یکی از مراحل انجام عمل IVF، انجام عمل تخمک کشی یا پانکچر می باشد. این عمل پس از رشد تخمک ها از طریق مصرف داروهای هورمونی، در روز تعیین شده از جانب پزشک انجام می شود. برای انجام این عمل اغلب نیاز به ایجاد برش نمی باشد؛ بلکه تخمک کشی از طریق دیواره واژن و با استفاده از هدایت سونوگرافی و بوسیله یک سوزن خاص انجام می شود. به این صورت که با استفاده از سوزن، دیواره فولیکول سوراخ شده و تخمک و مایع فولیکولی داخل آن استخراج می شود.

تخمک کشی

فرایند عمل تخمک کشی یا پانکچر

باید گفت که فرایند عمل تخمک‌کشی یا برداشتن تخمک (پانکچر)، یک جراحی تهاجمی نیست؛ بلکه معمولاً به سرعت و بدون درد انجام می‌شود. برای انجام روند بازیابی تخمک‌ها، ابتدا با تجویز داروهای مسکن و آرام‌بخش، فرد تحت بیهوشی سبک قرار می‌گیرد. بدین ترتیب علاوه بر جلوگیری از درد، مشکلاتی نظیر استرس و انقباض عضلانی ناشی از آن نیز به وجود نمی‌آید. سپس پزشک به کمک سوزن متصل به پروب اولتراسوند، از طریق مسیر واژینال به سراغ تخمک‌های موجود در تخمدان‌ها می‌رود. این تخمک‌ها که از طریق سونوگرافی شناسایی و جایابی شده‌اند، توسط سوزن متصل به دستگاه مکش یا ساکشن به آرامی از فولیکول‌ها جدا و از بدن خارج می‌شوند. روند کار به این صورت است که سوزن مربوطه، فولیکول‌های شناسایی‌شده را سوراخ می‌کند و علاوه بر مایع درون آن‌ها تخمک را نیز بیرون می‌کشد.

لازم به ذکر است که فرایند پانکچر قبل از شروع تخمک‌گذاری و حدود ۳۴ الی ۳۶ ساعت (و گاهی تا ۳۷ ساعت) پس از تزریق هورمون گنادوتروپین (HCG) انجام می‌گیرد و طی آن، چندین تخمک در طی چند دقیقه برداشته می‌شود. سپس تخمک‌ها در لوله‌های آزمایشگاهی مخصوصی با نام و شماره اختصاصی ذخیره می‌گردد و به آزمایشگاه انتقال می‌یابد. تخمک‌های جمع‌آوری‌شده توسط یک جنین‌شناس مورد بررسی قرار می‌گیرد و سپس طبق روش کمک‌باروری انتخابی با اسپرم لقاح می‌یابد؛ بدین صورت که در روش آی‌وی‌اف (IVF) پس از کشت در یک مایع مغذی، تخمک‌ها و اسپرم‌ها در کنار یکدیگر قرار داده می‌شوند و در روش میکرواینجکشن (ICSI) نیز اسپرم‌ها به داخل تخمک‌ها تزریق می‌گردند.

این نکته را هم باید اضافه کرد که گاهی بعد از عمل تخمک‌کشی؛ فرد احساس فشار، دل‌درد یا پری می‌کند. همچنین پس از این فرایند، معاینه‌ای توسط پزشک بر روی دیواره واژن و تخمدان‌ها صورت می‌گیرد که جهت جلوگیری از خونریزی در آن‌ها یک عامل محرک نیز استفاده می‌شود. ضمناً در موارد نادری به علت عدم پاسخ به درمان پانکچر، تکنیک لاپاراسکوپی لگن برای تخمک‌کشی به کار می‌رود.

آیا عمل تخمک کشی باعث تمام شدن ذخیره تخمدان می شود؟

در حالت طبیعی در هر چرخه پریود، تعدادی از فولیکول های تخمدان شروع به بالغ شدن می کنند، ولی در طول پروسه تنها یک فولیکول به بلوغ کامل رسیده و مابقی از بین می روند. تخمک موجود در فولیکول بالغ در طی عمل تخمک گذاری از تخمدان رها می شود؛ پس به صورت نرمال نیز گذر زمان و افزایش سن، سبب کاهش ذخیره تخمدان می شود.

در مطلب آیا ذخیره تخمدان کم باعث ناباروری می شود؟ می توانید در مورد عوامل مؤثر بر ذخیره تخمدان اطلاعات کسب کنید.

برای عمل تخمک کشی ، پزشک با تجویز داروهای تحریک تخمدان، سبب رشد تعداد زیادی فولیکول دارای تخمک می شود. این عمل باعث می شود که بیش از یک عدد از فولیکول به بلوغ کامل برسد. البته این تعداد در مقایسه با تعداد تخمک موجود در تخمدان، تعداد ناچیزی است؛ پس نمی توان گفت که عمل تخمک کشی سبب کاهش چشمگیر ذخیره تخمدان می شود.

اقدامات قبل از عمل تخمک کشی (پانکچر)

عمل تخمک کشی ۳۶ تا ۳۷ ساعت پس از تزریق HSG انجام می شود. افراد باید ساعت ۸ شب قبل از عمل، شام سبک میل کرده و از ساعت ۱۲ شب به بعد تا زمان عمل ناشتا بمانند.

به طور کلی رعایت موارد زیر قبل از فرایند پانکچر الزامی می باشد:

  • مصرف داروهای فشار خون، تیروئید یا بیماری های قلبی طبق روال قبلی
  • کسب مشاوره های لازم در صورت ابتلا به دیابت
  • استحمام و اصلاح موهای بدن در شب قبل از عمل
  • عدم استفاده از مواد آرایشی یا لاک ناخن
  • عدم رابطه جنسی و مقاربت طی ۲ هفته قبل از عمل
اقدامات بعد از تخمک کشی

اقدامات بعد از عمل پانکچر (تخمک کشی)

  • مصرف داروهای تجویز شده پزشک
  • استفاده از داروی ضد تهوع در صورت بروز تهوع
  • مصرف ۲ تا ۳ لیوان دوغ خوش نمک یا آب پرتقال
  • مصرف روزانه ۳ عدد سفیده تخم مرغ آب پز یا ۳ عدد سفیده با یک زرده نیمرو شده
  • مصرف مسکن‌هایی همچون استامینوفن یا شیاف دیکلوفناک
  • استفاده از مکمل‌های پروژسترون به شکل تزریقی، خوراکی یا شیاف واژن برای آماده‌سازی رحم جهت لانه‌گزینی
  • مصرف آنتی‌بیوتیک برای کاهش التهاب اندام‌های تناسلی و پیشگیری از عفونت
  • عدم نزدیکی و رابطه جنسی تا ۲ هفته بعد از عمل تخمک‌کشی
  • مراجعه به پزشک در صورت بروز درد شدید در نواحی زیر شکم، ورم شکم و یا تهوع شدید
  • متعادل کردن مقدار مصرف پروتئین روزانه با مقدار مساوی از کربوهیدرات ها
  • مصرف مواد غذایی با شاخص گلیسمی پایین
  • مصرف مواد غذایی با فیبر زیاد
  • مصرف روزانه اسیدهای چرب ضروری
  • عدم مصرف کافئین
  • مصرف غذاهای ارگانیک
  • مصرف ۳ وعده غذایی و ۲ میان وعده
  • داشتن استراحتی ۲۴ ساعته

هایپر شدن بعد از تخمک کشی

هایپر شدن پس از عمل تخمک کشی به معنای زیاد شدن تعداد تخمک های استخراج شده از تخمدان می باشد. در این موارد ممکن است عوارض پس از عمل تخمک کشی شدیدتر شود؛ به همین علت بیمار باید تحت نظر پزشک باشد. اغلب در این شرایط انتقال جنین صورت نمی گیرد.

عوارض عمل تخمک کشی

  • درد در ناحیه تخمدان
  • آب آوردن شکم
  • گر گرفتگی
  • خونریزی
  • عفونت

چه زمانی تخمدان ها پس از تخمک کشی به حالت نرمال برمی گردند؟

پس از عمل تخمک کشی به خصوص در مواردی که تعداد تخمک های برداشت شده از تخمدان ها زیاد باشد، تخمدان ها ورم کرده و فرد احساس درد شدید در ناحیه تخمدان دارد. این عوارض پس از بروز اولین پریود بعد از عمل تخمک کشی از بین خواهد رفت و تخمدان ها به حالت اول برمی گردند.

عوارض تخمک کشی

آیا پس از عمل تخمک کشی، پریود به تأخیر می افتد؟

تأخیر در پریود تحت تأثیر عوامل زیادی اتفاق می افتد. گاهی تأخیر در زمان شروع قاعدگی در افرادی که تجربه عمل تخمک کشی داشته اند، مشاهده شده است؛ اما این موضوع نگران کننده نیست.

آیا عمل تخمک کشی درد دارد؟

همان‌گونه که ذکر شد، عمل تخمک‌کشی یا پانکچر تحت بیهوشی خفیف یا بی‌حسی موضعی انجام می‌شود که به کمک تکنیک مبتنی بر پروپوفول صورت می‌گیرد. منظور از بیهوشی بر اساس پروپوفول، تزریق وریدی یک داروی آرام‌بخش _برخلاف بیهوشی عمومی_ می‌باشد که بدین ترتیب، هیچ دردی حین عمل پانکچر احساس نمی‌شود. اما باید توجه داشت در صورتی که فرد بعد از تخمک‌کشی دچار درد در ناحیه زیر شکم و لکه‌بینی باشد باید فوراً به پزشک مراجعه کند.

چه زمانی بعد از عمل تخمک کشی به پزشک مراجعه کنیم؟

پس از عمل تخمک کشی در صورت مشاهده علائم زیر، باید بلافاصله به پزشک مراجعه کرد:

  • تب بیشتر از ۲۸ درجه سانتیگراد
  • تورم شکم یا احساس درد شدید در بخش هایی از آن
  • حالت تهوع شدید یا استفراغ مداوم
  • وجود مشکل در دفع ادرار یا دفع ادرار دردناک
  • خونریزی شدید از واژن

فریز کردن تخمک بعد از عمل پانکچر

همان‌طور که بیان شد، سایر تخمک‌های سالم و باکیفیت بعد از تخمک‌کشی فریز می‌شوند. در واقع، معمولاً ۸۰ درصد از تخمک‌های دریافت‌شده طی فرایند تخمک‌کشی بسیار باکیفیت، طبیعی، بالغ و مناسب انجماد هستند؛ لذا بلافاصله و طی حداکثر ۲۴ ساعت در آزمایشگاه منجمد می‌شوند تا در صورت تمایل زوج برای بارداری‌های بعد، بدون نیاز به انجام مجدد عمل پانکچر مورد استفاده قرار گیرند.

مطالب پیشنهادی

افزودن دیدگاه