ناباروری و ناتوانی در فرزندآوری، مشکلی است که در برخی از زوج ها دیده می شود و در ۵۰ درصد موارد، عامل مردانه دارد. در واقع، با تلاش ناموفق زوج ها جهت بارداری، آزمایشی موسوم به آزمایش اسپرم برای مرد توصیه می شود تا علل احتمالی این اختلال را مشخص کند؛ که در طی این آزمایش، سه پارامتر: تعداد، شکل و تحرک اسپرم مورد آنالیز و بررسی قرار می گیرد. اگرچه که دلایل متعددی مثل بیماری واریکوسل و… می تواند مشکلات باروری را به همراه داشته باشد؛ اما انجام یک آزمایش برای بررسی مایع منی مرد، کمک زیادی به تشخیص علائم و علت دقیق ناباروری می نماید و راه درمان مناسب را پیش روی پزشک معالج قرار می دهد. با تلاش های متخصصان آندرولوژی، امروزه اطلاعاتی در خصوص آنالیز اسپرم مردان با آزمایش میکروسکوپی اسپرم ارائه شده که می تواند در درمان ناباروری بسیار سودمند باشد. اگر میخواهید درباره ناباروری مردان بیشتر بدانید، به صفحه مهم ترین دلایل ناباروری در مردان مراجعه کنید.

ازمایش اسپرم

علت انجام آزمایش اسپرم

اغلب آزمایش اسپرم به دو علت انجام می شود:

۱.بررسی مشکل ناباروری مردان: زمانی که زوجین با مشکل ناباروری مواجه می شوند، پزشک برای تشخیص میزان تأثیرگذاری تعداد اسپرم ها و چگونگی کیفیت اسپرم، اسپرموگرام انجام می دهد.

۲.اطمینان از نتیجه عمل وازکتومی: پس از انجام عمل وازکتومی، برای اطمینان از نتیجه عمل، آزمایش اسپرم انجام می شود تا اطمینان حاصل شود که هیچ اسپرمی در مایع منی وجود ندارد.

نحوه انجام آزمایش اسپرم

برای انجام این آزمایش نیاز به نمونه مایع منی است. برای تهیه نمونه از چهار روش زیر استفاده می شود:

  • استمنا
  • رابطه جنسی با کاندوم
  • رابطه جنسی با خروج قبل از انزال
  • انزال از طریق تحریک

باید به این نکته نیز اشاره کرد که بهترین روش برای دریافت نمونه مناسب، استمنا است.

آمادگی های قبل از انجام اسپرموگرام

لازم است ۳ تا ۶ روز قبل از انجام آزمایش اسپرم از انزال جلوگیری شود؛ چراکه رعایت این نکته می تواند در صحت و سقم نتیجه آزمایش اثر گذار باشد. همچنین از طرفی توصیه می شود یک هفته قبل از انجام آزمایش نیز فرد انزال داشته باشد؛ زیرا عدم انزال طولانی مدت نیز بر روی کیفیت و کیمیت اسپرم اثر گذار خواهد بود. لازم به ذکر است ناشتا بودن یا نبودن برای انجام این آزمایش اهمیتی ندارد.

باید به این نکته نیز اشاره کرد که در کنار آزمایش اسپرم، گاهی تست های ژنتیکی و هورمونی نیز تجویز می شود که به تعیین دقیق تر علت ناباروری کمک می نماید. با این حال، آزمایش اسپرم نقش زیادی در تعیین مواردی همچون کمیت و کیفیت اسپرم، بیماری بیضه ها و… ایفا می کند و امکان انتخاب درمان های اساسی تر همچون شیمی درمانی و رادیوتراپی را فراهم می آورد.

همه چیز در مورد آزمایش اسپرم

به هر حال، در ابتدای امر لازم است که تمامی اطلاعات ضروری فرد _شامل بیماری های مقاربتی، مشکلات ریوی، نارسایی کلیه، بیماری های کبدی مزمن، عفونت های تنفسی، فشار خون بالا، دیابت، تیروئید، عادات ناسالم مثل مصرف سیگار، شرایط نامطلوب شغلی و…_ در اختیار پزشک قرار گیرد. سپس تست های غربالگری مانند آزمایش اسپرم (آنالیز مایع منی یا اسپرموگرام) انجام شود.

دیگر آمادگی های قبل از انجام آزمایش اسپرم عبارتند از:

  • عدم مصرف مواد مخدر، کافئین و الکل (۲ تا ۵ روز قبل از آزمایش)
  • عدم مصرف داروهای گیاهی مانند اکیناسه
  • عدم مصرف داروهای هورمونی

اغلب نتیجه این آزمایش ۲۴ ساعت پس از دادن نمونه، اعلام خواهد شد.

همه چیز در مورد آزمایش اسپرم

شرایط نگهداری نمونه اسپرم

  • نگهداری منی در دمای بدن
  • انتقال منی بعد از نیم تا یک ساعت پس از خروج به آزمایشگاه

عوامل مؤثر بر آزمایش اسپرم

  • تماس مایع منی با ماده جلوگیری از بارداری
  • استرس یا بیماری
  • عدم تجربه کافی تکنسین
  • آلودگی

بهترین زمان آزمایش اسپرم

در مورد بهترین زمان انجام آزمایش اسپرم باید گفت که این تست، معمولاً ۳ روز پس از آخرین خروج مایع منی _چه حین مقاربت جنسی و چه در خواب_ انجام می شود. فاصله کمتر از ۳ روز بین انزال و آزمایش اسپرم به علت کاهش حجم اسپرم ها، موجب افت نمونه آزمایش می گردد. این در حالی است که فاصله زمانی طولانی نیز از میزان حرکت اسپرم ها می کاهد و نتایج تست را نادرست نشان می دهد.

نتایج آزمایش اسپرم نرمال چگونه است؟

در طول آزمایش اسپرم ، پارامترهای متعددی مورد آزمایش قرار می گیرد که در ادامه این پارامترها مورد بررسی قرار می گیرد:

  • شکل اسپرم

اگر ۵۰ درصد از اسپرم ها دارای شکل غیر طبیعی باشند، فرد در باروری دچار مشکل خواهد شد.

  • تحرک اسپرم

بیشتر از ۵۰ درصد از اسپرم ها باید تا یک ساعت پس از خارج شدن تحرک داشته باشند.

  • PH

PH نرمال بین ۷.۲ و ۷.۸ است. PH بالاتر از ۸ نشان دهنده عفونت است و PH کمتر از ۷، نشان از آلودگی یا انسداد مجاری منی بر دارد.

همه چیز در مورد آزمایش اسپرم
  • حجم

حجم طبیعی اسپرم ، ۲ میلیمتر در هر انزال است.

  • کاهش غلظت

مایع منی در ابتدا غلیظ است. این مایع در حالت نرمال، پس از ۱۵ تا ۳۰ دقیقه به مایعی با غلظت کم تبدیل می شود که این تغییر باعث افزایش تحرک اسپرم خواهد شد.

  • تعداد اسپرم

عدد نرمال تعداد اسپرم ، برابر ۲۰ میلیون تا بیش از ۲۰۰ میلیون می باشد.

همه چیز در مورد آزمایش اسپرم
  • ظاهر

مایع منی در حالت نرمال، سفید و یا خاکستری می باشد. زردی مایع اسپرم به علت عوارض جانبی دارو بوده و رنگ قهوه ای اسپرم به علت وجود خون در مایع منی است.

  • مقدار فروکتوز

پایین بودن سطح فروکتوز در مایع منی، به عملکرد نادرست غدد منی اشاره دارد.

  • مایع شدن

با توجه به غلیظ بودن اسپرم پس از انزال، در صورتی که طی ۱۵ تا ۳۰ دقیقه مایع شود، می توان گفت که مشکلی در آن وجود ندارد. اما مایع شدن اسپرم در خارج از این بازه زمانی، روی باروری اثر منفی می گذارد.

آزمایش آنتی بادی اسپرم

با توجه به نقش برخی از آنتی بادی ها در باروری، آزمایش آنتی بادی اسپرم نیز می تواند دیگر علل ناباروری را مشخص کند. باید دانست که آنتی بادی های روی اسپرم ها، باعث عدم اتصال آن ها به تخمک می شوند؛ ولی آنتی بادی های اسپرم موجود در خون زنان یا مردان، به طور کلی بر باروری اثر نمی گذارند.

در واقع، نرخ باروری زوج های فاقد این آنتی بادی بیشتر است و تست آن نیز به منظور انتخاب روش تلقیح مصنوعی به عنوان درمانی مناسب، ضروری می باشد. به عبارتی، آزمایش آنتی بادی امکان تزریق اسپرم به تخمک در شرایط آزمایشگاهی را مشخص می کند.

درصد شکست DNA اسپرم

یکی از اصلی ترین مشکلات ناباروری مردان که موجب کیفیت پایین اسپرم آن ها می شود، آسیب به DNA اسپرم است. میزان شکست DNA اسپرم که با آزمایش SDFA مشخص می گردد، می تواند علت ناموفق بودن لقاح خارج از رحم را نیز در زوج های نابارور مشخص کند. در واقع، این آزمایش برای مواقعی است که انجام روش های باروری مانند آی وی اف (IVF) و ICSI هم به دفعات با شکست مواجه شود. لذا تست مورد نظر، غیر طبیعی بودن اسپرم ها و آسیب آنها را مشخص می کند؛ چون از این طریق، می توان درمان هایی را برای بهبود کیفیت اسپرم به کار برد. به طور کلی در هر مرحله از روند درمان ناباروری، آگاهی از سلامت DNA اسپرم کمک زیادی به انتخاب بهترین روش درمانی می نماید و تست آن، روی اسپرم های فریز شده یا تازه هم قابل انجام است.

علل نتایج غیر طبیعی آزمایش اسپرم چیست؟

نتایج غیر عادی آزمایش اسپرم می تواند از عواملی نظیر مشکلات ناباروری، بیماری های همچون دیابت، عدم تعادل هورمون ها، نقص ژنتیکی، عفونت و یا قرارگیری در معرض اشعه های خطرناک باشد. چنین مواردی با آزمایش هایی مانند تست ژنتیک، آزمایش هورمونی، بیوپسی بیضه، ادرار پس از انزال، آزمایش سلول های ایمنی ضد اسپرم و… قابل تشخیص است.

همچنین آزمایش عملکرد اسپرم، یکی دیگر از تست های تشخیصی به شمار می رود که طی آن، اسپرم ها با تکه هایی از پوسته تخمک زن مخلوط می شود. این کار مشخص می کند که چه تعداد اسپرم، قابلیت اتصال به تخمک را دارد.

هزینه آزمایش اسپرم

هزینه آزمایش اسپرم در کلینیک های مختلف و با توجه به نوع پوشش بیمه ها، متفاوت می باشد؛ اما بطور کلی این آزمایش هزینه ای بین ۲۵ تا ۵۰ هزارتومان در بر خواهد داشت. توصیه می شود قبل از مراجعه برای انجام این آزمایش نسبت به کیفیت و تعرفه های آزمایشگاه اطلاعات لازم را کسب نمایید.

همه چیز در مورد آزمایش اسپرم

مطالب پیشنهادی

افزودن دیدگاه