فیزیکی توسط پزشک، اغلب یک توده همچون یک کیسه کرم در بالای بیضه‌ها مشاهده می‌شود که درصورت بزرگ بودن توده، پزشک می‌تواند آن را احساس یا لمس کند.

اگر توده کوچک باشد، فرد باید طی روش «مانور والسالوا»، در حالت ایستاده یک نفس عمیق بکشد و آن را نگه دارد تا در این صورت پزشک بتواند بزرگ شدن غیرطبیعی سیاهرگ‌ها را تشخیص دهد.

 ارزیابی واریکوسل با سونوگرافی

در صورت بی‌نتیجه بودن معاینه فیزیکی، باید از سونوگرافی اسکروتوم برای ثبت تصاویر ساختار داخلی بدن استفاده کرد. طی این نوع عکس‌برداری، تصاویر توسط امواج صوتی با فرکانس بالا ثبت می‌گردد و می‌تواند علائم بیماری‌هایی همچون واریکوسل را مشخص کند. به عبارتی دیگر، رایج ترین روش ارزیابی واریکوسل، استفاده از سونوگرافی رنگی «داپلر» است که رگ های اتساع یافته و پیچ خورده را با رنگ خاکستری نشان می دهد.

با مشاهده این وریدهای متسع، می توان قطر آن ها را مورد بررسی قرار داد و در خصوص نوع و شدت بیماری، اظهار نظر کرد. البته اندازه گیری قطر وریدها، یک معیار قطعی و کامل نیست؛ اما به تشخیص های تکمیلی کمک می نماید.

روش های پیشگیری از بیماری واریکوسل

• اجتناب از غذاهای سودا زا
• اجتناب از پوشیدن لباس های تنگ
• پیشگیری از ابتلا به یبوست
• خودداری از بلند کردن اجسام سنگین

مقایسه روش‌های درمانی واریکوسل

درمان واریکوسل

واریکوسل یک بیماری خوش خیم بوده و تنها راه درمان آن عمل جراحی می باشد؛ البته تا زمانی که این بیماری عارضه ای برای فرد نداشته باشد نیازی به انجام عمل جراحی نیست و در صورتی که فرد به فرزند دار شدن تمایل داشته باشد و یا اینکه شدت بیماری زیاد باشد، پزشک عمل جراحی را تجویز می کند.

استفاده از جراحی، زمانی کاربرد دارد که فرد دچار ناباروری، نتایج غیرطبیعی آزمایش اسپرم، درد مداوم و کوچک شدن بیضه‌ها (آتروفی) در اثر شدت بیماری شده و فرزندآوری جز با روش‌های کمک‌باروری ازقبیل IVF امکان‌پذیر نباشد. هدف از درمان واریس بیضه، هدایت صحیح جریان خون در عروق سیاهرگ بیضه است که اغلب به بهبود کیفیت اسپرم‌ها کمک می‌کند.

در جراحی واریکوسل یا اصطلاحاً واریکوسلکتومی (varicocelectomy)، پزشک با ایجاد برشی کوچک بر روی شکم، وریدهایی از بیضه را که دچار بیماری شده اند مسدود می کند. این که عمل چگونه و با چه کیفیتی صورت گیرد، به موارد مختلفی از جمله سن بیمار، شدت بیماری، تعداد فرزند، مجرد یا متأهل بودن، همراه بودن بیماری واریس بیضه با اختلال در آزمایش اسپرم، قصد فرزندآوری و… بستگی دارد.

تکنیک های مورد استفاده برای چنین درمانی شامل لاپاراسکوپی، عمل جراحی باز و نیز آمبولیزاسیون ورید می باشد. البته هیچ یک از این تکنیک ها، مزیتی نسبت به هم ندارند و تنها با توجه به تشخیص و تخصص پزشک، انتخاب می شوند. باید اشاره کرد که اگرچه درمان واریکوسل باعث بهبود ویژگی‌های اسپرم می‌شود؛ اما لزوماً روی افزایش کیفیت اسپرم‌ها اثر نمی‌گذارد.

ضمناً در برخی موارد، درمان بیماری واریکوسل موجب بروز عوارضی همچون عفونت، عود واریکوسل، هیدروسل (تجمع مایع در کیسه بیضه‌ها)، آسیب‌دیدگی سرخرگ‌ها و… می‌گردد.

بیشتر بخوانید: جراحی واریکوسل چگونه انجام می شود؟

انواع روش های جراحی واریس بیضه

جراحی باز

استفاده از جراحی باز، تهاجمی‌ترین درمان بیماری واریکوسل است که طی آن با ایجاد یک برش بر روی کشاله ران و بستن وریدهای آسیب‌دیده، جریان خون اضافی کنترل می‌شود.

واریکوسلکتومی

طی جراحی واریکوسلکتومی که یک عمل سرپایی محسوب می‌شود، متخصص اورولوژی از طریق شکم به بیضه‌ها دسترسی می‌یابد و سیاهرگ‌های غیرطبیعی را مهار می‌کند. بدین ترتیب، خون جریان‌یافته در این وریدها به سیاهرگ‌های سالم منتقل می‌شود.

لاپاراسکوپی

برای انجام لاپارسکوپی می‌توان پس از بیهوشی عمومی، دوربین و لوازم جراحی را از راه یک برش کوچک به داخل بدن فرستاد و رگ‌های دارای مشکل را پیدا کرد. معمولاً برای وارد کردن لوازم عمل و پر کردن فضای شکم با گاز مخصوص _برای مشاهده بهتر اندام‌های داخلی_، نیاز به سه برش کوچک بر روی شکم می‌باشد.

بعد از برش، عمل به کمک ابزارهای ظریف جراحی انجام می‌شود و در نهایت، محل برش بخیه می‌خورد. البته طی جراحی لاپاراسکوپی رحم احتمال آسیب‌دیدگی عروق بزرگ، روده‌ها و مثانه نیز وجود دارد.

آمبولیزاسیون پوستی

آمبولیزاسیون از راه پوست و تحت بیهوشی عمومی، روشی است که طی آن رادیولوژیست با وارد کردن لوله‌ای از محل کشاله ران یا گردن به درون وریدها، ابزارهای مورد نیاز برای عکس‌برداری و جراحی را به محل بیماری می‌رساند.

هم‌زمان با مشاهده سیاهرگ‌های بزرگ‌شده بر روی مانیتور به کمک اشعه X، کویل یا مواد محلول دیگر در سیاهرگ آزاد می‌گردد و سیاهرگ مسدود می‌شود؛ البته از آنجایی که آمبولیزاسیون پوستی در برخی موارد، عوارضی همچون بروز عفونت، حرکت لخته یا کویل و عود واریکوسل را به همراه دارد، به ندرت مورد استفاده قرار می‌گیرد و نیازمند اورولوژیست حاذق و دستگاه‌های پیشرفته می‌باشد.

جراحی میکروسکوپی

جراحی میکروسکوپی یا میکروسرجری، روشی با تهاجم بسیار کم ولی روند بسیار پیچیده‌ می باشد. طی این جراحی باید برای تشخیص وریدهای دارای عملکرد نامناسب، از میکروسکوپ کمک گرفت و با ایجاد برش در پایین شکم، نزدیک خارج ریشه آلت و بالای بیضه به رگ‌ها دسترسی یافت. از آنجایی که در این روش سرخرگ‌ها، عروق لنفاوی و عصب هیچ‌گونه آسیبی نمی‌بینند؛ لذا جراحی میکروسکوپی کمترین عود بیماری واریکوسل را به دنبال دارد.

مراقبت های بعد از عمل واریکوسل

باید گفت پس از عمل واریکوسل، معمولاً ۶ ماه طول می کشد که بهترین نتایج عمل آشکار گردد و تجربه بارداری صورت گیرد. ضمناً بهترین و رایج ترین روش های جراحی واریکوسل، «لاپاراسکوپی و میکروسرجری» می باشد که با کمترین درد و برش، به صورت سرپایی و بدون بستری انجام می گیرد.

از مراقبت‌های بعد از عمل واریکوسل می‌توان به چند ساعت استراحت به صورت نشستن اشاره کرد و ۶ ساعت بعد هم می توان به تدریج از مایعات استفاده نمود. در صورت استفاده از بیهوشی، باید مصرف غذاهای معمول را از روز بعد آغاز کرد و تا ۲ الی ۳ روز هم از فعالیت های سنگین اجتناب نمود.

وضعیت راه رفتن پس از عمل واریکوسل باتوجه به نوع بیهوشی، متفاوت می‌باشد. درصورت استفاده از بیهوشی اسپینال (بی‌حسی از ناحیه کمر)، جهت جلوگیری از سردرد باید تا صبح روز پس از عمل از ایستادن اجتناب کرد. بااین‌حال، بیماری که تحت بیهوشی عمومی قرار گرفته، حدوداً چند ساعت پس از عمل می‌تواند به کمک یک همراه راه برود.

پانسمان اولیه، قبل از ترخیص از بیمارستان و پانسمان مجدد نیز طی ۱ الی ۲ روز بعد از عمل برداشته می شود درصورت عدم ترشح از جای زخم‌ها، نیازی به پانسمان مجدد نیست و امکان استحمام وجود دارد. برای برداشتن بخیه ها، حداقل باید یک هفته صبر کرد و در صورت تجویز پزشک نیز از آنتی بیوتیک یا سایر داروهای باروری استفاده نمود. در خصوص جای زخم هم دانستن این نکته ضروری است که محل برش، به تدریج کمرنگ می شود و ورم و قرمزی آن نیز از بین می رود.

رانندگی پس از برطرف شدن کامل اثرات بیهوشی، بلامانع است. همچنین انجام ورزش‌های بدن‌سازی بعد از عمل مشکلی ایجاد نمی‌کند؛ اما بهتر است با نظر پزشک، تا ۳ الی ۶ ماه پس از جراحی واریکوسل از ورزش پرهیز کرد.

به طور معمول باید پس از عمل، در فواصل زمانی سه ماهه برای آزمایش اسپرم به پزشک مراجعه کرد؛ اما در صورت مشاهده علائمی همچون خونریزی و ترشح زیاد، تب بالای ۳۸ درجه، تورم شدید و… باید سریعاً به نزد پزشک رفت.

بعد از عمل واریکوسل چند روز باید استراحت کرد؟

پس از عمل جراحی واریکوسل، معمولاً ۲ تا ۳ روز استراحت نسبی در خانه توصیه می‌شود، اما بازگشت به فعالیت‌های سنگین بدنی و ورزش باید تا ۲ تا ۴ هفته به تأخیر بیفتد.

استراحت کوتاه‌مدت اولیه به ترمیم بافت‌ها و کاهش تورم کمک می‌کند، در حالی که پرهیز از بلند کردن اجسام سنگین و ورزش‌های شدید در هفته‌های اول، از عود مجدد واریکوسل یا ایجاد هیدروسل (تجمع مایع اطراف بیضه) جلوگیری می‌نماید.

درد بیضه بعد از عمل واریکوسل تا کی ادامه دارد

درد خفیف تا متوسط در ناحیه بیضه پس از عمل واریکوسل معمولاً ظرف ۳ تا ۷ روز به‌تدریج کاهش می‌یابد، هرچند حساسیت جزئی ممکن است تا چند هفته ادامه داشته باشد.

این درد با استفاده از کمپرس یخ (در ۲۴ تا ۴۸ ساعت اول)، پوشیدن شورت‌های تنگ و نگهدارنده و مصرف مسکن‌های ساده تجویزی توسط پزشک، به‌راحتی قابل کنترل است؛ اما درد شدید و ناگهانی که با تورم فزاینده همراه باشد، نیازمند بررسی فوری پزشکی است.

چند روز بعد از عمل واریکوسل می‌توان راه رفت؟

بیمار می‌تواند معمولاً در همان روز عمل یا حداکثر روز بعد، پیاده‌روی‌های کوتاه و سبک در داخل خانه را آغاز کند، زیرا حرکت ملایم به گردش خون بهتر و جلوگیری از تشکیل لخته کمک می‌کند. اگرچه راه رفتن آرام مجاز و حتی مفید است، اما باید از پیاده‌روی‌های طولانی‌مدت، سریع یا صعود مکرر از پله‌ها در هفته اول خودداری شود تا فشار اضافی به ناحیه جراحی‌شده وارد نگردد.

درمان ورم بیضه بعد از عمل واریکوسل

ورم خفیف تا متوسط بیضه و کیسه اسکروتوم پس از عمل واریکوسل، بخشی طبیعی از فرآیند ترمیم بافت است و بهترین راهکار برای مدیریت آن، استفاده از کمپرس سرد (به‌صورت غیرمستقیم و با حوله)، پوشیدن مداوم لباس زیر تنگ و نگهدارنده، و استراحت به حالت درازکش با قرار دادن بالش زیر لگن است.

 این تورم معمولاً طی ۱ تا ۲ هفته فروکش می‌کند؛ اما اگر ورم ناگهانی، بسیار دردناک یا همراه با کبودی گسترده و تب باشد، ممکن است نشانه عوارضی مانند هماتوم (خون‌مردگی) یا هیدروسل باشد که نیاز به مداخله و ارزیابی فوری جراح دارد.

بیشتر بخوانید: بعد از عمل واریکوسل چه باید کرد؟

خطرات و عوارض واریکوسل کدامند؟

بیماری واریکوسل نیز همانند بسیاری از بیماری ها، عوارض و خطراتی دارد که شامل موارد زیر است:

• بروز ناباروری اولیه در زوج های جوان
• بروز ناباروری ثانویه در زوج های دارای فرزند درنتیجه‌ی اختلال در تشکیل اسپرم، حرکت و عملکرد آن
• ایجاد عفونت در محل جراحی
• از بین رفتن بیضه در اثر آسیب به شریان آن
• هیدروسل (تجمع مایع در کیسه بیضه)

عوارض واریکوسل بیضه چپ

واریکوسل در بیضه چپ، اگر درمان نشود، می‌تواند منجر به کاهش کیفیت و تعداد اسپرم، تحلیل رفتن (آتروفی) بافت بیضه و در موارد شدید، ناباروری مردان شود. طبق تأیید انجمن ارولوژی آمریکا (AUA)، این عارضه به دلیل ساختار آناتومیک خاص (تخلیه ورید بیضه چپ به ورید کلیوی با زاویه قائمه) شایع‌تر است و افزایش دمای موضعی بیضه ناشی از تجمع خون، فرآیند طبیعی اسپرم‌سازی را مختل می‌کند.

آیا واریکوسل باعث ناباروری میشود؟

واریکوسل با افزایش دمای بیضه، کمیت و کیفیت اسپرم‌های تولیدی را کاهش می‌دهد. بنابراین در بسیاری از موارد ناباروری بدون علت، عامل کاهش قدرت باروری واریکوسلی است که تشخیص داده نشده و نیاز به درمان دارد. در چنین شرایطی، اغلب حین ایستادن می‌توان واریکوسل را دید و تشخیص داد؛ ولی با دراز کشیدن هیچ اثری از این بیماری مشخص نمی‌شود.

در کل، تمام مبتلایان به واریس بیضه دچار مشکلات باروری نمی‌شوند؛ اما بسیاری از موارد اختلالات باروری مردان مربوط به این بیماری می‌باشد.

بیشتر بخوانید: کدام یک از بیماری های بیضه مردان باعث ناباروری می شود؟

نکات پایانی درباره عمل واریکوسل

جراحی واریکوسل با هر روشی که انجام گیرد، معمولاً با بهبودی کامل یا نسبی همراه است و در برخی موارد به دلیل شدت بیماری یا عدم دقت جراح، احتمال عود واریکوسل وجود خواهد داشت. از عوارض نادر پس از عمل می‌توان به باقی ماندن واریکوسل یا بازگشت آن پس از مدتی، آسیب دیدن سرخرگ بیضه‌ها، هیدروسل یا تجمع مایع در اطراف بیضه‌ها و… اشاره کرد.

بااین‌حال، ریسک شکست این جراحی بسیار کم است؛ به‌طوری‌که از هر ۱۰ بیماری تحت درمان واریکوسل، تنها در ۱ نفر بیماری درمان نمی‌شود یا مجدداً بازمی‌گردد. باید گفت که روش جراحی میکروسکوپی کمترین میزان عود و روش جراحی شکمی بیشترین احتمال عود بیماری را در پی دارد.

لذا در صورت عود واریکوسل پس از عمل یا ادامه پیدا کردن و شدت یافتن درد، پس از معاینه و سونوگرافی داپلر می‌توان عمل میکروسرجری را تحت نظر فوق تخصص کلیه و مجاری ادراری یا متخصص اورولوژی انجام داد. پیش از اقدام به درمان باید این نکته را در نظر گرفت که در ۱۵ درصد مردانی که تحت عمل واریکوسل قرار می‌گیرند، درد کاملاً برطرف نمی‌شود.

همچنین در برخی موارد، روش آمبولیزاسیون نیز برای درمان واریس بیضه عودیافته پس از یک بار عمل، به کار می‌رود.

بیشتر بخوانید: برای تقویت اسپرم برای بارداری چه باید کرد؟

سوالات متداول درباره ی واریکوسل

آیا درد بیضه پس از عمل واریکوسل طبیعی است؟

در خصوص ‌احساس درد بیضه پس از عمل واریکوسل به ویژه درد بیضه چپ، باید گفت که این موضوع ناشی از گشاد شدن و برگشت خون رگ ها به علت بسته شدن مجاری بالای آن ها، در طی عمل می باشد. این اتفاق، تورم بیضه را به همراه می آورد که‌ عامل اصلی احساس درد است و تنها کاهش ورم و‌ مایعات بیضه می تواند موجب تسکین درد گردد.

بهترین راه برای کاهش درد نیز حالت درازکش به مدت ۲۴ الی ۴۸ ساعت، قرار دادن حوله سرد زیر بیضه ها و نیز اجتناب از فعالیت های سنگین طی یک هفته بعد از عمل می باشد.

برای جلوگیری از دردهای مزمن می‌توان پیاده‌روی و شنا را تا ۲ هفته و ورزش‌های سنگین همانند بدن‌سازی را تا ۲ الی ۳ ماه به تعویق انداخت. ضمناً از آنجایی که برش‌های کمتر و کوچک‌تر باعث کاهش درد می‌شود؛ لذا انجام برخی جراحی‌ها همچون عمل میکروسرجری به خودی خود، باعث احساس درد کمتری پس از عمل می‌گردد.

آیا عمل واریکوسل منجر به افزایش کیفیت اسپرم می شود؟

به طور کلی می توان پس از عمل واریکوسل، شاهد افزایش کیفیت اسپرم ها بود؛ چرا که این فرایند ترمیمی، موجب احیای باروری و بهبود حجم اسپرم ها می شود. بنابراین از مزایای این عمل باید به افزایش تحرک، غلظت و کیفیت اسپرم و نیز طبیعی شدن ظاهر آن اشاره کرد.

آیا عمل واریکوسل خطرناک است؟

عمل جراحی واریکوسل، عوارض و خطراتی دارد که شامل عود بیماری در ۹ الی ۱۶ درصد افراد، آب آوردن اطراف بیضه در حداکثر ۱۴ درصد بیماران، احساس درد و همچنین کوچک شدن بیضه در کمتر از ۱ درصد موارد می باشد. اما با معاینه منظم توسط پزشک می توان خطر بروز این عوارض را کاهش داد و یا حتی نیاز به جراحی را از بین برد. لازم به ذکر است که واریکوسلکتومی ممنوعیت خاصی برای افراد سالم ندارد.

چه رابطه ای بین واریکوسل و آزواسپرمی وجود دارد؟

امروزه افراد آزواسپرمی (بیماران مبتلا به آزواسپرمی و فقدان اسپرم) می توانند با عمل جراحی به نطفه سازی برسند و کیفیت تست اسپرم خود را افزایش دهند. البته پیش از عمل واریکوسلکتومی، باید مسائل ژنتیکی بیماران نیز مورد بررسی قرار گیرد؛ اما به طور کلی این عمل، معمولا نتایج مطلوبی همچون افزایش باروری و شانس حاملگی را به دنبال دارد. باید به این نکته نیز توجه داشت که این عمل در صورتی با نتایج مطلوب در کمیت و کیفیت اسپرم همراه خواهد بود که علت آزواسپرمی، بیماری واریکوسل باشد.

آیا ممکن است که واریکوسل بعد از عمل دوباره عود کند؟

عود واریکوسل بعد از عمل، اصطلاحی است که به گشاد شدن رگ های بسته شده اشاره دارد. در واقع حین عمل میکروسکوپی واریکوسل، رگ های خراب جدا و بسته می شوند؛ هرچندکه ممکن است مدتی پس از عمل گشاد شوند.

معمولاً نباید به بهانه عود واریکوسل، نسبت به انجام عمل مجدد اقدام کرد؛ زیرا عوارضی همچون آب آوردگی، درد و کوچک شدن بیضه را به دنبال می آورد. به هر حال برای تشخیص این مشکل، می توان از سونوگرافی رنگی به جای سونوگرافی ساده کمک گرفت.

چه مدت بعد از عمل می توان راه رفت؟

درصورت استفاده از بیهوشی عمومی می‌توان چند ساعت پس از عمل روی تخت نشست و پاها را از لبه تخت آویزان کرد؛ سپس به کمک یک همراه، چند قدم پیاده‌روی نمود؛ البته توصیه می‌شود که فرد جز در موارد ضروری همچون رفتن به دستشویی، تا ۴۸ ساعت از راه رفتن خودداری کند.

چند روز پس از عمل واریکوسل می توان رابطه جنسی داشت؟

بسته به شدت عمل و حال عمومی بیمار، معمولاً ۲۴ ساعت بعد از جراحی می‌توان اقدام به رابطه جنسی نمود.

آیا واریکوسل ارثی است؟

در مورد ارثی بودن این عارضه، تحقیقات و ارزیابی‌های زیادی انجام شده که نشان می‌دهد فاکتور ارث در ایجاد واریکوسل تأثیرگذار است؛ اما این به معنی ارث مطلق نیست. به بیان دیگر، در صورتی که از اعضای خانواده، به‌خصوص بستگان درجه یک و برادران، یک نفر مبتلا به واریکوسل باشد، شانس ابتلای سایر برادارن و مردان خویشاوند درجه یک بیمار به واریکوسل نیز بیشتر می‌شود.

منابع:

https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/15239-varicocele

https://www.hopkinsmedicine.org/health/conditions-and-diseases/varicocele

https://www.urologyhealth.org/urology-a-z/v/varicoceles

https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/varicocele/symptoms-causes