/71_1787119292_main.webp "نقش چاقی در ناباروری مردان، آیا چاقی باعث ناباروری می شود؟")
مطالعات بسیاری در سال های گذشته درباره ناباروری مردان و عوامل موثر در آن انجام شده که نشان داده در میان فاکتورهای مختلف چاقی و اضافه وزن نیز میتواند تعادل هورمون های جنسی را بهم زده، باعث کاهش کیفیت اسپرم و کاهش شانس باروری شود. بنابراین چاقی خود به تنهایی عامل ناباروری در مردان نیست، اما به طور غیر مستقیم بر آن تاثیر گذاشته و حتی میتواند روند درمان را نیز مختل کند.
/39_1786422544_main.webp "درمان ناباروری مردان به روش طب سنتی")
در حال حاضر برخی از روش های طب سنتی مانند حجامت، استفاده از معجون ها و دمنوش ها، اصلاح سبک زندگی میتواند در بعضی از مردان به بهبود شرایط عمومی بدن، کاهش التهاب و استرس اکسیداتیو و در نتیجه بهبود نسبی کیفیت اسپرم کمک کند. در واقع میتوان از روش های طب سنتی به عنوان مکمل در کنار روش های پزشکی برای درمان ناباروری استفاده کرد. هیچ روش قطعی و تضمینی در طب سنتی برای درمان ناباروری مردان وجود ندارد. بنابراین در صورت اقدام های موفق بارداری حتما به پزشک متخصص مراجعه کنید.
/nabarvari_mardan_1785664561_main.webp "درمان ناباروری در مردان و انواع روش های درمانی آن")
ناباروری در مردان میتواند به دلایل مختلفی مانند مشکلات هورمونی، اختلال در تولید یا انتقال اسپرم، بیماریهای ژنتیکی و عفونت ایجاد شود. به همین دلیل، درمان آن باید بر اساس علت اصلی مشکل انجام شود و مصرف خودسرانه داروها و مکملها ممکن است نتیجه معکوس داشته باشد. با توجه به اینکه حدود نیمی از موارد ناباروری زوجین به عوامل مردانه مرتبط است، تشخیص و درمان بهموقع میتواند شانس باروری را افزایش دهد.
کیست بیضه، کیسه ای پر از مایع است که در بیضه یا اطراف آن ایجاد میشود. در این مقاله به انواع آن، روش های درمانی، علائم و تاثیری که برروی ناباروری مردان می گذارد را بررسی می کنیم.
شل بیضه مردان به ویژه در سنین پایین، میتواند نشانه برخی مشکلات و بیماریها باشد که درمان آنها نیازمند تشخیص سریع و زودهنگام علائم بیماری است. در این مطلب، به علل و دلایل مختلف شل شدن بیضهها و نحوه درمان آنها پرداخته میشود.
سرطان بیضه یکی از انواع نادر سرطان در مردان است. این بیماری معمولاً در مردان 20 تا 40 ساله اتفاق میافتد و میتواند بر روی قدرت باروری آنها تأثیر منفی بگذارد. سرطان بیضه، پروستات، مثانه یا دیگر اندامهای مربوط به تولیدمثل مردان، میتواند بر کیفیت اسپرم تأثیر گذاشته و در نتیجه منجر به ناباروری شود.
آمارها نشان میدهد که حدود 15 درصد از زوجهای امروزی دچار مشکل ناباروری هستند. در حدود نیمی از این زوجها مشکل ناباروری مربوط به آقایان است. ناباروری مردان میتواند دلایل مختلفی مانند اختلالات ژنتیکی، نقص ایمنی، عفونت، دلایل التهابی و غیره داشته باشد.
عدم توازن در تعداد کروموزومهای X و Y انسانها میتواند باعث بروز بیماریهای مختلفی شود که یکی از آنها سندرم کلاین فلتر نام دارد. این عارضه به عنوان یک اختلال ژنتیکی، در اثر وجود یک کروموزوم X اضافی در مردان رخ میدهد و اغلب تا زمان اقدام به فرزند آوری، علائم قابل تشخیصی ندارد.
آتروفی یا کوچک شدن بیضهها که در اثر عواملی مانند مشکلات ژنتیکی، برخی بیماریها، پیری، عفونت، تماس با مواد سمی، برخورد ضربه و... رخ میدهد، از بیماریهای مهم مردان در سنین مختلف است. از آنجایی که این مشکل میتواند روی سلامت عمومی و بهویژه قدرت باروری اثر منفی بگذارد، آشنایی با علائم آن به تشخیص و درمان بهموقع عارضه کمک خواهد کرد.
انزال بازگشتی که به معنای عدم خروج کامل مایع منی و اسپرمها در حین انزال است، علائمی همچون کاهش حجم یا عدم خروج منی، کدر شدن ادرار بعد از انزال، ناتوانی در باردار کردن همسر و... را به دنبال دارد. در صورت تولید اسپرم کافی و باکیفیت در بیضهها، ناباروری ناشی از این عارضه قابل درمان است و به کمک روشهایی میتوان فرزندآوری را تجربه کرد.
داشتن قدرت باروری در مردان، در درجه اول نیازمند سلامت اسپرم است که شامل شکل استاندارد، تعداد کافی، سرعت بالا و جهت حرکت مناسب میباشد. تحرک یک اسپرم قوی، به صورت پیشرونده و با سرعت زیاد است که تشخیص آن توسط آزمایش اسپرم انجام میگیرد. در صورت ضعف حرکت اسپرمها، با راهکارهایی میتوان نسبت به تقویت و افزایش کیفیت آنها اقدام کرد.
با توجه به این که نیمی از موارد ناباروری زوجین ناشی از علل مردانه بهویژه مشکلات اسپرم است، تقویت اسپرم و رفع ضعفهای آن در زمینهی تعداد، تحرک و مورفولوژی میتواند به درمان ناباروری کمک کند. بسته به نوع مشکل، روشهایی همچون کاهش دمای بیضهها، دوری از مواد سمی، ترک سیگار، بهبود برنامه غذایی و... با مشورت پزشک انتخاب میشود.
مهمترین تست تشخیص ناباروری در مردان، آزمایش اسپرم است که با دریافت یک نمونه مایع منی از مرد انجام میشود. در تفسیر این آزمایش مواردی مانند شکل اسپرمها، جهت و سرعت حرکت آنها، تعداد اسپرم، حجم نمونه انزال، PH مایع منی، سرعت رقیق شدن منی و... مورد بررسی قرار میگیرد که نتایج آن قدرت باروری را تعیین میکند.
تشخیص انسدادی یا غیرانسدادی بودن آزواسپرمی (اسپرم صفر)، با آزمایش آنالیز اسپرم و سایر معاینات انجام میشود. در اغلب موارد، ناباروری ناشی از اسپرم صفر انسدادی با درمانهایی همچون جراحی قابل رفع است. در موارد دیگر نیز دارودرمانی، هورموندرمانی، پیوند مغز استخوان و نهایتاً استفاده از اسپرم اهدایی میتواند به فرزندآوری کمک کند.
پیچخوردگی و تورم غیرطبیعی رگهای بیضه موجب بیماری مردانهای به نام واریکوسل میشود که علاوه بر درد و ناراحتی، عوارضی نظیر نازایی را به دنبال دارد. با توجه به شدت متفاوت این بیماری در افراد، با مشاهده علائمی مانند ورم بیضه، احساس درد، عدم تقارن بیضهها و... باید به پزشک متخصص مراجعه کرد و درمان مناسبی را در پیش گرفت.
بیماری واریکوسل در مردان که باعث مشکلاتی همچون درد و ورم بیضه یا اختلالات باروری میشود، نیاز به درمان کامل دارد. هرچند این فرایند نیز همچون سایر روشهای درمانی ممکن است با عوارضی مانند هیدروسل، تورم و... همراه باشد؛ اما مراجعه به پزشک یک مجرب و انتخاب بهترین تکنیک جراحی، به کاهش عوارض کمک خواهد کرد.
اختلال نعوظ در مردان به دفعات کم، مشکل خاصی ایجاد نمیکند؛ اما تکرار آن علاوه بر جلوگیری از رابطه جنسی مناسب، باعث ناباروری میشود. این عارضه که در اثر عواملی همچون علل روانی، مشکلات عروقی، اختلالات آناتومیک، بیماریها، داروها، سبک زندگی غلط و افزایش سن رخ میدهد، در صورت مراجعه به پزشک متخصص به راحتی قابل درمان خواهد بود.
بستن لولههای وازدفران که با عمل وازکتومی انجام میگیرد، یک راهکار قطعی برای توقف باروری در مردان است. اگرچه این روش با عمل معکوس وازکتومی قابل بازگشت است، اما شانس باروری مجدد را تا حد زیادی کم میکند. همچنین در صورت عدم موفقیتآمیز بودن عمل در موارد نادر، احتمال بروز برخی عوارض وجود دارد که در این مطلب به آنها پرداخته میشود.
اگرچه دیرانزالی در مردان چندان رایج نیست؛ اما میتواند باعث افسردگی، بدخلقی، پرهیز از رابطه جنسی و حتی ناباروری شود. این عارضه در اثر عوامل مختلفی شکل میگیرد که شامل سه دسته علل روانی، علل جسمی یا فیزیکی و علل دارویی است. با تشخیص عامل دیرانزالی میتوان حتی با روشهای خانگی نظیر ورزش، مصرف برخی خوراکیها و... مشکل را حل کرد.
درصورتی که مردی مبتلا به آزواسپرمی یا اسپرم صفر باشد و شانس استخراج اسپرم از بیضه توسط عمل بیوپسی (نمونهبرداری بافتی) بسیار کم ارزیابی شود، جراحی میکروتسه انجام میگیرد. طی این عمل جراحی باز، بخشهای مختلف بیضه بررسی میگردد تا اسپرمهای سالم برای انجام لقاح با تخمک یا فریز برای بارداریهای آینده، استخراج شوند.
اگرچه متقاضیان وازکتومی میدانند که این جراحی باعث پیشگیری قطعی از باروری میشود؛ اما برخی مردان پس از عمل، به دلایل مختلفی تمایل به بازگشت آن و انجام عمل وازووازستومی دارند. باید گفت شانس بازیابی قدرت باروری پس از این عمل ناچیز است و به عواملی مانند سن فرد، مدتزمان سپریشده از عمل وازکتومی و... بستگی دارد.
در شرایط خاصی همچون ضرورت شیمیدرمانی، پرتودرمانی، تخلیه بیضهها و یا مشاهده اختلالات ژنتیکی در ساختار بیضه، ممکن است تنها راه حفظ باروری مردان اقدام به نمونهبرداری از بافت بیضه و فریز آن باشد. آشنایی با شیوههای مختلف این درمان، به انتخاب مناسبترین راهکار انجماد اسپرم و بهترین زمان برای انجام آن کمک خواهد کرد.
شکل ظاهری یا مورفولوژی اسپرم نقش مهمی در قدرت باروری دارد؛ بهطوری که وجود حداقل ۴ درصد اسپرم سالم برای باروری ضروری است. اسپرمهای سالم دارای سر بیضیشکل و دم بلند هستند اما عواملی مانند ژنتیک، گرم شدن بیضهها، تماس با مواد سمی و... آنها را دچار ناهنجاری میکند. با انجام آنالیز اسپرم میتوان درصد و کیفیت اسپرمهای سالم را تعیین کرد.
بررسیها نشان داده عمل وازکتومی یا بستن لولههای وازدفران از مؤثرترین راههای پیشگیری از بارداری در مردان است، اما این به معنای اثربخشی صددرصد عمل نیست و کاهش قدرت باروری تا رسیدن به صفر، تا چند هفته بعد از عمل زمان میبرد. از طرفی عمل بازگشت وازکتومی تضمینی بر بازگرداندن باروری ندارد اما ممکن است راهکارهایی مانند نمونهبرداری از بافت بیضه مؤثر باشد.
واریکوسل گرید ۱ که خفیفترین نوع واریکوسل است و به معنای درهمتنیدن رگها و طناب بیضه و در نتیجه اختلال گردش خون درون بیضهها میباشد، با بروز مشکل در تولید اسپرم موجب ناباروری مردان میشود. این عارضه اغلب با تغییر سبک زندگی قابل درمان است، اما درصورت نیاز به درمانهای دارویی یا عمل جراحی باید توسط پزشک متخصص معاینه شود.
ناباروری مردان ممکن است ناشی از مشکلاتی نظیر اختلال بیضهها یا وجود برخی بیماریهای خاص باشد. اما در اغلب موارد، این عارضه بر اثر اختلالات اسپرم ایجاد میشود. آشنایی با علل و علائم انواع مشکلات اسپرم از قبیل تعداد کم یا عدم وجود اسپرم، شکل ناهنجار، سرعت و حرکت نامناسب و... به تشخیص دقیقتر نوع ناباروری و درمان آن کمک میکند.
بیماری واریکوسل که در اثر تورم غیرعادی رگهای بیضه شکل میگیرد، معمولاً نیازمند عمل جراحی است تا از ناباروری جلوگیری کند. رعایت مراقبتها و اقدامات بعد از عمل ازجمله استراحت کافی، عدم فعالیتهای سنگین، جلوگیری از خیس شدن محل جراحی تا چند روز، مصرف غذاهای مقوی و... به افزایش موفقیت درمان و پیشگیری از عوارض کمک میکند.
بالا رفتن سن ازدواج یا ناتوانی در بچهدارشدن به دلیل انجام درمانهایی همچون شیمیدرمانی و تمایل به فرزندآوری در سنین بالا، فریز اسپرم را به روشی پرطرفدار تبدیل کرده است. این تکنیک که به شیوههای مختلفی انجام میشود، فوایدی نظیر فرزندآوری در صورت ناباروری، امکان اهدای اسپرم به زوجهای نابارور عدم نیاز به استخراج مجدد اسپرم در درمانهای کمکباروری و... را به دنبال دارد.
بسته به نوع و شدت واریکوسل، درمانهای متفاوتی انجام میشود که یکی از آنها عمل جراحی است. درصورت تشخیص پزشک به لزوم انجام جراحی ممکن است روشهایی همچون آمبولیزاسیون، لختهسازی زیرجلدی، میکروسرجری و... انتخاب گردد که آشنایی با شیوه انجام و عوارض احتمالی آنها به افزایش آمادگی بیمار کمک میکند.
هیدروسل یا آب آوردن کیسه بیضه که در دو نوع خفیف و شدید رخ میدهد، روی قدرت باروری مردان اثر میگذارد. در صورتی که هیدروسل بیضه خودبهخود درمان نشود نیاز به تشخیص با روشهایی همچون آزمایش خون و ادرار، معاینه فیزیکی، سونوگرافی و... و درمانهای پزشکی دارد. با توجه به نقش این عارضه در ناباروری مردان، آشنایی با علائم و عوارض آن ضروری است.
با توجه به تولید سلولهای جنسی اسپرم در بیضهها، این اندام به حدی حساس است که حتی با افزایش دمای محیطی هم دچار اختلال عملکرد میشود. از طرفی بیماریهای خاص آن نظیر واریکوسل، بیضه نزولنکرده، بیضه شناور، تورشن بیضه، آتروفی، سرطان بیضه، کیست اپیدیدیم، هیدروسل و... عوارضی نظیر ناباروری را به دنبال دارد که باید فوراً درمان شود.
شدیدترین وضعیت واریسی شدن رگهای بیضه، واریکوسل گرید ۳ است که از علائم آن میتوان به تورم کیسه بیضه، آتروفی یا کوچک شدن بیضه، بروز مشکلات باروری، درد هنگام ورزش و تحرک، تسکین درد حین دراز کشیدن و... اشاره کرد. با توجه به دردناک بودن و عوارض شدید این بیماری، باید جهت تشخیص و درمان بهموقع به پزشک مراجعه کرد.
قدرت باروری مردان تا حد زیادی به سلامت و کیفیت اسپرمهای آنان وابسته است؛ با وجود این عواملی همچون چاقی، تغذیه نامناسب، مصرف برخی داروها، بیماریهایی همچون واریکوسل، قرارگیری در معرض مواد سمی و شیمیایی، مصرف سیگار و الکل و... میتواند ضمن آسیب به اسپرم و اندامهای تولید مثل، موجب کاهش توانایی باروری مردان شود.
تعادل هورمون مردانه تستوسترون که عامل اصلی تولید و تقویت اسپرم است، اهمیت زیادی دارد. کمبود این هورمون موجب بروز آپنه خواب و دیابت میشود. افزایش آن هم خطر کوچک شدن بیضهها، ورم ساق پا، بزرگی سینهها و پروستات و مشکلات پوستی را بالا میبرد. آشنایی با علل و علائم این بیماری به تشخیص و درمان آن کمک خواهد کرد.
یکی از علل ناباروری در مردان، تحرک نامناسب اسپرم است که شامل سرعت کم یا جهت حرکت غیرپیشرونده میباشد. میزان تحرک اسپرم را میتوان با آزمایشهایی نظیر آنالیز اسپرم بررسی کرد. در عین راه با رعایت روشهایی همچون رژیم غذایی سالم، پوشیدن لباسهای مناسب، ترک سیگار و... امکان بهبود حرکت اسپرمها برای باروری وجود دارد.
بسته به اندام درگیر بیماری و عامل بهوجودآورنده ناباروری مردان نظیر اختلالات پیش از بلوغ یا مشکلات پس از بلوغ، درمانهای مختلفی استفاده میشود. بااینحال انتخاب هر یک از تستهای تشخیصی همچون معاینه فیزیکی، آزمایش اسپرم، آزمایش واریکوسل، تست آنتیبادی، بررسی هورمونی، سونوگرافی و... طبق نظر پزشک انجام میگیرد.
عمل بیوپسی یا نمونهبرداری از بافت بیضه نهتنها برای تشخیص آزواسپرمی به کار میرود، بلکه درصورت یافتن اسپرم سالم در نمونه میتوان از آن برای IVF استفاده کرد. بیوپسی یک عمل کمتهاجمی است که در مردان فاقد اسپرم در منی (با وجود هورمونهای متعادل) انجام میشود؛ اما رعایت برخی مراقبتهای قبل و بعد از آن ضروری است.
اصلیترین علت ناباروری مردان، اختلالات اسپرم از نظر تعداد، کیفیت، شکل و حرکت است. بیماریهایی نظیر واریکوسل یا سبک زندگی ناسالم همچون اعتیاد و قرارگیری در معرض مواد سمی نیز باعث نازایی میشود. بااینحال، رعایت نکات تغذیهای و درمان بیماریهای مذکور در کنار استفاده از اسپرم یا جنین اهدایی، به درمان ناباروری مردان کمک میکند.
نتایج تحقیقات نشان می دهد که حدود ۱۵ درصد از زوج های جوان از مشکلی به نام ناباروری رنج می برند. بر اساس نتایج تحقیقاتی که در ایران انجام شده شیوع ناباروری در کشور را بین ۱۳ تا ۱۸.۵ درصد اعلام کرده اند که متوسط آن با آمارهای جهانی تطبیق دارد.
فقدان اسپرم در مایع منی مرد که به آزواسپرمی یا اسپرم صفر معروف است، عامل ۱۵ درصد از ناباروریهای مردانه است و در اثر علل مختلفی رخ میدهد. این علل شامل مشکلات هورمونی، ناهنجاریهای بیضه و اختلالات مسیر انتقال اسپرم میباشد. آزواسپرمی گاهی هیچ علائمی ندارد؛ لذا تشخیص زودهنگام آن به درمان بهموقع و جلوگیری از ناباروری کمک میکند.
بیضه به عنوان اندام تناسلی مردان، ممکن است با مشکلات و بیماری های مختلفی مواجه شود که بیضه نزول نکرده یا کریپتورکیدیسم، یکی از آن ها می باشد. طی این عارضه، بیضه هایی که در دوران جنینی داخل شکم نوزاد تشکیل شده اند، از شکم خارج نمی شوند تا به محل اصلی
مردانی که به علت آلودگیهای محیطی، سبک زندگی ناسالم، مصرف برخی داروها و نیز اختلالات جسمی و جنسی دچار مشکلات اسپرم و علائم ناباروری شدهاند، باید برای تشخیص و درمان بهموقع اقدام کنند. بسته به نوع و شدت عارضه، درمانهایی نظیر عمل جراحی، تکنیکهای کمکباروری، هورموندرمانی، دارودرمانی و... انجام خواهد شد.