یکی از مؤثرترین روش های بیوتکنولوژیک در درمان ناباروری و کمک به بارداری با درصد موفقیت بسیار بالا، روش آی وی اف است که طی آن، سلول های جنسی را در محیط آزمایشگاهی و شرایط خاص، لقاح می دهند و جنین حاصل را به رحم زن منتقل می کنند؛ با این حال این روش هم در مواردی به دلیل عدم انتقال صحیح، منجر به شکست فرآیند لانه گزینی و یا حتی سقط جنین می شود که احتمال چنین خطایی بین ۲۰ تا ۲۵ درصد می باشد.

ناموفق بودن آی وی اف و شکست در لانه گزینی جنین، سبب تأثیرات منفی بر روحیه افراد می شود. در این جا به اصلی ترین علل ناموفق بودن آی وی اف اشاره می کنیم:

ivf ناموفق
  • سن زنان
  • کیفیت جنین
  • تنبلی تخمدان
  • شکست در کاشت جنین
  • مشکلات رحمی
  •  سبک زندگی

چه کسانی کاندید مناسبی برای درمان IVF هستند؟

درمان IVF مناسب تمام زوج های نابارور نیست؛ بلکه تنها گروهی از افراد، کاندید مناسبی برای این عمل هستند. به عنوان مثال:

  • افراد مبتلا به گرفتگی یا آسیب دیدگی لوله های رحمی
  • مردان مبتلا به کم تحرکی و کم بودن تعداد اسپرم
  • زنان مبتلا به مشکلات چرخه تخمک گذاری، اختلالات رحمی و تخمدان ها
  • افراد دارای مشکلات ژنتیکی
  • افراد مبتلا به ناباروری بدون علت

شکست مکرر در IVF به چه معناست؟

در ای وی اف یا میکرواینجکشن، شکست مکرر به معنای بیشتر از سه بار درمان بی نتیجه می باشد. سه بار تکرار درمان، کاملاً طبیعی است؛ اما پس از سه بار شکست در پروسه IVF، باید علل شکست درمان مورد بررسی قرار گیرد. به طور کلی، علل شکست درمان به دو دسته علل مربوط به جنین و علل مربوط به زوجین تقسیم می شود. وضعیت غیر نرمال رحم، کیفیت و تعداد پایین تخمک و اسپرم، کیفیت پایین جنین های حاصله و انتقال نامناسب جنین، از جمله علل بروز شکست در انتقال جنین می باشد. در بحث شکست مکرر هم شرایطی مورد بررسی قرار می گیرد که با وجود وضعیت نرمال رحم و کیفیت مناسب سلول های جنسی و جنین، آی وی اف با شکست مواجه شده است.

عوامل تاثیر گذار بر موفقیت IVF

درصد موفقیت IVF به عواملی نظیر ویژگی های تناسلی، سن مادر، علل بروز ناباروری و سبک زندگی افراد بستگی دارد. البته درصد موفقیت بارداری با درصد تولد نوزاد زنده حاصل از روش IVF مشخص می شود. در اغلب موارد، اولین مرحله آی وی اف به شرط داشتن یک برنامه مشخص، با موفقیت همراه خواهد بود. اما باید گفت برای زوج هایی که نخستین مرحله انجام آی وی اف آنان با شکست مواجه شده است، نیاز به انجام مجدد آی وی اف می باشد.

عدم موفقیت ivf
  • سن زنان، فاکتور کلیدی موفقیت آی وی اف

یکی از اصلی ترین فاکتورها در موفقیت IVF، سن خانم می باشد؛ چرا که احتمال بارداری با افزایش سن، کاهش می یابد. تحقیقات نشان می دهد میزان موفقیت IVF برای یک خانم ۳۵ ساله حدود ۳۲ درصد می باشد، در حالی که این احتمال برای یک خانم ۴۰ ساله تا میزان ۱۶ درصد کاهش می یابد. به طور کلی افزایش سن در خانم ها، سبب کاهش رزرو تخمدان ها و کاهش میزان پاسخ دهی به داروهای تحریک تخمدان می شود. تخمک های دریافتی از زنان در سنین بالا کیفیت پایینی دارند و در نتیجه جنین های حاصله، دارای کیفیت مطلوبی نخواهند بود. از طرفی افزایش سن خانم سبب بروز اختلالات کروموزومی در جنین می شود و با شکست در لانه گزینی جنین های مشکل دار، حاملگی را در مراحل اولیه با سقط روبرو می کند.

  • کیفیت جنین، عاملی موثر در موفق نشدن آی وی اف

کیفیت جنین تحت تأثیر دو عامل اسپرم و تخمک گذاری می باشد. توصیه می شود به منظور تشکیل جنین با بهترین کیفیت، هم آقا و هم خانم قبل از آی وی اف در سلامت کامل باشند. اگرچه نمی توان محتوای ژنتیکی سلول های جنسی را تغییر داد اما با تغییر سبک زندگی و بهبود رژیم غذایی می توان سبب بهبود اسپرم و تقویت تخمک گذاری شد.

البته شرایط آزمایشگاه برای رشد جنین و نیز دقت و سرعت در فرایند انتقال، می تواند سبب کاهش کیفیت جنین شود. علاوه بر این، محیط کشت نامناسب هم رشد نامناسب جنین ها را در پی خواهد داشت. وجود اختلالات کروموزومی در سلول های جنسی و جنین، در ۵ تا ۱۰ درصد موارد به ایجاد مشکل در لانه گزینی می انجامد. لذا در صورتی که پزشکان احتمال وجود اختلال کروموزومی در زوج را تأیید کنند، زن و مرد می توانند از روش PGD استفاده نمایند.

  • تنبلی تخمدان، عامل آی وی اف ناموفق

به طور طبیعی باید هر خانم در هر پروسه IVF با تحریک تخمدان، تخمک های زیادی تولید کند؛ اما در مواردی که خانم دچار تنبلی تخمدان باشد، بدن وی نسبت به داروهای IVF پاسخ نمی دهد و در نتیجه تخمک ها دیگر بالغ نمی شوند.

  • مشکلات رحمی؛ عامل اصلی سقط جنین

داشتن رحم سالم، یکی از فاکتورهای مهم برای موفقیت IVF می باشد. اغلب در صورت بروز شکست مکرر در روش های کمک باروری، با استفاده از روش های عکس رنگی رحم و هیستروسکوپی شرایط داخل رحم را به دقت مورد بررسی قرار می دهند. در روش هیستروسکوپی، با استفاده از یک دوربین مخصوص و باریک به نام هیستروسکوپ داخل رحم را بررسی می کنند و در صورت وجود هرگونه آسیب، آن را برطرف می نمایند. برای اطلاعات بیشتر درمورد عکس رنگی رحم، به این مطلب مراجعه کنید.

عدم موفقیت ivf
  • شکست در کاشت جنین

برای کاشت جنین، ابتدا تخمک از خانم و اسپرم از آقا گرفته می شود و سپس عمل لقاح تخمک و اسپرم انجام می گردد. در ادامه جنین تشکیل شده را به رحم انتقال داده و کاشت را انجام می دهند.

عواملی نظیر کیست و پولیپ تخمدان، جریان خون ضعیف رحم و استرس نیز سبب بروز شکست در کاشت جنین و عدم موفقیت آی وی اف می شود. البته این امکان هم وجود دارد که رشد جنین ها پیش از کاشته شدن، به علل مختلف از جمله بالا بودن سن مادر متوقف شده باشد؛ بنابراین جنین ها در واقع اصلاً کاشته نشده اند و لانه گزینی را آغاز نمی کنند.

  • برنامه های تغذیه و شیوه زندگی

برای افزایش احتمال موفقیت عمل IVF، باید به رژیم غذایی مناسب قبل از آن توجه ویژه ای نمود. مصرف انواع ویتامین ها و مایعات به همراه مواد مغذی و نیز ترک سیگار، الکل، دخانیات و مواد کافئین دار، نقش مهمی در جلوگیری از تخمک گذاری نامنظم، ضعف سلول های جنسی و همچنین اشکال در ژنوم و ساختار اسپرم ها دارد؛ به علاوه، تا زمان اطمینان از موفقیت آمیز بودن فرآیند لانه گزینی جنین باید از ورزش ها و فعالیت های سنگین خودداری نمود.

با این وجود، باید دانست که گاهی نقص های ژنتیکی، ناتوانی بدن در تقسیم و رشد جنین و همچنین بیگانه پنداشتن سلول تخم از سوی سیستم ایمنی مادر، موجب پس زدن جنین و جلوگیری از لانه گزینی می گردد و باعث می شود آی وی اف ناموفق رخ دهد.

ivf ناموفق

چه بیماری هایی سبب بروز IVF ناموفق می شود؟

وجود اختلالات انعقادی خون در زنان می تواند سبب عدم تشکیل جنین و بروز شکست در IVF شود. به علاوه برخی از بیماری ها نظیر آندومتریوز، تنبلی تخمدان، عفونت مزمن لوله های رحمی و… با آسیب رساندن به جنین یا ایجاد مانع برای لانه گزینی، می تواند از علل شکست آی وی اف و از رشد و لانه گزینی جنین جلوگیری کند و موجب عدم موفقیت در IVF شود.

برای کاهش خطر سقط جنین پس از IVF چه کنیم؟

قبل و بعد از آی وی اف باید اقداماتی صورت گیرد که خطر سقط جنین را تا حد امکان کاهش دهد؛ از جمله:

  • انجام هیستروسکوپی قبل از IVF
  • استفاده از پروژسترون مناسب بعد از انتقال جنین
  • کاهش وزن و نگه داشتن BMI بدن در حالت نرمال
  • استفاده از تخمک اهدایی در صورت بالا بودن سن خانم (بالای ۴۲ سال)
  • پرهیز از انجام فعالیت سنگین تا زمان اطمینان از لانه گزینی جنین
  • انجام آزمایشات تیروئید و همچنین آزمایش هورمون های AMH، FSH و LH پیش از IVF
  • بررسی مشکلات خونی از جمله غلظت خون پیش از آی وی اف
  • بررسی ابتلا یا عدم ابتلا به انواع عفونت پیش از IVF

درصد موفقیت آی وی اف در مرحله دوم

در صورتی که اولین دوره عمل با شکست مواجه گردد، انجام یک سری آزمایشات تکمیلی برای بررسی علل شکست آی وی اف انجام می پذیرد. بنابراین شکست در مرحله اول آی وی اف، به معنای کاهش شانس موفقیت مراتب بعدی آن نیست. در واقع، تکرار پروسه IVF می تواند شانس موفقیت آی وی اف را افزایش دهد.

البته در مرحله دوم نیز موفقیت IVF  به عواملی نظیر سن مادر، کیفیت سلول های جنسی، مهارت متخصص در انجام عمل تخمک کشی و انتقال جنین به رحم، علل بروز ناباروری، شرایط رحم، کیفیت جنین های تشکیل شده و ویژگی های کروموزومی و ژنتیکی جنین بستگی دارد. توصیه می شود زوج هایی که اعتماد نسبت به پزشک خود از دست داده اند، به دنبال متخصص دیگری باشند؛ چرا که اعتماد به متخصص ناباروری و مرکز ناباروری، نقش مهمی در نتیجه آی وی اف خواهد داشت.

ivf

راه های افزایش درصد موفقیت IVF

برای افزایش شانس موفقیت IVF راه های مختلفی وجود دارد که از جمله آن ها می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • نحوه خراش آندومتر یا جدار رحم
  • تزریق لنفوسیت
  • تزریق پلاسمای غنی شده یا PRP
  • انتقال جنین در سیکل طبیعی
  • انتخاب بهترین نوع اسپرم
  • هچینگ کردن و برداشتن لایه محافظ از روی رویان جنین به منظور افزایش شانس لانه گزینی
  • بررسی ژنتیکی سلول های جنسی و جنین تشکیل شده پیش از انتقال به رحم

علائم طبیعی و غیر طبیعی بعد از IVF

علائمی نظیر لکه بینی جزئی و درد اندک بعد از آی وی اف، کاملاً طبیعی است؛ اما خونریزی زیاد و درد شدید در ناحیه شکم، در زمره علائم غیر طبیعی بعد از انتقال جنین به شمار می رود. به طور کلی تا قبل از مثبت شدن جواب آزمایش بارداری، نمی توان در مورد بارداری یا عدم بارداری فرد از روی علائم او نظر قطعی داد.

مطالب پیشنهادی

افزودن دیدگاه