یکی از روش های تعیین سلامت اندام های تولید مثل و دستگاه های جنسی به منظور شناسایی علل ناباروری و مشکلات بارداری (مانند سقط جنین)، استفاده از عکس رنگی رحم است. در عکس رنگی رحم (هیستروسالپنگوگرافی)، از نوعی اشعه ایکس برای بررسی رحم و لوله های فالوپ و همچنین برای بررسی سقط جنین ناشی از مشکلات رحمی استفاده می شود. در برخی از موارد انسداد موجود در لوله های رحم در حین انجام عکسبرداری رنگی باز شده و امکان بارداری برای فرد ایجاد می شود.

عکس رنگی رحم چیست؟

عکس رنگی رحم، آزمایشی با استفاده از نوعی اشعه ایکس به نام فلوروسکوپی است که برای تشخیص و درمان مورد استفاده قرار می گیرد. تصویربرداری با اشعه ایکس شامل قرار دادن بخشی از بدن در معرض اشعه ایکس برای ایجاد تصاویری از داخل بدن است. فلوروسکوپی روشی است که امکان مشاهده اندام های داخلی بدن در حال حرکت و ایستا را فراهم می کند. در طول عکس رنگی رحم، رحم و لوله های رحمی از مواد حاجب محلول در آب پر شده و سپس رادیولوژیست با استفاده از فلوروسکوپی، آناتومی رحم و لوله های رحمی را بررسی می کند.

عکس رنگی رحم

عکس های رنگی رحم چه کاربردهایی دارد؟

  • تشخیص علل سقط های مکرر ناشی از ناهنجاری های مادرزادی یا اکتسابی رحم
  • بررسی شکل و ساختار رحم و لوله های رحمی
  • تشخیص تومور و سرطان رحم
  • بررسی چسبندگی رحم (چسبیده شدن دیواره‌های رحم به یکدیگر)
  • بررسی فیبروم رحم (توده‌های غیر سرطانی رحم)
  • تشخیص پولیپ یا توده‌های بافتی کوچک در بدن
  • تشخیص فیستول یا اتصال غیرطبیعی مسیرهای داخل بدن

در برخی از موارد افراد برای جلوگیری از بارداری، اقدام به بستن لوله های رحم می کنند که در این صورت پزشک برای اطمینان از بسته بودن لوله ها از عکس رنگی رحم استفاده می کند. البته برعکس این موضوع هم صادق است؛ یعنی در مواردی که فرد لوله های رحم را پس از عقیم سازی مجدداً باز کند، پزشک برای بررسی و اطمینان از باز بودن لوله ها، از عکس رنگی رحم استفاده می کند.

موارد منع عکس رنگی رحم کدامند؟

عکس رنگی رحم باوجود بی‌خطر بودن، برای بعضی از افراد مناسب نیست و نباید روی آن‌ها صورت گیرد. ازجمله موارد منع هیستروسالپنگوگرافی می‌توان به زنان باردار، بیماران دارای خونریزی شدید رحمی و همچنین مبتلایان به عفونت لگن اشاره کرد.

آمادگی های قبل از عکس برداری رنگی

بهترین زمان برای گرفتن عکس رنگی از رحم، یک هفته پس از قاعدگی و قبل از تخمک گذاری است. در برخی از موارد پزشک به بیمار تجویز می کند که شب قبل از انجام عکسبرداری رنگی از رحم، یک مسهل مصرف کند تا روده ها تخلیه شوند. همچنین قبل از انجام عکسبرداری یک داروی آرامبخش خفیف یا ضد درد به فرد داده می شود و از وی خواسته می شود تا تمام یا بخشی از لباس خود را با لباس مخصوص تعویض کند و برخی از پزشکان نیز مصرف آنتی بیوتیک را قبل و پس از عکسبرداری رنگی از رحم تجویز می کنند. از دیگر اقدامات پیش از عکس برداری می توان به ثبت اطلاعات سابقه بیماری های عفونی و مقاربتی در پرونده پزشکی و همچنین معایناتی جهت شناسایی التهاب، عفونت های واژن و گودی لگن اشاره کرد.

لازم به ذکر است که در طول عکس برداری رنگی از رحم باید جواهرات، دندان مصنوعی، عینک و هر نوع شی فلزی که ممکن است تصویر اشعه ایکس را مختل سازد، از فرد دور شود.

آمادگی های قبل از عکس برداری رنگی

نحوه انجام عکس برداری رنگی از رحم

این مدل عکسبرداری به صورت سرپایی و مشابه معاینه زنان در حالتی که فرد به پشت بر روی تخت دراز کشیده، انجام می پذیرد. پزشک با وارد کردن اسپکولوم به داخل واژن، دهانه رحم بیمار را تمیز کرده و سپس یک کاتتر وارد رحم می کند. اسپکولوم از داخل واژن خارج شده و بعد بیمار زیر دوربین قرار می گیرد. سپس مواد حاجب از طریق کاتتر وارد بدن می شود و با پر شدن حفره رحم، شکم و لوله های رحم، تصاویر فلوروسکوپی گرفته می شود که در صورت مشاهده ناهنجاری، پزشک پس از ۳۰ دقیقه مجدد عکس برداری را تکرار می کند و در نهایت پس از پایان تصویربرداری، کاتتر از بدن خارج شده و بیمار می تواند بنشیند.

باید ذکر کرد که این مایع بی‌رنگ‌وبو، حجم ناچیزی دارد و بعد از عکس‌برداری هم قابل دفع است. ضمناً در صورت باقی ماندن مقداری از آن در رحم، این ماده جذب بدن می‌شود و هیچ‌گونه ضرری ندارد. پس از اتمام فرایند هیستروسالپنگوگرافی، مشاهده اندکی خونریزی یا لکه‌بینی و همچنین کمی گرفتگی بدن، طبیعی است. با انجام یک معاینه دیگر پس از عکس رنگی رحم، واکنش‌های آلرژیک به مایع کنتراست بررسی می‌شود و در صورت انسداد لوله رحمی نیز آنتی‌بیوتیک تجویز می‌گردد. این نکته را هم باید دانست که عکس رنگی رحم، نخستین قدم جهت تشخیص علل نازایی و سقط‌جنین به شمار می‌رود؛ اما قابلیت ارزیابی اختلالات دیواره رحم و تخمدان‌ها را ندارد.

عکس رنگی رحم

مزایای عکس برداری رنگی از رحم

  • این روش دارای عوارض بسیار کم و کم تهاجمی است.
  • انجام عکس رنگی رحم مدت زیادی طول نخواهد کشید؛ ولی اطلاعات ارزشمندی را در اختیار پزشک قرار می دهد.
  • در برخی از موارد این روش سبب برطرف شدن انسداد لوله های فالوپ شده و به بیمار امکان بارداری می دهد.
  • بعد از انجام آزمایش هیچ اثری از تابش اشعه در بدن باقی نخواهد ماند.
  • این اشعه هیچ خطری برای فرد ایجاد نمی کند.

عکس رنگی رحم، ممکن است چه عوارضی داشته باشد؟

برخی عوارض عکس رنگی رحم عبارتست از:

  • احساس درد خفیف و گرفتگی عضلات پس از تزریق ماده حاجب
  • سوزش خفیف پوشش حفره شکمی
  • لکه بینی واژینال تا چند روز پس از عکسبرداری رنگی
  • سرگیجه و تهوع کوتاه مدت
  • درد حین قاعدگی بعدی به علت پر بودن و گرفتگی لوله‌های فالوپ

لازم به ذکر است که در صورت مشاهده علائمی از قبیل دردهای شکمی و واژنی شدید و طولانی، خونریزی نامعمول واژن، ادامه یافتن لکه‌بینی بیش از ۲۴ ساعت، ترشح بدبوی واژن، استفراغ، تب و غش باید بلافاصله به پزشک مراجعه کرد‌. همچنین با وقوع لکه‌بینی، استفاده از پد بهداشتی توصیه می‌شود و لازم است از قرار دادن گازاستریل در واژن خودداری گردد.

آیا عکس‌برداری رنگی از رحم درد دارد؟

دردناک بودن عکس رنگی رحم، معمولاً بسیار کم و قابل‌تحمل می‌باشد. میزان احساس درد در خانم‌ها متفاوت است و بیشتر حین تزریق ماده رنگی و نیز در زنان دارای انسداد لوله فالوپ احساس می‌شود. برای تحمل این درد می‌توان از بیهوشی حین عکس‌برداری و گاهی بی‌حسی استفاده کرد. در ضمن، فرایند تست هیستروسالپنگوگرافی نیز حداکثر ۳۰ دقیقه طول خواهد کشید.

در بعضی موارد گرفتن عکس رنگی از رحم با بیهوشی، دارای مزایایی است که اغلب موجب تمایل بانوان به استفاده ازاین‌روش می‌شود. درواقع، بسیاری از بانوان به دلیل درد و ترس حین عکس‌برداری یا مسائل دیگر، ترجیح می‌دهند از روش بیهوشی استفاده نمایند. در این صورت، مقاومت در برابر قرار دادن وسایل خارجی داخل واژن و انقباض عضلات لگن حین بیهوشی کمتر می‌شود و درنتیجه تنظیم میزان ماده تزریقی و مقدار اشعه کمتری برای عکس‌برداری نیاز خواهد بود. ضمناً بیهوشی کمک می‌کند تا اسپاسم ناشی از درد و اضطراب در لوله‌های رحمی به وجود نیاید.

بیهوشی حین عمل عکس‌برداری رنگی از رحم، همواره توسط متخصص بیهوشی انجام می‌پذیرد و هیچ‌گونه عوارضی ندارد. این بیهوشی در حدی است که تنها درد ناشی از عکس‌برداری را خنثی کند و ازاین‌رو، خطر خاصی برای فرد به‌همراه نمی‌آورد. لازم به ذکر است که برای این عمل با بیهوشی، باید همسر یا یکی از محارم بیمار در محل عکس‌برداری حضور یابد.

آیا عکس‌برداری رنگی از رحم درد دارد؟

ارزیابی نتایج عکس رنگی از رحم

بررسی نتایج عکس رنگی رحم، مواردی نظیر اختلالات لوله رحم، مشکل پر نشدن تمام بخش های لوله ها از مایع حاجب و… شناسایی می شود که در نهایت منجر به تجویز آزمایش های تکمیلی و نظارت درمانی کامل تر توسط پزشک می گردد و بررسی های جامع تری برای تشخیص مشکلات احتمالی را در پی خواهد داشت.

علت تجویز قرص داکسی سایکلین

قرص داکسی‌سایکلین یک آنتی‌بیوتیک است که برای جلوگیری از عفونت لگن پس از عکس‌برداری رحمی، طی روزهای قبل از عمل تجویز می‌شود. معمولاً باید این قرص را از ۲ روز قبل از عکس‌برداری با فاصله زمانی ۱۲ ساعت مصرف کرد و همراه با آن آب فراوان نوشید. دوز مصرفی این دارو و مدت ادامه یافتن آن بستگی به شرایط بیمار خواهد داشت.

عکس رنگی رحم

بارداری بعد از عکس رنگی رحمی

لازم به ذکر است که اگر علت ناباروری، انسداد لوله‌های فالوپ باشد و این انسداد پس از عکس‌برداری رحمی برطرف شود، بارداری می‌تواند بلافاصله بعد از عکس‌برداری نیز رخ دهد. از طرفی، هیستروسالپنگوگرافی امکان مشاهده این انسدادهای و رفع آن‌ها با روش‌های دیگر را نیز فراهم می‌کند. همچنین عکس رنگی رحم برای بررسی دیگر مشکلات مرتبط با رحم و باروری نظیر چسبندگی، سقط مکرر، فیبروئیدهای رحمی، توده‌های توموری و سرطانی و… کاربرد دارد.

این نکته را نیز فراموش نکنید که عکس رنگی رحم برای جنین ضرر دارد و همان‌طور که اشاره شد، در صورت حاملگی یا احتمال باردار بودن باید ازاین‌روش صرف‌نظر کرد.

هزینه عکس رنگی رحم چقدر است؟

هزینه عکس‌برداری رنگی از رحم به عوامل مختلفی نظیر محل انجام عمل، دستمزد پزشک، استفاده از بیهوشی و هزینه‌های آن و… بستگی دارد؛ لذا قیمت تمام‌شده برای فرایند هیستروسالپنگوگرافی مقدار ثابتی نیست. ضمناً باید دانست که بخشی از هزینه‌های مربوط به این درمان از طریق بیمه‌های مختلف قابل پرداخت است؛ بنابراین می‌توان با مراجعه به مراکز مربوطه، از تعرفه‌های آن آگاه شد.

مطالب پیشنهادی

افزودن دیدگاه